Ước tính khoảng 3.000 người ở Anh được cho là đã chết và nhiều người khác phải chịu đựng bệnh tật suốt đời sau khi được truyền máu hoặc các sản phẩm máu nhiễm HIV hoặc viêm gan từ những năm 1970 đến đầu những năm 1990. Vụ bê bối này được coi là thảm họa kinh khủng nhất trong lịch sử của Dịch vụ Y tế quốc gia Anh kể từ khi được thành lập năm 1948. Trong kết luận vừa đưa ra, cựu thẩm phán Brian Langstaff, người chủ trì cuộc điều tra, chỉ trích Chính phủ Anh và chuyên gia y tế qua các nhiệm kỳ vì thất bại này và chối bỏ trách nhiệm để giữ thể diện và tránh bồi thường. Ông phát hiện ra nhiều nỗ lực để che giấu vụ bê bối và có bằng chứng cho thấy các quan chức chính phủ tiêu hủy tài liệu. “Thảm họa này không phải là tai nạn. Tình trạng lây nhiễm xảy ra bởi những người có thẩm quyền, bao gồm các bác sĩ, dịch vụ máu và các chính phủ liên tiếp, không đặt sự an toàn của bệnh nhân lên hàng đầu. Phản ứng của những người có thẩm quyền khiến người bệnh thêm đau khổ”, ông nói. Thủ tướng Anh Rishi Sunak xin lỗi các nạn nhân và cho rằng việc công bố báo cáo đánh dấu “một ngày đáng xấu hổ đối với nhà nước Anh”. Những người đấu tranh đã nỗ lực trong nhiều thập kỷ để có thể đưa sai phạm ra ánh sáng và yêu cầu Chính phủ Anh bồi thường. Cuối cùng, cuộc điều tra được chấp thuận năm 2017, và trong 4 năm qua đã tiếp nhận bằng chứng từ hơn 5.000 nhân chứng và hơn 100.000 tài liệu. Trong những năm 1970, nhiều bệnh nhân được áp dụng phương pháp điều trị mới mà Anh tiếp nhận từ Mỹ. Một số lượng huyết tương được lấy từ những người hiến tặng có nguy cơ cao về sức khoẻ, bao gồm tù nhân và những người bán máu. Các đơn vị điều chế đã pha trộn huyết tương từ hàng nghìn người hiến tặng để tạo ra nhiều chế phẩm máu, nên chỉ cần 1 người hiến tặng nhiễm bệnh sẽ làm ô nhiễm cả lô. Hậu quả là khoảng 1.250 người bị rối loạn đông máu, trong đó có 380 trẻ em, đã được truyền chế phẩm máu nhiễm HIV. Ba phần tư trong số họ đã chết. Khoảng 5.000 người khác mắc bệnh viêm gan C sau khi được điều trị bằng chế phẩm máu, trong khi khoảng 26.800 người khác mắc viêm gan C sau khi được truyền máu trong quá trình sinh con, phẫu thuật hoặc tai nạn. Cuộc điều tra cho biết, kể từ những năm 1940 đến đầu những năm 1980, người ta đã biết rằng bệnh viêm gan và AIDS có thể lây truyền theo cách này. Ông Sunak cam kết sẽ “sửa chữa sai lầm lịch sử này” và cho biết chính phủ sẽ bồi thường, dự kiến với gói khoảng 10 tỷ bảng Anh (12,7 tỷ USD). TÚ LINH (theo AP) 12 QUỐC TẾ n Thứ Tư n Ngày 22/5/2024 Kết luận sốc về thảm họa máu bẩn ở Anh Thủ tướng Anh Rishi Sunak xin lỗi các nạn nhân của vụ bê bối máu bẩn ẢNH: GUARDIAN Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo và có tác động như thế nào đến các quan hệ ngoại giao trên thế giới? QUYỀN LỰC CỦA ICC ICC là tòa án hình sự quốc tế thường trực đầu tiên của thế giới. Tòa án này được thành lập năm 2002 dựa trên Quy chế Rome, để xét xử những người phạm tội giết người hàng