thương khi còn có thể. Hãy tử tế khi còn kịp, bởi không ai biết được bước ngoặt nào của đời sống sẽ đến vào ngày mai. Nghề nghiệp cho tôi cơ hội đi nhiều, thấy nhiều, viết nhiều. Nhưng chính những khoảng lặng nơi bệnh viện mới là nơi dạy tôi bài học lớn nhất. Ở đó, mất mát không khiến con người trở nên cứng cỏi hơn, mà khiến ta mềm hơn để thấu cảm, để bao dung, để biết rằng điều đáng giữ gìn nhất không phải là thắng - thua của đời người, mà là cách ta đã đối xử với nhau trong những lúc khốn cùng nhất, rằng thân người cũng là thân ta, người đau thì ta đau, rằng hãy cúi xuống để thấy dòng sông đời có một bến đỗ mang tên u buồn gọi tên sự bất lực của kiếp người. Đó là miền tỉnh thức sau cùng như sóng dội vào tim, và tôi bừng tỉnh… Tôi cũng đã chứng kiến những con người chọn đường đi khó nhất, là con đường nói lên sự thật. Trong một xã hội mà im lặng đôi khi được xem là an toàn, thì sự thật lại trở thành một lựa chọn đầy rủi ro. Có những người dám bước ra khỏi vòng an toàn ấy, không phải vì họ mạnh mẽ hơn ai, mà vì họ không cho phép mình quay lưng với lương tâm. Tôi nghĩ nhiều đến bác sĩ Hoàng Thị Nguyệt - người phụ nữ mang biệt danh “Nguyệt Hoài Đức”. Chị đã dám đứng lên tố cáo việc nhân bản kết quả xét nghiệm tại Bệnh viện Hoài Đức, một hành động không chỉ đối đầu với lãnh đạo, mà còn đối đầu với cả nỗi sợ hãi rất con người. Khi viết đơn tố cáo, chị không phải không băn khoăn. Chị không có mâu thuẫn cá nhân, không mang động cơ thù hằn. Nhưng chị hiểu rằng, im lặng đồng nghĩa với đồng lõa. Và cái giá phải trả cho sự thật luôn khắc nghiệt. Nó là áp lực, cô độc, tổn thương, mất mát không chỉ cho bản thân mà cả gia đình. Nhưng chị đã chọn chịu thiệt để giữ lại sự trong sạch của chiếc áo blouse trắng. Trong bão giông, chị lặng lẽ đi đến cùng điều mình tin là đúng. Sự tử tế ấy giản dị mà kiên định đã đánh thức phần người trong rất nhiều người khác. Nó nhắc chúng ta rằng, công lí đôi khi không đến từ những điều lớn lao, mà từ một con người bình thường dám không quay lưng với sự thật. Từ câu chuyện chạm đến lương tri ấy, tôi hiểu ra rằng sự tử tế, khi được đặt đúng chỗ, sẽ âm thầm mở ra một miền khác của đời sống, nơi con người tỉnh thức trước lương tâm của chính mình. Tỉnh thức, vì thế, không đồng nghĩa với an nhiên vô sự, mà là chấp nhận dấn thân với lương tâm còn nguyên vẹn. Người tỉnh thức không phải người không sợ hãi, mà là người không để nỗi sợ dẫn dắt mình rời xa lẽ phải. Và chính trong khoảnh khắc con người dám sống đúng với lương tâm mình, một mùa xuân lặng lẽ bắt đầu nảy mầm - mùa xuân của tỉnh thức, nơi đời sống chậm lại để hướng về điều thiện. Mỗi lần đi về phía mùa xuân, nhìn những lộc non, chồi biếc nhú lên sau những ngày đông giá lạnh, lại thấy lòng mình lắng xuống. Mùa xuân không vội vàng. Nó được ủ qua ba mùa hạ - thu - đông, hấp thụ đủ nắng gió, sương sớm, mưa nguồn. Nó