Vùn hoáa - Vùn nghïå Chuã nhêåt 11/8/2024 10 BAOÁ TIÏNÌ PHONG PHATÁ HAN H TÊTË CA à CACÁ NGAY TRONG TUÊNÌ MÖTÅ HOAÅ SÔ ÀA TAI , ÀONÁ G GOPÁ TRÏN NHIÏUÌ LÔNH VÛCÅ Mai Long veä nhiïuì chêtë liïuå nhû sún maiâ , sún dêuì … nhûng thuyã chung vúiá luaå . Trong cuöcå tro â chuyïnå vúiá phoná g viïn Tiïìn Phong mêyë nùm trûúcá , öng têm sû:å Luaå húpå vúiá têm hönì öng, trñ ocá öng, vûaâ lanä g manå , vûaâ giauâ trñ tûúnã g tûúnå g. Öng xacá nhênå ca ã sû å nghiïpå cêmì co å àa ä veä khoanã g nganâ bûcá tranh luaå , gia taiâ höiå hoaå cuaã öng 80% laâ tranh luaå . Phoná g viïn goä cûaã Kim Thaiá , nûä hoaå sô gùnæ bo á vúiá tranh luaå . Ba â kï:í “Donâ g tranh luaå àêmå àa â tñnh dên töcå . Thúiâ êyë , Mai Long rêtë àùtæ khacá h. Chùnè g mêyë ngûúiâ Viïtå mua tranh cuaã öng nhûng ngûúiâ ngoaiå quöcë mua nhiïuì lùmæ . Cho nïn, trong khi nhiïuì ngûúiâ trong giúiá chêtå vêtå aoá cúm thò Mai Long àaä sönë g dû da ã röiì . Co á thïí vò tranh baná tötë , ùn khacá h nïn öng bõ hiïmì khñch, tranh bõ mang tiïnë g la â tranh thõ trûúnâ g. Nhûng töi thêyë tranh öng hay lùmæ , mang tñnh dên töcå , chû á khöng phaiã “nõnh” Têy maâ àûúcå ho å mua àêu. Tranh luaå cuaã Mai Long nuötå na,â mïmì maiå , gonå ghe,ä chón chu chûá khöng ài theo xu hûúná g tòm toiâ , pha á cacá h. Nhûnä g tacá phêmí cuaã öng àa ä baná ra nûúcá ngoaiâ àïuì tuyïn truyïnì , quanã g ba á vùn hoa á Viïtå , àaná g khñch lï”å . Ngoaiâ àúiâ , nû ä hoaå sô thûúnâ g goiå Mai Long laâ thêyì , vò lonâ g kñnh tronå g: “Ngoaiâ àúiâ , thêyì rêtë thuênì hêuå , trong saná g. Ngay caã khi vï ì giaâ thêyì vênî sönë g thuênì hêuå , khöng àua chen, khöng bûcå böiå , rêtë àaná g quñ”. Ba â nhênå tin ngûúiâ thuy ã chung vúiá tranh luaå qua àúiâ khi àang úã chêu Êu: “Töi ên hênå vò cû á maiã mï viïcå nayâ , viïcå kia ma â chûa àïnë thùm thêyì àûúcå . Lucá nayâ biïtë tin thêyì trûútå Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá laiå canâ g thûúng. Ngûúiâ ra ài röiì thò cênì gò nhûnä g thûá êyë àêu nhûng thêyì xûná g àaná g. Àûnâ g noiá tranh luaå , ngay manã g ve ä minh hoa å truyïnå cö,í thêyì àa ä taoå dêuë ênë àùcå biïtå . Truyïnå cö í Têmë Camá vúiá minh hoaå Mai Long conâ sönë g trong kyá ûcá tuöií thú cuaã nhiïuì ngûúiâ ”. Hoaå sô, Nhaâ giaoá ûu tu á Àoanâ Vùn Nguyïn, Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá 2007, cunä g bêtë ngú â khi hoaå sô Mai Long vïì bïn kia thïë giúiá vênî khöng àûúcå goiå tïn ú