loạt. Tòa án có trụ sở tại La Hay, Hà Lan, có 1 công tố viên chịu trách nhiệm điều tra và kiến nghị tội danh đối với những cá nhân bị cáo buộc phạm tội ác chiến tranh, tội ác chống lại loài người, diệt chủng và tội xâm lược. ICC có thể thụ lý các vụ án ở quốc gia thành viên nào đề nghị tòa điều tra công dân của họ, hoặc khi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc yêu cầu điều tra, hoặc khi một ban thẩm phán của ICC cho phép điều tra theo quy trình mà công tố viên kiến nghị. Tòa án này không thể tuyên án tử hình. Những người bị kết án tù sẽ thụ án tại trung tâm giam giữ của ICC trong một nhà tù ở Hà Lan. Hiện nay, có 124 quốc gia tham gia Quy chế Rome. Trung Quốc, Mỹ, Nga và Israel không tham gia. ĐIỀU GÌ TIẾP THEO? Kiến nghị của Công tố viên Karim Khan được trình lên ban tiền xét xử của ICC. Ban này gồm 3 thẩm phán: thẩm phán chủ tọa Iulia Motoc từ Romania, thẩm phán Maria del Socorro Flores Liera từ Mexico, và thẩm phán Reine Alapini-Gansou từ Benin. Không có thời hạn nào để các thẩm phán đưa ra quyết định có ban lệnh bắt giữ hay không. Trong một số trường hợp trước đây, các thẩm phán thường mất hơn 1 tháng hoặc vài tháng để đưa ra quyết định. Nếu các thẩm phán đồng ý có “cơ sở hợp lý” để tin rằng đã xảy ra hành động tội ác chiến tranh hoặc tội ác chống lại nhân loại, họ sẽ đưa ra lệnh bắt giữ. Lệnh bắt giữ sẽ nêu đích danh tên của người bị buộc tội, tội danh và những cơ sở cấu thành tội danh đó. Thẩm phán có thể thay đổi kiến nghị bắt giữ và chỉ chấp nhận một phần những điều công tố viên kiến nghị. Tội danh cũng có thể thay đổi. THỦ TƯỚNG NETANYAHU SẼ BỊ ĐƯA RA XÉT XỬ? Điều này khó có khả năng xảy ra. ICC không cho phép xét xử vắng mặt, và tòa án khó có thể sẽ còng tay ông hay bất kỳ quan chức Israel nào. ICC phụ thuộc vào các quốc gia thành viên trong việc bắt giữ, trong khi Israel không phải một bên tham gia ICC. Việc bị buộc tội có thể khiến ông Netanyahu không thể đến các quốc gia thành viên của ICC. Tuy nhiên, một số quốc gia thành viên của tòa này, như Hungary, tuyên bố các lệnh bắt của ICC không có tính ràng buộc trong lãnh thổ của họ. Việc xử phạt những quốc gia thành viên ICC không thi hành lệnh bắt là chuyện của Hội đồng Bảo an. Không có hạn chế nào đối với các nhà lãnh đạo chính trị, nghị sĩ hay nhà ngoại giao trong việc gặp gỡ những cá nhân bị ICC ban lệnh bắt. Nhưng về mặt chính trị, điều này có thể bị nhìn nhận không tốt. PHÁP QUAY LƯNG VỚI MỸ ĐỂ ỦNG HỘ ICC BAN LỆNH BẮT ÔNG NETANYAHU Ngày 20/5, Bộ Ngoại giao Pháp tuyên bố: “Về vấn đề Israel, Ban tiền xét xử của toà án sẽ quyết định có ban lệnh bắt giữ hay không, sau khi xem xét các bằng chứng do công tố viên trình lên để hỗ trợ cáo buộc của ông ấy. Pháp ủng hộ ICC, sự độc lập của tòa và cuộc chiến chống lại hành vi được miễn tội trong mọi hoàn cảnh”. Tuyên bố này cho thấy sự chia rẽ lớn giữa Pháp và các đồng minh phương Tây, đặc biệt là Mỹ, sau khi Tổng thống Joe Biden gọi quyết định