SỨC VƯƠN PHÙ ĐỔNG 72 Xuân Lính Hải quân rất thông thạo các bãi ngầm ở thềm lục địa, giống ngư dân Hoàng Sa thuộc làu từng bãi ngầm để lặn bắt cá và kiên cường trụ bám. LỐI MẠO HIỂM Đêm đầu tiên từ đất liền ra đảo, sóng dữ bắt đầu “chào đón” con tàu vào lúc 1 giờ sáng. Con tàu lắc ngang 20 độ khiến ai cũng trôi tuột trên giường. Tôi chạy lên buồng lái để đọc tọa độ trên màn hình IBS và ghi vào nhật ký: 09 độ 14 phút N-108 độ 15 phút E. Nghe âm thanh dữ dội từ phía mũi tàu, bọt trắng thấp thoáng qua ánh đèn mũi, tôi hình dung khá giống con tàu Nautilus lọt vào vùng nước xoáy Maelstrom, gần đảo Lofoten trên Đại Tây Dương trong tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển. Tàu Trường Sa 21 là loại tàu vận tải H 102. Vì vậy lối vào khoang tàu không sang trọng như mẫu tàu Daemen KN – 290 của lực lượng Kiểm ngư. Khi trèo qua boong là bước vào dãy phòng ở, nhà bếp, nhà ăn, nhà vệ sinh nằm trên lối đi, một cầu thang dẫn xuống hầm máy. Phòng ở ngay mặt sàn nên âm thanh ầm ĩ của sóng gió, tiếng ầm ì của 2 cỗ máy thủy Praha 2.000 mã lực, các thao tác của thợ máy, tới anh nuôi diễn ra ngay trước mắt suốt 17 ngày đêm. Con tàu xuất phát từ Cảng Kinh tế Quốc phòng Trường Sa ở thành phố Hồ Chí Minh, chở quà Tết ra 10 Nhà giàn DK1 dưới bầu trời đầy mây xám vào ngày cuối năm. Chỉ huy đã thông báo trước rằng chuyến đi sẽ rất sóng gió. Sau này, khi trở về bờ, tôi truy cập lại thông tin thời tiết và cảm giác “khựng lại”, vì ngày tàu rời bến, khu vực Nam Biển Đông (bao gồm vùng biển phía Tây quần đảo Trường Sa) và vùng biển từ Bình Định đến Cà Mau, gió Đông Bắc mạnh cấp 6-7, giật cấp 8-9, biển động mạnh, sóng biển cao 4-6,5m. Đi trên tàu Trường Sa 21, nhưng tôi luôn hình dung ra con tàu ngầm Nautilus, thuyền trưởng Nemo trong tác phẩm Hai vạn dặm dưới đáy biển của nhà văn Jules Verne. Vì 17 ngày hành trình thì có tới khoảng 10 ngày con tàu liên tục di chuyển trên các bãi ngầm Phúc Tần, Phúc Nguyên, Quế Đường, Huyền Trân, Ba Kè. Mỗi bãi ngầm cắm vài Nhà giàn DK1. Quanh các nhà giàn có đội tàu trực chiến, bám trụ. Đối với thủy thủ tàu viễn dương, họ luôn né các bãi ngầm vì lo sợ, nhưng lính Hải quân Việt Nam thì đó là “chuyện ngày thường ở biển”. NÚI NGẦM, LẠCH BIỂN Bãi ngầm Phúc Tần là nơi đóng các Nhà giàn DK1/16, DK1/17, DK1/18. Những người lính ở Nhà giàn DK1, kể cả thủy thủ trên tàu trực, tàu tiếp tế đều là những thuyền trưởng Nemo lão luyện. Vì trên màn hình IBS hiển thị bãi ngầm Phúc Tần trông giống như một con hải sâm dài 20 km, rộng 10 km, có 2 vệt sâu dẫn vào lòng bãi ngầm, khá giống với vệt sâu dẫn vào đảo Đá Lồi ở quần đảo Hoàng Sa (đối diện với cụm Nguyệt Thiềm, nơi diễn ra trận Hải chiến Hoàng Sa 19/1/1974). Vệt sâu dẫn vào lòng bãi ngầm Phúc Tần giống như lõi trầm, đặc điểm này khiến dòng chảy càng trở nên phức tạp. Năm 1992, ngư dân Nguyễn Quốc Chinh, quê ở đảo Lý Sơn, đi 7 ngày 7 đêm tới Phúc Tần. Hai ngư dân ngậm ống hơi và lặn thử. Khi trồi lên mặt nước, cả hai la lớn: “Rắn…rắn nhiều lắm, nó nằm ngóc đầu dưới kia”. Ông Chinh ngậm dây hơi lặn xuống và trồi lên thông báo: “Chuyến này mỗi anh em kiếm 3 cây vàng. Rắn đâu? Hải sâm bự bự nằm sắp lớp”. Và phiên biển đó ông Chinh kiếm gần 10 cây vàng, mỗi ngư dân đi bạn kiếm hơn 3 cây vàng. Đáy biển luôn là nơi bí ẩn nhất đối với nhân loại. Tỉnh Quảng Ngãi, ngư dân ở hai làng chài Bình Châu (nay là xã Đông Sơn) và đảo Lý Sơn gần như quen mọi ngóc ngách ở các bãi ngầm và dãy núi ngầm Cam Đức ở gần bãi Phúc Tần. Ngư dân Lý Sơn làm nghề lặn ngày, ngư dân làng chài