SỨC VƯƠN PHÙ ĐỔNG 67 Xuân GIẤC MƠ CỦA NHIỀU NƯỚC Số lượng tác giả, tác phẩm văn học khá nhiều. Nhưng được xem là cây cao bóng cả, xem ra nước nào cũng hiếm, kể cả các tác giả được nhận giải thưởng cao. Trong thời đại của kỹ thuật số, văn hóa nghe nhìn đã lấn lướt văn hóa đọc. Hiện tượng quốc tế ấy càng phổ biến khi công nghiệp văn hóa với những sản phẩm phục vụ đại chúng ngày càng đa dạng về loại hình, tiện lợi cho sự tiếp cận, giàu có về số lượng, thước đo về chất lượng cũng co giãn bất thường. Tuổi thọ của cả những tác phẩm lớn cũng khó tính bằng năm… Nước ta, tuy công nghiệp văn hóa đi sau nhiều nước, nhưng những sản phẩm của họ vẫn tràn ngập thị trường tiêu thụ trong nước. Công chúng rộng rãi biết tên các ca sĩ, diễn viên, xem ra nhiều hơn các nhà văn. Một bộ phim như Mưa đỏ, bán vé, có hơn 8 triệu người xem. Không kể khi chiếu rộng rãi trên truyền hình, và ở khắp các địa phương, có hàng chục triệu người được tiếp cận. Những tác phẩm văn học hiện nay, kể cả tác phẩm được giải thưởng, có rất ít được in vượt con số hàng nghìn, hàng trăm nghìn như Nguyễn Nhật Ánh, hàng chục nghìn như Nguyễn Ngọc Tư vẫn là của hiếm. Mưa đỏ của Chu Lai được tái bản, thì vẫn là ăn theo bộ phim đang nổi tiếng. Nhưng cả những tác phẩm mới của các tác giả đó, hầu như cũng không tạo được nhiều sự chú ý nhiều từ dư luận. Năm trước, hai cuốn tiểu thuyết đặc sắc của nhà văn U80 Lưu Trọng Văn Chuyện làng Buông và Én ca hầu như chìm vào im lặng, rất đáng tiếc. Trong kỷ nguyên số, mọi loại hình nghệ thuật đều phải tìm hình thức tồn tại mới. Công nghiệp văn hóa đang hỗ trợ cho nhiều ngành nghệ thuật không chỉ phát triển, mà còn đem lại lợi ích kinh tế thiết thực cho những người tham gia sáng tạo, xem ra văn học dù có vài ba kênh phát hành, thì vẫn không mấy nhà văn sống được chỉ bằng nhuận bút . Trong một xã hội phát triển, lớp trẻ có rất nhiều lựa chọn cho ngành nghề để kiếm sống, văn chương đã mất sức hút của cả danh và lợi, nhưng đây vẫn là lĩnh vực của tài năng. Nói như thầy giáo Hoàng Ngọc Hiến, người ta sinh ra đã là nhà văn, hoặc không là nhà văn. Nhưng để những tài năng đó phát triển thì cần được bồi dưỡng, tạo nhiều điều kiện cho họ sống, học tập và làm việc. Cùng một Bộ quản lý, nhưng nhiều năm qua, ngành thể thao đỉnh cao làm công việc phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, học tập, thi đấu ở trong và ngoài nước thường xuyên và có hiệu quả rất rõ ràng. Một chương trình như thế đối với các tài năng văn học nghệ thuật hầu như chưa bao giờ được đặt một cách cụ thể. Hy vọng trong chủ trương đào tạo và bồi dưỡng tài năng của Nhà nước hiện nay sẽ có sự quan tâm xứng đáng cho các tài năng trong văn học nghệ thuật. Bởi chính lực lượng này sẽ góp phần quan trọng tạo ra bộ mặt nền văn hóa một nước Việt Nam hiện đại, giàu bản sắc. Trong hệ sinh thái hình thành qua mấy ngàn năm của văn hóa và văn học nghệ thuật, mỗi thời đại có một vài loại hình vượt lên do điều kiện kinh tế xã hội, nhưng văn học, với giá trị tổng hợp, không chỉ lưu dấu lịch sử một thời, mà còn góp phần định hình con người tương lai, và giới thiệu một đất nước, luôn có vị trí trung tâm... Chính vì thế mà Giải Nobel về văn học là giấc mơ của mọi nước có nền văn học lâu đời. Colombia đã không đăng cai giải bóng đá thế giới, khi Trăm năm cô đơn của Garcia Marquez được