SỨC VƯƠN PHÙ ĐỔNG 71 Xuân Say mê từ Tam Quốc đến Đông Chu Liệt Quốc rồi Kim Dung, Cổ Long, từ Nguyễn Bính đến Hoàng Cầm, Quang Dũng. Những tác phẩm hay trước và sau 1975 tôi đều say mê. Cho đến một hôm tôi chợt phát hiện ra một điều kinh khủng: làm sao tôi có thể quên được những điều tôi không thể quên được. Không được quên. Quên một hai lần có thể xin lỗi nhưng nhiều lần thì chắc chắn mình có vấn đề. Ca sĩ Quang Thành an ủi: Không sao, giờ chị có quyền quên. Là sao? Là sao? Là tôi đã già rồi chứ sao nữa. Có thế mà cũng hỏi. Ấy là tôi tự hỏi và tự trả lời như thế. Cali đã thực sự vào đông. Chiều 4 giờ đã nhọ mặt người. 49 mùa đông đã đi qua bình yên một ngày như mọi ngày. Nhưng cái lạnh mùa Đông thứ 50 này sao lại khiến tôi… nhớ nhiều đến vậy. Nhớ cả những điều tôi không muốn nhớ. Tôi và gia đình rời Hà Nội khi tôi 10 tuổi. Giờ gần hết đời rồi mà tôi chẳng làm sao quên được những chuyến xe điện mỗi ngày chạy trên con đường Hàng Bông. Nhà tôi ở đó và những cuối tuần từ trường về tới được nằm trên cái sập lớn lót đá hoa mát lạnh giữa nhà. 70 năm qua đi cùng trời cuối đất, tôi không thể tìm ở đâu được một cái giường lạ lùng như thế. Tôi nhớ quả nhót mùa đông chà vào áo len trước khi ăn, tôi nhớ lá cơm nguội. Xa nữa tôi nhớ quán lá giữa ruộng lúa bố tôi mua cho tôi chiếc kẹo bột, cho tôi quả trứng gà ông chọc thủng hai đầu cho tôi hút. Tôi yêu và nhớ những chiếc xe đạp chở đầy hoa và con đường Phan Đình Phùng đẹp nhất Hà Nội và tôi nhớ những buổi sáng từ cửa sổ khách sạn nhìn xuống thấy bà bán xôi lúa bên kia đường. Những cái rất Hà Nội rất quê nhà mà nhiều người chắc không còn nhớ nữa bởi vì chúng quá nhỏ bé tầm thường. Nhưng với tôi, hạt bụi vẫn làm tôi chảy nước mắt. Mùa đông 1974, tôi bỏ phố đi tìm người thương. Anh bảo đó là sinh nhật của anh. Tôi dát bánh sinh nhật ở Pagode rồi lên đường, ôm chiếc bánh trên chuyến bay C130 ra Đà Nẵng. Xe anh đón tôi qua đèo Hải Vân, anh dặn qua đèo nhớ cột tóc kẻo gió bay. Xe và tôi đi trong mưa từ Đà Nẵng ra Huế, hộp bánh vẫn nằm im trên tay. Chiều nay còn mưa mãi trong cơn đau vùi… Đi nữa đi nữa chỉ thấy mưa và mưa, xe và tôi đi giữa mưa và nước mênh mông thế đấy. 50 năm đã trôi qua, hình ảnh chiếc xe lầm lũi đơn độc giữa làn nước mênh mông ngày mưa ấy vẫn ngủ yên trong góc nhớ lòng tôi. Quên đi… phải quên đi mà sống, mà đau, vẫn đau, rất đau. Hạt bụi ấy nằm lại trong mắt tôi. Tháng 5, Hà Nội rất nóng. Chúng tôi trở về chính thức hát sau 40 năm. Đây là điều tôi không bao giờ nghĩ lại có thể xảy ra. Mà lại hát tại Hà Nội nữa chứ. Cảm giác của tôi là thế nào nhỉ? Không nói ra được. Không biết phải nói thế nào cho đúng. Hoang mang. Hồi hộp. Sợ hãi. Tôi vẫn luôn hồi hộp khi bước ra sân khấu, trước khi hát. Phải nói vài câu, vài điều gì đó mới bắt đầu được. Ngay đến khi đến Trung tâm Hội nghị Quốc gia tôi đã choáng khi nhìn thấy tôi trên quảng cáo. Bảng quảng cáo to như cái nhà làm tôi hạnh phúc đến không nói được. Trân trọng quá! Hà Nội dành cho tôi nhiều ưu ái quá. Chính vì thế tôi càng lo sợ vì không biết mình phải làm thế nào đền đáp. Tôi đã sợ hãi đến nỗi chồng tôi phải qua ngủ phòng Quang Thành để tôi được một mình. Tôi đã sợ đến nỗi ban nhạc dạo một bài tôi lại nhảy qua bài khác nhưng rồi cũng quẹo lại