mang theo tinh túy nguyên sơ của đất trời, của sự sinh khởi bền bỉ. Mùa xuân của đất trời vì thế không chỉ là sự đổi thay của tiết khí, mà là lời nhắc nhở âm thầm về quy luật trưởng thành của mọi sự sống. Không có mầm xanh nào bật dậy từ hư không. Tất cả đều phải đi qua những ngày rét buốt, những khoảng lặng dài, những nhẫn nại không tên. Con người cũng vậy. Chỉ khi đã từng chịu đựng nỗi đau, từng co mình trong mất mát, từng đi qua những đoạn đường đời khắc nghiệt, ta mới đủ dịu dàng để nâng niu một mầm thiện nhỏ nhoi đang âm thầm lớn lên trong mình. Ở miền tỉnh thức ấy, con người không còn vội vã phán xét, cũng không còn nôn nóng đòi hỏi phần đúng về phía mình. Ta học cách lùi lại một bước để nhìn sâu hơn vào người khác, và xa hơn vào chính mình. Tỉnh thức, suy cho cùng, không phải là trở nên sáng suốt hơn người, mà là trở nên hiền hòa hơn với đời. Là khi ta hiểu rằng, mỗi lựa chọn tử tế hôm nay đều đang gieo xuống một hạt giống cho ngày mai, có thể chưa kịp nảy mầm, nhưng sẽ không bao giờ mất đi. Mùa xuân của đời người, vì thế, không được đo bằng tuổi tác hay thành bại, mà bằng khả năng hướng thiện sau những đổ vỡ. Khi con người còn biết xót xa trước nỗi đau của kẻ khác, còn đủ can đảm để nói điều đúng, còn biết cúi đầu trước sự sống mong manh, thì khi ấy, mùa xuân vẫn đang ở lại. Một mùa xuân lặng lẽ, bền bỉ, không phô trương sắc màu, nhưng đủ ấm để những mầm thiện tiếp tục sinh sôi, âm thầm vun đắp tâm hồn chúng ta. Những năm tháng ấy nuôi dưỡng trong tôi loài cây mang tên “Niềm tin”, rằng, con người, sau cùng, chẳng mang theo được gì ngoài tình thương đã trao và sự tử tế đã gửi lại trần gian. Đi về miền tỉnh thức, với tôi, không phải là trốn khỏi cuộc đời, mà là dám sống trọn vẹn trong nó, biết yêu thương, biết sẻ chia, biết nói sự thật. Bởi chỉ có yêu thương, mới là con đường duy nhất giúp con người bước qua mọi thương tổn, để thế giới này dù chưa hoàn hảo vẫn đủ ấm áp… Đi sâu vào miền tỉnh thức, tôi chạm mặt với triết lí của sự Vô thường, một sự thật hiển nhiên nhưng thường bị chúng ta chối bỏ. Trong hành lang bệnh viện, vô thường không phải là một danh từ tôn giáo xa xôi, nó là hơi thở. Nó dạy ta rằng cái ta đang có hôm nay - sức khỏe, địa vị, người thân vốn dĩ là những món quà được “mượn” từ thời gian. Khi thấu hiểu sự vô thường, con người không trở nên bi lụy, ngược lại, họ bắt đầu sống rực rỡ hơn trong từng khoảnh khắc hiện tại. Tỉnh thức chính là lúc ta thôi không bám víu vào những ảo ảnh vĩnh cửu, để trân trọng một bát canh nóng, một lời hỏi han, hay một buổi chiều bình yên không tiếng còi cấp cứu. Tôi cũng nhận ra triết lí về Vẻ đẹp của sự rạn nứt. Có những người bước ra khỏi bệnh viện với những vết sẹo dài trên da thịt, và cả những vết sẹo không nhìn thấy trong tim. Nhưng chính những vết rạn ấy lại là nơi ánh sáng của sự thấu cảm đi vào. Một người chưa từng