giải Nobel. ĐỊA BÀN LÝ TƯỞNG CHO SÁNG TẠO VĂN HỌC NGHỆ THUẬT Vị thế quốc tế của nước ta ngày nay đã khác. Sau 80 năm ra đời của nước Việt Nam độc lập, từ một nước nhược tiểu, hầu như không có tên trên bản đồ thế giới, trải qua mấy cuộc chiến tranh, không chỉ giành được một nước Độc lập, Thống nhất, mà còn xây dựng được một nền kinh tế- xã hội được thế giới đánh giá cao, đối tác chiến lược với những nước lớn. Dân số nước ta đã 100 triệu, lại có hơn 6 triệu người Việt cư trú ở 130 quốc gia khác. Đó chính là địa bàn lý tưởng cho sáng tạo văn học nghệ thuật. Lịch sử chiến đấu và dựng nước cung cấp cho sáng tạo nguồn đề tài và cảm hứng vô tận và độc đáo. Mặt bằng văn hóa cao của một cộng đồng dân số đứng hàng 13/hơn 200 quốc gia là đối tượng ước mơ của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ khi sáng tạo. Trước khi mơ xa, văn học nghệ thuật trong kỷ nguyên mới, hãy hướng đến chinh phục trái tim của nhiều tầng lớp và lứa tuổi, đặc biệt của lớp trẻ đang tạo dựng bộ mặt mới cho đất nước. Tình yêu và sự quý trọng của công chúng rộng rãi luôn dành cho những tác phẩm không chỉ đồng hành mà còn cổ vũ họ trong cuộc sống. Và đó mới là phần thưởng quan trọng nhất mà văn nghệ sĩ thời nào cũng ao ước. Trước thời cơ mới cho sáng tạo văn học nghệ thuật, ngay cả thời đại kỹ thuật số, văn học, những tác phẩm văn học xuất sắc vẫn là nền tảng nội dung cho sân khấu, điện ảnh, phim truyện truyền hình, ca múa nhạc, mỹ thuật. Đầu tư cho sáng tác văn học chính là đầu tư cho tài năng. q Năm 2025, nước ta cũng như quốc tế có rất nhiều sự kiện lớn, nhiều sự kiện đặc biệt, được thế giới mạng quan tâm. Nhưng những ngày tận cùng của năm có lẽ thế giới mạng lại giành sự quan tâm đặc biệt cho văn học. Nói đặc biệt, vì những năm gần đây, văn học không còn giữ được vị trí trung tâm của nền văn học nghệ thuật. Điều đó không chỉ riêng ở nước ta. Nhà phê bình văn học NGÔ THẢO Nhà phê bình văn học Ngô Thảo, từng giành nhiều giải thưởng quan trọng trên lĩnh vực văn học và sân khấu. Năm 1995, ông giành Giải thưởng của Hội nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam với tác phẩm Như cuộc đời. Năm 2022, ông giành Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam với tác phẩm Văn học về người lính. Năm 2012, ông được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật. Ở độ tuổi U90, nhà phê bình vẫn tích cực viết, tích cực tham gia và theo dõi những sự kiện văn hóa, văn nghệ trong nước và quốc tế. Năm 2025, ông ra mắt 4 cuốn sách: 30 năm văn học kháng chiến 1945-1975 (NXB Quân đội); Tác giả và tác phẩm văn học 1945-1975 (NXB Quân đội); Bốn nhà văn nhà số 4 (tái bản, có bổ sung - NXB Hội Nhà văn); Dĩ vãng phía trước (tái bản, có bổ sung - NXB Hội Nhà văn). Ngoài hoạt động văn chương, nhà phê bình là cố vấn nghệ thuật Hãng phim Việt - Công ty BHD. Phim Đảo của dân ngụ cư của đạo diễn Hồng Ánh chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Đỗ Phước Tiến Phim Thời xa vắng của đạo diễn Hồ Quang Minh được kết hợp từ phần đầu của tiểu thuyết Thời xa vắng và một phần truyện ngắn Bến sông của cố nhà văn Lê Lựu Giải Nobel về văn học là giấc mơ của mọi nước có nền văn học lâu đời. Colombia đã không đăng cai giải bóng đá thế giới, khi Trăm năm cô đơn của Garcia Marquez được giải Nobel.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==