ã Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá . Öng chia se:ã “Töi coá tham gia höiå àönì g chuyïn mön, töi boã phiïuë cho Mai Long vò Mai Long quaá xûná g àaná g. Töi nghô vïì chuyïn mön thò khöng phaiã banâ , hêuì hïtë bo ã phiïuë cho öng thöi. Öng êyë trûútå thò vö cunâ g tiïcë . Ngoaiâ tranh luaå töi conâ àaná h gia á cao öng êyë ú ã manã g phim hoatå hònh. Theo töi úã manã g hoaå sô phim hoatå hònh öng êyë la â mötå trong nhûnä g tacá gia ã thanâ h cöng nhêtë , ve ä nhiïuì phim hoatå hònh rêtë àepå nhû “Chuyïnå Öng Gioná g” (1970), “Sún Tinh Thuyã Tinh” (1972)…” Hoaå sô Tö Chiïm, ngûúiâ biïn soanå cuönë sacá h “Hoaå sô Mai Long - Nhûnä g bûcá tranh nhû nhûnä g baiâ thú” - NXB Kim Àönì g, têm sû:å “Khi nghe tin cuå ömë cacá h àêy chûnâ g 1 nùm thò Nhaâ xuêtë banã Kim Àönì g àa ä àïnë thùm. Cu å khöng nhùcæ àïnë viïcå trûútå giaiã thûúnã g. Nhûng khi àïnë tang lï,î töi co á nghe ngûúiâ ta nhùcæ chuyïnå nayâ ”. Theo öng Tö Chiïm, hoaå sô Mai Long khöng bênå têm chuyïnå giaiã thûúnã g: “Tñnh cuå khöng laâ ngûúiâ ham hö ë nhûnä g thû á êyë . Trûúcá àêy ngûúiâ ta muönë àêyí cu å lïn lamâ giamá àöcë xûúnã g phim cu å cunä g tû â chöië ”. Nhûng Tö Chiïm khöng ngacå nhiïn khi hoaå sô Mai Long trûútå Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá vï ì Vùn hocå Nghï å thuêtå nùm 2021: “Xûná g àaná g vï ì chuyïn mön maâ trûútå giaiã thûúnã g ú ã nûúcá mònh cunä g bònh thûúnâ g êyë ma.â Nhûng tiïcë cho cu.å Nhiïuì ngûúiâ àêu bùnç g cu å ma â cunä g giaiã no,å giaiã kia”. NÏUË CHÓ CÙN CÛÁ GIAIà THÛÚNà G THÒ KHOÁ Chu ã tõch Höiå My ä thuêtå Viïtå Nam, hoaå sô Lûúng Xuên Àoanâ bònh luênå : “Nïuë cùn cû á vaoâ giaiã thûúnã g no,å giaiã thûúnã g kia thò khoá cho Mai Long. Úà àêy phaiã xetá cönë g hiïnë cuaã nghï å sô”. Öng nhòn sang lônh vûcå khacá va â nhênå xetá : “Bïn êm nhacå Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá húi bõ nhiïuì , ma â co á nhûnä g tïn tuöií la å hoùcæ , töi chûa nghe nhacå cuaã ho å bao giú.â Bïn sên khêuë cunä g thï,ë huy chûúng vanâ g, huy chûúng bacå nhû mûa qua cacá ky â höiå diïnî ”. Chuã tõch Höiå My ä thuêtå Viïtå Nam conâ nhùcæ àïnë mötå sö ë trûúnâ g húpå àaná g tiïcë khacá cuaã nganâ h my ä thuêtå cunä g trûútå Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá , Giaiã thûúnã g Hö ì Chñ Minh 2021. Conâ bïn êm nhacå , öng laiå cûcå tiïcë cho trûúnâ g húpå cuaã Phu á Quang. Phoná g viïn liïn lacå vúiá ba â Trõnh Anh Thû, vúå cuaã cö ë nhacå