Bình Châu làm nghề lặn đêm. Đêm thứ 2 ở bãi ngầm Phúc Tần, giữa lúc sóng gió ầm ầm, màn hình IBS vẫn hiển thị tín hiệu AIS của 10 tàu đánh cá ở cùng tọa độ. Tàu của ngư dân Bình Định (nay là Gia Lai) (số AIS là BĐ 0782); tàu của ngư dân Quảng Ngãi (số AIS là QNg 6344). Tôi chợt nhớ đến bài ký của nhà báo Trần Tuấn trong cuốn Tôi đi vắng rồi, đoạn miêu tả cảnh làng chài Bình Châu và ngư dân chuyên làm nghề lặn đêm: “Đêm Gành Cả thường là đêm thức. Đêm trắng. Bởi trai tráng của làng ở hết Hoàng Sa, Trường Sa, với nghề chính lặn đêm. Buổi tối trong bờ gọi ra không ai nghe. Vì người ngoài ấy đang ở lòng biển khơi hết rồi”. LINH HỒN BÃI NGẦM Trong sâu thẳm tình cảm của những người lính, dưới những bãi ngầm này có linh hồn của 11 liệt sĩ Nhà giàn DK1. Lúc tàu Trường Sa 21 sắp tới Nhà giàn DK1/16, Đại úy Trần Minh Huấn, thuyền trưởng nói với giọng có vẻ lạc đi “thắp hương cho cậu Tú báo vụ”. Liệt sĩ, Chuẩn úy Tạ Ngọc Tú, quê ở tỉnh Thái Bình (nay là tỉnh Hưng Yên), nhập ngũ tháng 2/1995, hy sinh ngày 21/4/2001 và nằm lại dưới chân Nhà giàn DK1/16 lúc 1 giờ sáng. Có lẽ thuyền trưởng Huấn và liệt sĩ Tú từng là bạn thân? Tôi nhìn lọ hương đặt sát bàn tác nghiệp hải đồ, tàn hương không rơi xuống, mà cong tròn như những cánh hoa đan vào nhau, nếu nhìn ở một hướng khác, tàn hương giống như hai trái tim bắt chéo. Đêm trước khi tàu tới DK1/16, trước mũi tàu luôn có vì sao “sáng hơn những ngôi sao bình thường”. Vì mũi tàu hất lên trời rồi ngụp xuống, nên vì sao ẩn, hiện không ngừng nghỉ. Tôi thầm nghĩ, ngôi sao này tựa như ánh mắt của liệt sĩ Nhà giàn DK1 mong chờ hương xuân ra biển cả. Lần dự lễ thả hoa đăng và tưởng niệm liệt sĩ tại đảo Cô Lin Trường Sa vào năm 2024, tôi vội vã bấm máy ảnh, vì nhìn thấy đám mây bùng lên một cách “khác lạ” từ phía đảo Gạc Ma. Còn lần này, khi bàn thờ được dọn ra boong tàu, bầu trời bỗng hửng nắng và đám mây trắng ùn lên như một “cột khói lạ”. Ở bãi ngầm của thềm lục địa có linh hồn của những người lính Hải quân đã nằm lại. Họ hóa thành những đám mây trắng phiêu du trên nền trời, soi xuống mặt biển xanh của Tổ quốc. q Nhà giàn DK1 bên thềm lục địa của Tổ quốc ẢNH: LÊ VĂN CHƯƠNG Ngay cửa ra vào bãi ngầm Phúc Tần có độ sâu gần 50 mét, phần trong lòng đảo giữ độ sâu ổn định từ 54 mét đến 57 mét. Khu vực vành đai quanh bãi ngầm sâu 62, 67, 88, 71 mét. Nhìn độ sâu này, tôi hiểu vì sao gần 40 năm qua, ngư dân ở các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định (nay là Gia Lai), Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng) từng ca ngợi Phúc Tần như viên ngọc, kho báu trên thềm lục địa của Tổ quốc. Ở quần đảo Hoàng Sa (đặc khu Hoàng Sa, thành phố Đà Nẵng), các ngư dân làng chài Bình Châu và Lý Sơn làm nghề lặn đêm, lặn ngày nên nắm rất rõ địa hình các bãi ngầm, từ Đá Lồi, Quảng Nghĩa, Thủy Tề, Bình Sơn… Nếu gặp thời tiết xấu, ngư dân cho tàu cá vào bãi ngầm, thả neo giống phương pháp trụ trên bãi ngầm của tàu Trường Sa 21. LÊ VĂN CHƯƠNG Ở THỀM LỤC ĐỊA Xuân Ngày thứ 2 của cuộc hành trình chở quà Tết ra Nhà giàn DK1, bãi ngầm Phúc Tần đã hiện ra ngay trước mũi tàu Trường Sa 21. Con tàu chồm lên, húc vào sóng, khi 2 chân vịt đường kính 2,4 mét, mỗi cái nặng 1,5 tấn quay tốc độ 175-195 vòng/phút. Ở tốc độ vòng tua này, con tàu sẽ có vận tốc khoảng 9 hải lý/giờ. Nhưng khi tiến vào bãi ngầm, con tàu quần đảo giữa các dòng chảy và tốc độ khựng lại, chỉ còn 2-2,5 hải lý/giờ, có lúc gần đứng yên. Quà xuân ra Nhà giàn DK1 ẢNH: LÊ VĂN CHƯƠNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==