của công tố viên ICC là “thái quá”. Pháp là một trong số ít quốc gia phương Tây sẵn sàng đưa ra lập trường cứng rắn hơn với Israel, công khai chỉ trích việc Mỹ phủ quyết các dự thảo nghị quyết yêu cầu ngừng bắn được trình lên Hội đồng Bảo an. Paris cũng kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức ở Dải Gaza. Ngày 20/5, Tổng thống Mỹ Joe Biden bác bỏ yêu cầu lệnh bắt giữ các nhà lãnh đạo Israel, trong bối cảnh cuộc chiến chống Hamas đang diễn ra. Ông Biden nói: “Không có sự tương đương giữa Israel và Hamas. Rõ ràng Israel muốn làm tất cả những gì có thể để bảo vệ dân thường”. Trong khi đó, Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson xác nhận các lãnh đạo của cơ quan lập pháp này đang tìm cách áp lệnh trừng phạt để đáp trả bước đi của ICC. Anh và Ý cũng chỉ trích bước đi của ICC, trong khi các tổ chức nhân quyền và chuyên gia pháp lý ủng hộ tòa. Đây là lần đầu tiên ICC nhằm vào một nhà lãnh đạo là đồng minh thân thiết của Mỹ. Israel và Mỹ không phải thành viên của ICC. Tuy nhiên, tòa án này khẳng định họ có thẩm quyền ở Dải Gaza, Đông Jerusalem và Bờ Tây, sau khi lãnh đạo Palestine chính thức đồng ý chịu ràng buộc bởi các nguyên tắc nền tảng của ICC năm 2015. Trong khi đó, Mỹ vẫn ủng hộ và hợp tác với cuộc điều tra của ICC ở Ukraine, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin cho biết. Ông Austin cũng khẳng định, sự ủng hộ của Mỹ dành cho Israel là “cứng như thép”. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Matthew Miller nói rằng ICC đã “thực hiện công việc quan trọng trong những năm qua để buộc tội những người phạm tội ác chiến tranh và tội ác chống lại nhân loại” mà Mỹ vẫn ủng hộ. Ông Miller không cho biết liệu Mỹ có cân nhắc hành động với ICC nếu tòa này đưa ra lệnh bắt lãnh đạo Israel hay không. BÌNH GIANG (theo Reuters, Bloomberg, CNN) Văn phòng công tố viên của Tòa án Hình sự quốc tế (ICC) vừa đề nghị ban hành lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, Bộ trưởng Quốc phòng Israel và 3 lãnh đạo Hamas vì cáo buộc phạm tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người. Liệu Thủ tướng Israel có bị Tòa án Hình sự quốc tế xét xử? Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (phải) và lãnh đạo Hamas Yahya Sinwar bị công tố viên của Tòa án Hình sự quốc tế đề nghị bắt giữ ẢNH: SHUTTERSTOCK Khi được hỏi liệu có sự mâu thuẫn trong quan điểm của Mỹ đối với chiến dịch quân sự mà Nga đang tiến hành ở Ukraine và chiến dịch quân sự của Israel ở Dải Gaza hay không, người phát ngôn Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ John Kirby nói rằng sự khác biệt là ở ý định. Kết quả một cuộc điều tra vừa được công bố khẳng định, chính quyền Anh và hệ thống y tế cộng đồng của nước này đã để hàng chục nghìn bệnh nhân mắc bệnh nguy hiểm thông qua việc truyền máu mang mầm bệnh, đồng thời che giấu sự thật về thảm họa này trong nhiều thập kỷ.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==