sô Phu á Quang. Baâ la â ngûúiâ àa ä lamâ hö ì sú àï ì nghõ xetá tùnå g Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá vï ì Vùn hocå , Nghï å thuêtå nùm 2021 cho Phuá Quang khi öng àang nùmç trïn giûúnâ g bïnå h: “Töi lamâ hö ì sú vò nghô giaiã thûúnã g nhû moná qua â cuöië cunâ g danâ h cho anh, khi anh khöng conâ àûúcå bao nhiïu ngayâ nûaä , chû á khöng phaiã àï í lamâ gò”. Baâ Anh Thû chia seã camã xucá khi biïtë tin Phuá Quang trûútå Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá 2021: “Töi quaá bêtë ngú â va â thêtë vonå g, chñnh xacá camã xucá cuaã töi la â nhû vêyå . Töi cunä g thêyë töní thûúng vaâ buönì rêtë nhiïuì , buönì cho nhên tònh thïë thaiá ”. Nùm 2011, nhacå sô Phu á Quang cunä g àa ä tûnâ g trûútå Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá . Öng tûnâ g noiá : “Töi khöng söcë , khöng thêtë vonå g, khöng buönì ba,ä khocá locá . Sú å mang tiïnë g “kiïu” nïn töi múiá àönì g tònh vúiá y á kiïnë banå be,â gia àònh lamâ hö ì sú. Giú â töi coi viïcå mònh lamâ hö ì sú xin xetá tùnå g giaiã thûúnã g la â sûå lêmì lú ä va â trotá daiå ”. Öng cunä g noiá vï ì ly á do khöng kiïnå tunå g êmì ô: “Töi co á thoiá quen laâ lamâ àiïuì co á thï í lamâ àûúcå chû á khöng bao giúâ ài kiïnå … àêuì göië mònh”. Laiå nhú á trong lúiâ àiïuë ma â nhacå sô Àö î Hönì g Quên, Chuã tõch Liïn hiïpå cacá Höiå Vùn hocå Nghï å thuêtå Viïtå Nam àocå taiå lï î truy àiïuå nhacå sô Phu á Quang saná g 13/12/2021, àaná h gia:á “Nhacå sô Phu á Quang xûná g àaná g la â tûúnå g àaiâ bêtë hu ã vúiá nhûnä g baiâ hatá khùcæ khoaiã chûaá àûnå g ca ã hönì cötë cuaã manã h àêtë nayâ ”. Thï ë ma â “tûúnå g àaiâ bêtë hu”ã laiå trûútå giaiã thûúnã g danh giaá tênå 2 lênì . Nhûng cunä g khöng coá gò la.å Bïn vùn hocå , nhûnä g caiá tïn quaá àöiî quen thuöcå va â àûúcå àöcå gia ã nhiïuì thïë hï å yïu mïnë nhû Thu Bönì , nhû Xuên Quynâ h cunä g tûnâ g suytá trûútå Giaiã thûúnã g Hö ì Chñ Minh. Trú ã laiå vúiá trûúnâ g húpå cuaã cöë hoaå sô Mai Long. Hoaå sô Àoanâ Vùn Nguyïn conâ tiïtë lö:å “Khöng phaiã lênì àêuì öng lamâ hö ì sú àï ì nghõ xetá tùnå g Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá . Töi nhú,á nùm 2007, öng cunä g àa ä lamâ hö ì sú àï ì nghõ xetá tùnå g mötå lênì , cunâ g thúiâ àiïmí vúiá töi”. Im lùnå g mötå latá , hoaå sô Àoanâ Vùn Nguyïn trêmì gionå g: “Phu â vên êyë ma.â Àûúcå giúiá cöng nhênå , àûúcå dû luênå xa ä höiå khen laâ àûúcå röiì . Conâ tiïnì thûúnã g thò àûúcå àöi trùm triïuå àönì g co á àaná g gò àêu?”