DẤU ẤN BA NGÀNH MŨI NHỌN Để trở thành động cơ tăng trưởng, công nghiệp văn hóa cần xác định các phân ngành có năng lực tiêu thụ lớn. Ba cụm ngành có sức bật mạnh nhất hiện tại là concert biểu diễn, điện ảnh và du lịch văn hóa. Ở lĩnh vực biểu diễn, sự xuất hiện của các đại nhạc hội với sức chứa từ 30.000-100.000 khán giả cho thấy công nghiệp biểu diễn còn nhiều tiềm năng khai thác. Những biển người đổ về Đông Anh, Mỹ Đình (Hà Nội), và gần nhất là concert quy tụ tới 90.000 người đổ về Hưng Yên… là tiền đề để hình thành mô hình du lịch âm nhạc - ngành công nghiệp mang lại nguồn thu khổng lồ tại nhiều quốc gia châu Á. Điện ảnh cũng bước vào giai đoạn đầy tham vọng. Chốt sổ năm Ất Tỵ, tổng doanh thu phim Việt đạt khoảng 3.650 tỷ đồng, gần gấp đôi so với năm 2024 là 1.900 tỷ đồng. Con số cho thấy nhu cầu tiêu thụ nội địa đối với phim Việt gia tăng rõ rệt và bắt đầu hình thành thị trường đủ lớn để hỗ trợ các dự án có quy mô sản xuất cao hơn. Nhìn tổng thể, các phân ngành trên cho thấy công nghiệp văn hóa Việt Nam đã hình thành những lĩnh vực có sức tiêu thụ nội địa lớn, khả năng lan tỏa rộng và chuỗi giá trị ngày càng mở dài. Đây là điều kiện quan trọng trước khi bàn đến khả năng đóng góp vào GDP. Trong các phân ngành thuộc công nghiệp văn hóa, điện ảnh là lĩnh vực thể hiện rõ nhất năng lực thị trường trong năm 2025, khả năng tạo ra sản phẩm có sức tiêu thụ đại chúng và doanh thu ở quy mô lớn. Đòn bẩy nổi bật nhất của năm là Mưa đỏ với doanh thu nổi bật hơn 711 tỷ đồng, cho thấy giá trị đủ lớn để đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của ngành. Trả lời Tiền Phong, nhà quan sát, đầu tư điện ảnh Nguyễn Anh Tuấn (Viện nghiên cứu Văn hoá - Thể thao và Du lịch) nhận định Mưa đỏ thành công là thật, nhưng cần nhìn rõ đâu là yếu tố khiến bộ phim của Điện ảnh Quân đội Nhân dân bùng nổ toàn quốc. Bộ phim khó đạt mức doanh thu ấn tượng nếu không phát hành đúng dịp kỷ niệm ngày lễ lớn, thời điểm cảm xúc cộng đồng được kích hoạt mạnh mẽ. Nói cách khác, Mưa đỏ thể hiện năng lực thị trường, nhưng vẫn chưa đủ để đại diện cho toàn ngành. Công nghiệp văn hóa không chỉ dựa vào cú bùng nổ nhất thời nếu muốn đóng góp vào GDP, mà cần duy trì số lượng sản phẩm tương đương theo chu kỳ. Chuyên gia cho rằng thị trường điện ảnh nói riêng và công nghiệp văn hóa cần có thêm nhiều cú bứt phá như Mưa đỏ, kèm theo sự nhộn nhịp của toàn thị trường để hiện thực hóa chiến lược thúc đẩy kinh tế văn hóa. Theo nội dung chiến lược, đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP với tốc độ tăng trưởng 10%/ năm, tạo thêm việc làm và phát triển các trung tâm văn hóa sáng tạo. Đến năm 2045 phấn đấu đóng góp 9% GDP, đưa Việt Nam thành quốc gia phát triển mạnh về công nghiệp văn hóa trong khu vực và thế giới. Năm 2024, GDP Việt Nam đạt khoảng 476 tỷ USD. Con số 7% tương đương hơn 33 tỷ USD. Nhìn vào doanh thu 714 tỷ đồng của Mưa đỏ, cần phải có 1.200 bộ phim có doanh thu tương đương để “đạt KPI” năm 2030 (phép tính trên chỉ mang tính mô phỏng riêng thị trường điện ảnh). So sánh để thấy rằng bản