Hơn 25 năm làm phóng viên mảng y tế, chừng ấy thời gian đủ dài để tôi chứng kiến con người ở những khoảnh khắc mong manh nhất của kiếp sống. Những năm tháng ấy, tôi không chỉ ghi chép số liệu, theo đuổi tin bài mà còn mang trong mình vô số gương mặt, ánh mắt, tiếng thở dốc, những cái nắm tay run rẩy nơi hành lang bệnh viện. Ở đó, sinh - tử không còn là khái niệm trừu tượng, mà là có thật, nơi ranh giới mỏng manh đến mức chỉ cần một nhịp tim lỗi, một nhịp thở lạc đi, mọi thứ đã đổi khác. Tôi có mặt trong những ngày dịch bệnh SARS khiến thế giới chao đảo, và rồi đại dịch COVID-19 - cơn địa chấn của thế kỉ cuốn đi hàng triệu sinh mạng, để lại sau lưng những khoảng trống không gì lấp đầy. Tôi bước vào tâm dịch khi thành phố lặng im như nín thở, khi tiếng còi xe cấp cứu xé toạc màn đêm, khi những đường phố vốn ồn ào bỗng trở nên trống rỗng đến lạnh người. Tôi đi qua những khoa hồi sức, nơi sự sống được níu giữ từng giây. Có những bàn tay gầy guộc níu lấy tay điều dưỡng, như níu một chứng nhân cho sự tồn tại của họ. Có những ánh mắt dõi theo từng bước chân bác sĩ, mang theo cả hi vọng lẫn sợ hãi. Ở đó, giàu - nghèo, sang - hèn, đúng - sai của đời sống như tan biến, thậm chí thành trò đùa. Chỉ còn con người trần trụi đối diện với nỗi sợ lớn nhất: sự sống mất đi, không kịp nói lời cần nói. Những phận người trong thời khắc sinh mệnh bị thử thách khắc nghiệt nhất đã dạy tôi một cách rất tự nhiên, rất đau, nhưng cũng rất người, học cúi đầu trước nỗi đau của người khác. Ở nơi mà sự sống mỏng như làn sương sớm, con người không còn đủ kiêu hãnh để hơn - thua, cũng không còn sức lực để mang theo những giận dữ dài ngày. Chỉ cần một biến cố thôi, mọi tranh giành từng khiến ta hả hê bỗng trở nên nhỏ bé như cát bụi xót xa. Chính ở những thời khắc ấy, tôi bắt đầu đi về miền tỉnh thức… Ấy là khi tôi nhận ra sự mong manh của đời sống, không phải để bi quan, mà để thôi ngạo mạn. Khi chứng kiến một nhịp tim chệch khỏi quỹ đạo quen thuộc có thể đổi thay cả một số phận, con người buộc phải học lại cách cúi đầu. Không cúi đầu trước quyền lực, mà cúi đầu trước nỗi đau của đồng loại, thứ nỗi đau không cần diễn giải, không cần tranh luận, chỉ cần được thấu cảm. Ở đó cũng là nơi lòng trắc ẩn được đánh thức. Nó không đến từ những bài học đạo đức được giảng dạy, mà từ ánh mắt của người bệnh chờ một phép màu, từ bàn tay run rẩy nắm lấy một bàn tay khác như nắm lấy phần sống còn lại của đời mình. Trong những khoảnh khắc ấy, con người hiểu rằng, một lời nói nhẹ đi, một phán xét bớt lại, một im lặng đúng lúc… đôi khi cũng là một cách cứu người. Tôi đứng trong bệnh viện, giữa mùi thuốc sát trùng nồng nặc, nghe tiếng máy thở đều đều vang lên như nhịp đếm của thời gian. Ở đó, mỗi âm thanh đều mang theo sinh mệnh. Mỗi khoảng lặng đều khiến tim ta chùng xuống. Tôi đã quen với việc ghi chép, đặt câu hỏi, theo đuổi sự thật bằng lí trí của một người làm báo. Nhưng trong những khoảnh khắc ấy, tôi buộc phải gấp lại cuốn sổ nghề nghiệp của mình, để học làm một con người biết lắng nghe bằng cả trái tim. Có những ánh mắt nhìn tôi không cần lời. Có những bàn tay người thân bệnh nhân run rẩy nắm lấy tay tôi, như thể tôi là chiếc phao cuối cùng giữa biển đời dậy sóng. Tôi hiểu ra rằng, sống, suy cho cùng, không phải để giành phần hơn, mà là để từ bi. Là học cách đặt mình vào nỗi đau của người khác, để bớt đi một lời cay nghiệt, bớt đi một hành động vô tâm có thể làm ai đó tổn thương thêm lần nữa. Đi về miền tỉnh thức, với tôi, không phải là rời xa cuộc đời, càng không phải là né tránh những gai góc của nó. Ngược lại, đó là bước sâu hơn vào tận cùng đời sống, nơi con người không còn lớp áo che chắn nào ngoài sự mong manh rất thật của kiếp người. Chính trong những hành lang bệnh viện dài hun hút, giữa ánh đèn trắng lạnh lẽo và những ca trực kéo dài tưởng như vô tận của bác sĩ, tôi học được cách nhìn cuộc đời bằng cái nhìn trầm tĩnh hơn. Những vết thương ở đây không chỉ nằm trên thân thể. Chúng nằm trong ánh nhìn của người mẹ ngồi lặng trước phòng cấp cứu, sự âu lo của người đàn ông chờ tin vợ, trong sự mỏi mệt hằn sâu trên gương mặt y bác sĩ sau một đêm trắng. Mỗi mất mát đi qua đều để lại một lời nhắc nhở thầm thì, rằng, hãy yêu Có những khi đời sống buộc con người phải đối diện với câu hỏi căn cốt: ta đang sống như thế nào và đã đối xử với nhau ra sao? Khi ranh giới sinh - tử hiện ra mong manh đến tận cùng, mọi lớp vỏ của kiêu hãnh, hơn - thua, đúng - sai thường nhật đều tự rơi xuống. Chỉ còn lại con người trần trụi trước nỗi sợ mất mát và thèm muốn được thấu hiểu. Nhưng lối mở nào “khai trí” cho họ, lại là câu trả lời lắm khi phải đi qua sỏi đá mà chưa chắc đã chạm được. THÁI HÀ Tỉnh thức chính là lúc ta thôi không bám víu vào những ảo ảnh vĩnh cửu, để trân trọng một bát canh nóng, một lời hỏi han, hay một buổi chiều bình yên không tiếng còi cấp cứu. SỨC VƯƠN PHÙ ĐỔNG 48 Xuân Đi về
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==