được mà không ai biết. Năm 1967 khi hát với Trịnh Công Sơn ở quán Văn tôi bỏ giày đứng hát chẳng phải làm dáng điệu đà gì đâu mà cũng chỉ vì sợ quá mà thôi. Tôi không muốn quên. Tôi không thể quên tình yêu Hà Nội dành cho tôi dù sâu trong tận đáy lòng tôi vẫn nghĩ chỉ là tôi đã lén trộm một chút tình yêu Hà Nội vốn đã dành cho anh. Nhưng dẫu thế nào tôi cũng khẳng định một điều là Hà Nội yêu anh sau tôi. Trịnh Công Sơn là người hiền lành, anh luôn dịu dàng chu đáo với các em của anh, ít khi to tiếng. Không ai biết tôi đã bị anh la một lần, là la to tiếng đó. Chuyện là thế này. Lần cuối về thăm anh, cũng như thói quen mọi khi, hai anh em chẳng nói gì nhiều ngoài ngồi hát với nhau, hoặc chờ lúc anh mệt đi nằm nghỉ thì tôi chạy lăng quăng đâu đó rồi về ngồi cạnh anh nghe anh hát hoặc nhìn anh vẽ. Hôm đó, chẳng hiểu sao tôi buột miệng trách anh sao không có bức tranh nào cho tôi. Chỉ là cái kiểu giả bộ nhõng nhẽo ấy mà. Chỉ có thế nhưng đột nhiên anh to tiếng: “Tụi bay đứa mô cũng vậy!”. Tôi sững sờ ngạc nhiên. Có gì đâu, đây cũng không phải lần đầu tôi tỏ ý mè nheo vậy. Nhưng đây là lần đầu tiên anh lớn tiếng với tôi. Lần đầu và duy nhất. Tôi bị tổn thương không nói một lời, lặng lẽ đứng dậy xin phép anh ra về. Suốt một đêm tôi không ngủ. Sáng sớm tôi gọi cho người cháu đi uống cà phê. Đang ấm ức thì nghe điện thoại. Tôi vừa alo đã nghe giọng anh: A, chưa đến à? Dạ em đến ngay! Thế là bỏ mặc thằng cháu đi tìm tắc xi. Ông Sơn không cho tôi đi honda, ông bảo nguy hiểm, cần thì kêu anh đón. Thế là tôi lại về ngồi chầu hẫu, nghe anh hát, nói chuyện với mọi người. Ngày nào cũng thế, ở đâu cũng thế. Về Sài Gòn thăm anh, tôi nghĩ: Nếu không có anh ở đó tôi có trở lại không? Nếu không có anh ở đó Sài Gòn có còn là Sài Gòn không? Tôi không biết nhưng rồi tôi cũng trở về chỉ để đứng trước nhà thờ Đức Bà, chỉ để được đi trên con đường Duy Tân cây dài bóng mát rồi lặng lẽ tìm về con ngõ xưa, rồi ngơ ngẩn đứng nhìn. Tôi biết tìm anh ở đâu? Tôi biết tìm mọi người ở đâu bây giờ. Một thời quán Văn, một thời Tự Do, Nguyễn Huệ, Hồng Thập Tự, Duy Tân, những góc đường vắng chiếc xích lô nằm yên dưới bóng mát có trái sầu riêng treo tủng tẻng và người phu xe cười nói rạng rỡ. Nghỉ một chút thôi, hôm nay dư tiền mua được trái sầu riêng cho vợ. Quang Thành nói đúng. Giờ tôi có quyền được quên… và nhớ. 12/2025 Ca sĩ Khánh Ly và Trịnh Công Sơn, ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh ẢNH: TƯ LIỆU Chúng tôi thường được khen ngợi vì không hiểu sao lại có thể nhớ lời nhiều bài hát đến thế. Tại sao thì tôi không biết chứ riêng tôi suốt những năm tháng gọi là đi học đến trường, tôi chỉ học được cái môn… thuộc lòng rất nhanh và nhớ rất lâu. MỘT CHÚT tình yêu KHÁNH LY LÉN TRỘM Ca sĩ Khánh Ly rơi lệ trong lần biểu diễn tại TPHCM sau hơn 40 năm xa cách (2016) ẢNH: TRẦN NGUYỄN ANH Về Sài Gòn thăm anh, tôi nghĩ: Nếu không có anh ở đó tôi có trở lại không? Nếu không có anh ở đó Sài Gòn có còn là Sài Gòn không? Tôi không biết nhưng rồi tôi cũng trở về chỉ để đứng trước nhà thờ Đức Bà, chỉ để được đi trên con đường Duy Tân cây dài bóng mát rồi lặng lẽ tìm về con ngõ xưa, rồi ngơ ngẩn đứng nhìn. Tôi biết tìm anh ở đâu?
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==