chất của việc đóng góp GDP nằm ở tần suất sản phẩm đa ngành và quy mô thị trường, chứ không nằm ở hiện tượng. Việt Nam có 10 ngành thuộc hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Điện ảnh chỉ là một lát cắt trong hệ thống (Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, Nghệ thuật biểu diễn, Phần mềm và Trò chơi giải trí, Quảng cáo, Thủ công mỹ nghệ, Thiết kế, Truyền hình và Phát thanh, Xuất bản, Du lịch văn hóa). Trong đó, ngành nghệ thuật biểu diễn đang mang lại mức lợi nhuận khổng lồ. “Năm 2025, chỉ tính riêng show Anh trai, Chị đẹp, nhà sản xuất thu về gần 1.300 tỷ đồng. Du lịch văn hóa của Việt Nam năm qua cũng đạt doanh thu ấn tượng 1 triệu tỷ đồng. Các phân ngành còn lại cũng được tạo điều kiện phát triển, mục tiêu kỳ vọng 7% GDP vào năm 2030 là khả thi”, chuyên gia Nguyễn Anh Tuấn nhận định. Dù có nhiều tiềm năng đưa văn hóa đứng ngang hàng các ngành kinh tế trọng điểm, thực tế cho thấy bốn mắt xích lớn nhất gồm sáng tạo nội dung, tài chính đầu tư, tổ chức sản xuất và phân phối khai thác có sự mất cân đối. Chuyên gia cho rằng khâu sáng tạo và tài chính đang yếu hơn so với yếu tố tổ chức và phân phối. Cuối năm 2025, sự ra đời của quỹ đầu tư phim của tập đoàn tư nhân lớn tại Việt Nam mang lại tín hiệu đáng mừng. Việt Nam cần thêm nhiều quỹ đầu tư mạnh cho điện ảnh, tương tự vai trò của CJ trong điện ảnh Hàn Quốc hay Aeon trong điện ảnh Nhật Bản. Đã đến lúc Việt Nam nên có cơ quan chuyên trách công nghiệp văn hóa, có quyền hạn và nguồn lực đủ mạnh để phát triển. “Bộ phận chuyên trách công nghiệp văn hóa hiện tại chỉ là đơn vị cấp phòng trực thuộc Cục Bản quyền tác giả, Bộ VHTTDL. Các tổ chức quy Năm 2025 khép lại với những tín hiệu cho thấy công nghiệp văn hóa Việt Nam bước vào giai đoạn gặt hái thành tựu, sau thời gian sơ khai đặt nền móng. Đại nhạc hội thu hút hàng chục nghìn khán giả, doanh thu toàn ngành điện ảnh tiệm cận mốc 4.000 tỷ đồng… cho thấy sức bật đáng gờm của lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật. Tiềm năng phát triển công nghiệp văn hóa dự kiến bùng nổ mạnh mẽ, năm 2026 hướng đến hoàn thành mục tiêu đóng góp 7% GDP vào toàn ngành kinh tế, theo Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045. TRẦN HUYỀN - TRỌNG HUY - NGỌC ÁNH Theo thống kê của Box Office Vietnam (đơn vị thống kê số liệu phòng vé độc lập), tính đến ngày 26/12/2025, tổng doanh thu của phim Việt tại thị trường trong nước đạt khoảng 3.650 tỷ đồng, cao gần gấp đôi so với năm 2024 (khoảng 1.900 tỷ đồng). Trong đó, tổng doanh thu của 10 phim Việt ăn khách nhất năm nay đạt tới 2.765 tỷ đồng, tăng hơn 1,6 lần so với tổng doanh thu top 10 của năm ngoái là 1.715 tỷ đồng. Cục Điện ảnh đặt mục tiêu gia tăng hiện diện của phim Việt, nghệ sĩ Việt trên trường quốc tế Khát vọng từ PHÒNG VÉ 4.000 TỶ ĐỒNG, CONCERT 100.000 NGƯỜI Mưa đỏ lập kỷ lục, nhưng cần nhiều hơn những tác phẩm quy mô thay vì một hiện tượng đơn lẻ Bốn phim Việt ăn khách nhất 2025 góp gần 2.000 tỷ đồng doanh thu SỨC VƯƠN PHÙ ĐỔNG 32 Xuân
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==