. Vúiá hoaå sô tïn tuöií va â tranh àûúcå thõ trûúnâ g àoná nhênå thò sö ë tiïnì thûúnã g êyë qua ã thûcå khöng phaiã thû á ho å quan têm. Khi conâ sönë g, hoaå sô Mai Long tûnâ g chia seã vúiá phoná g viïn, öng khöng coá nhu cêuì baná tranh vò möiî bûcá tranh laâ ca ã têm huyïtë cuaã ngûúiâ nghï å sô, baná ài thò xotá xa. Va ã laiå öng cunä g khöng coá nhu cêuì lúná vï ì vêtå chêtë . n [ NÖNG HÖNÌ G DIÏUÅ ] Tiïëc cho cöë hoåa sô Mai Long Töië 21/7, hoaå sô Mai Long taå tû â nhên thïë ú ã tuöií 94 (1930 - 2024). Tang lïî cuaã öng diïnî ra saná g 28/7, mötå söë àönì g nghiïpå túiá tiïnî àûa öng lênì cuöië khöng khoiã ngêmå nguiâ , tiïcë nuöië , vò cuöië cunâ g ngûúiâ àoná g gopá cho tranh luaå Viïtå Nam, cho hoatå hònh Viïtå Nam, ngûúiâ thöií hönì cho nhûnä g truyïnå tranh nuöi dûúnä g tuöií thú cuaã bao thïë hï å laiå khöng coá giaiã thûúnã g danh gia á naoâ trong sûå nghiïpå . Öng trûútå Giaiã thûúnã g Nha â nûúcá vï ì Vùn hocå Nghïå thuêtå nùm 2021. Mötå tacá phêmí höiå hoaå cuaã Mai Long Mai Long quï göëc Nam Àõnh nhûng sinh ra vaâ lúán lïn úã Haãi Phoâng. Öng tham gia khaáng chiïën chöëng Phaáp, laâ caán böå tuyïn truyïìn cuãa Ty Vùn hoaá - Thöng tin Liïn khu 10. Trong thúâi gian naây, öng àûúåc cûã àïën hoåc úã xûúãng veä cuãa hoåa sô Tö Ngoåc Vên, sau àoá öng thi àöî vaâo Trûúâng Myä thuêåt Khaáng chiïën do hoåa sô Tö Ngoåc Vên laâm hiïåu trûúãng vaâ trûåc tiïëp giaãng daåy. Töët nghiïåp Trûúâng Myä thuêåt Khaáng chiïën, khoaá 1950-1953, öng ra mùåt trêån, sau àoá lïn Têy Bùæc, gùæn boá vúái Têy Bùæc 10 nùm. Nùm 1966 öng trúã vïì Haâ Nöåi laâm viïåc úã Xûúãng phim hoaåt hoåa vaâ buáp bï Viïåt Nam. Nhaâ phï bònh nghïå thuêåt cuãa Liïn Xö cuä, Ekaterina Chelaeva tûâng àaánh giaá: “Dûúái con mùæt cuãa hoåa sô Mai Long, moåi caái àïìu coá veã àeåp riïng, möåt veã àeåp maâ nhûäng traái tim bùng giaá khöng bao giúâ caãm nhêån àûúåc. Nhûäng saáng taác cuãa öng laâ sûå kïët húåp giûäa truyïìn thöëng phûúng Àöng sêu sùæc vaâ tñnh hiïån àaåi cuãa möåt nghïå thuêåt àiïu luyïån, àöåc àaáo, vúái buát phaáp hïët sûác trûä tònh vaâ phoáng khoaáng. Veã àeåp cuãa thïë giúái xung quanh vaâ tònh yïu cuãa Mai Long àöëi vúái thïë giúái naây, àoá chñnh laâ baãn chêët nghïå thuêåt cuãa öng”. Mötå sö ë truyïnå cö í àûúcå minh hoaå bùnç g tranh Mai Long Chên dung tûå hoaå cuaã Mai Long
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==