đau đớn khó có thể hiểu tận cùng nỗi đau của kẻ khác. Sự tỉnh thức dạy ta rằng, không cần phải là một con người hoàn hảo mới có thể làm việc thiện. Chính từ những đổ vỡ, từ những lần suýt mất đi tất cả, con người ta mới học được cách yêu thương bằng một trái tim khiêm nhường và bao dung nhất. Ở miền tỉnh thức ấy, tôi chiêm nghiệm về Nhân quả của lòng tốt. Nhiều người hỏi: “Tại sao phải tử tế khi thế gian đầy rẫy bất công?”. Tôi nhìn vào ánh mắt của những bác sĩ như chị Nguyệt và hiểu rằng sự tử tế không phải là một giao dịch để đổi lấy sự bình an bên ngoài, mà là một phép tính của tâm hồn để đổi lấy sự thanh thản bên trong. Khi bạn chọn sự thật, có thể bạn mất đi một vị trí công việc, nhưng bạn được lại “chính mình”. Đó là cái nhân quả nhãn tiền nhất. Một người sống tỉnh thức hiểu rằng, gieo một hạt giống thiện lành không nhất thiết phải chờ hái quả ngọt cho riêng mình, mà là để khu rừng nhân tính của nhân loại bớt đi một khoảng trống hoang tàn. Suốt một phần tư thế kỉ lặng lẽ đi qua những hành lang bệnh viện và bao số phận con người, tôi học được rằng:”Sống là một quá trình tự chữa lành bằng cách chữa lành cho người khác”. Khi tôi viết về một hoàn cảnh khó khăn và nhận được sự chung tay của cộng đồng, người được cứu không chỉ là bệnh nhân đó, mà là cả những người đã dang tay giúp đỡ. Họ được cứu khỏi sự vô cảm, được đánh thức khỏi cơn mê của sự ích kỉ. Đó chính là sự cộng hưởng kì diệu của miền tỉnh thức. Nó biến những cá nhân đơn lẻ thành một thực thể sống động của tình thương. Đi về miền tỉnh thức, tôi chọn cách “Dừng lại để thấy”. Trong thế giới vận động với tốc độ chóng mặt, việc dừng lại là một loại năng lực. Dừng lại để thấy một nụ mầm đang nhú, dừng lại để nghe một tiếng thở dài, dừng lại để thấy mình vừa có một ý nghĩ hẹp hòi. Khi ta dừng lại, ta mới có cơ hội quan sát sự vận hành của lương tri. Tỉnh thức không phải là đạt đến một trạng thái siêu phàm, mà là luôn giữ cho mình sự nhạy cảm trước cái thiện và cái ác, dù là nhỏ nhất. Giờ đây, khi đi qua những năm tháng đời người, tôi nhìn quanh tôi, bao người bình thường, lặng lẽ với công việc, âm thầm chọn sống chính trực. Họ chính là những người đang dệt nên mùa xuân của tỉnh thức. Mùa xuân ấy không rực rỡ sắc hoa đào, hoa mai, nhưng nó mang hơi ấm của sự thấu cảm, mang sức sống bền bỉ của sự thật. Và đó là con thuyền đi về một bến đỗ khác, bình yên có tên là Yêu thương. Bởi suy cho cùng, chúng ta sống không phải để lưu danh, mà để lưu lại hơi ấm tình người… q Đi về miền tỉnh thức, với tôi, không phải là trốn khỏi cuộc đời, mà là dám sống trọn vẹn trong nó, biết yêu thương, biết sẻ chia, biết nói sự thật. Bởi chỉ có yêu thương, mới là con đường duy nhất giúp con người bước qua mọi thương tổn, để thế giới này dù chưa hoàn hảo vẫn đủ ấm áp… SỨC VƯƠN PHÙ ĐỔNG 49 Xuân
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==