Trí tuệ nhân tạo (AI) đang chuyển rất nhanh từ vai trò một công nghệ hỗ trợ sang vị thế hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số. AI không còn nằm trong phòng thí nghiệm mà đã đi vào quản trị nhà nước, vận hành doanh nghiệp và các dịch vụ thiết yếu, tác động trực tiếp đến năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Vì vậy, việc Việt Nam xác định AI là công nghệ chiến lược và ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, có hiệu lực từ tháng 3/2026, là một bước đi quan trọng, thể hiện cách tiếp cận chủ động và bài bản. Nhìn ra thế giới, có thể thấy mỗi quốc gia lựa chọn một con đường phát triển AI khác nhau. Hoa Kỳ tiếp cận AI theo mô hình thị trường dẫn dắt, trong đó Chính phủ đóng vai trò kiến tạo chính sách, đầu tư cho nghiên cứu nền tảng và hạ tầng chiến lược, còn doanh nghiệp tư nhân là lực lượng chính thúc đẩy đổi mới. Liên minh châu Âu lại lựa chọn hướng đi dựa trên chuẩn mực và quản trị rủi ro. Trung Quốc thì triển khai AI theo mô hình Nhà nước dẫn dắt mạnh mẽ, đầu tư đồng bộ cho dữ liệu, hạ tầng tính toán và ứng dụng AI quy mô lớn trong khu vực công và công nghiệp, coi AI là công cụ tái cấu trúc nền kinh tế. Điểm chung ở các quốc gia này là AI đều gắn với chiến lược quốc gia rõ ràng, có sự dẫn dắt của Nhà nước và được quản lý theo mức độ rủi ro. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 của Việt Nam, khi luật nhấn mạnh nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, bảo đảm sự giám sát của con người đối với AI, quản lý theo lĩnh vực và mức độ ảnh hưởng, đồng thời khuyến khích đổi mới sáng tạo có kiểm soát. Với Việt Nam, bài toán không phải là chạy đua trực diện với các cường quốc công nghệ về tiềm lực tài chính hay dữ liệu toàn cầu. Lối đi phù hợp hơn là phát triển AI theo chiều sâu, tập trung vào những bài toán đặc thù của Việt Nam như tiếng Việt, hệ thống hành chính - pháp luật, và các lĩnh vực có nhu cầu lớn như viễn thông, y tế, giáo dục, dịch vụ công. Luật AI mới ban hành đã tạo ra một khung pháp lý đủ rõ để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, thử nghiệm và triển khai các ứng dụng AI trong các lĩnh vực này. Thực tiễn cho thấy, các sản phẩm AI được xây dựng trên dữ liệu trong nước, hiểu rõ ngữ cảnh và quy trình nghiệp vụ Việt Nam thường mang lại hiệu quả cao hơn so với việc áp dụng nguyên trạng các giải pháp ngoại nhập. Đây là nền tảng để hình thành các sản phẩm AI Make in Viet Nam có giá trị thực, vừa đáp ứng yêu cầu pháp lý, vừa giải quyết bài toán cụ thể của nền kinh tế. Để AI Make in Viet Nam thực sự trở thành nền tảng thúc đẩy phát triển khoa học - công nghệ, chính sách cần đi tiếp sau luật. Bên cạnh khung pháp lý, cần coi hạ tầng tính toán, dữ liệu dùng chung và các nền tảng AI lõi là hạ tầng chiến lược quốc gia, có cơ chế đầu tư và giao nhiệm vụ rõ ràng cho doanh nghiệp trong nước đủ năng lực. Đồng thời, cần thúc đẩy thị trường cho AI nội địa thông qua các dự án công và cơ chế đặt hàng bài toán cụ thể, giúp doanh nghiệp trưởng thành từ nhu cầu thực tiễn. AI không phải là câu chuyện ngắn hạn. Với một khung pháp lý đã được thiết lập và định hướng chiến lược rõ ràng, nếu triển khai đúng cách, AI hoàn toàn có thể trở thành nền tảng thúc đẩy khoa học - công nghệ Việt Nam phát triển bền vững trong giai đoạn tới. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhận diện gương mặt FaceID do VNPT đang được ứng dụng tại nhiều cơ quan, doanh nghiệp Hiện thực hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Chính phủ đã xác định 11 ngành công nghệ chiến lược như những “đòn bẩy then chốt” để tạo bứt phá cho khoa học - công nghệ và nền kinh tế số Việt Nam. Từ trí tuệ nhân tạo, công nghệ vũ trụ, tự động hóa, an ninh mạng đến bán dẫn… mỗi lĩnh vực đều đang đứng trước thời cơ chuyển mình mạnh mẽ. Trên tinh thần đó, báo Tiền Phong mở diễn đàn quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp đầu ngành, cùng hiến kế để biến các công nghệ chiến lược thành động lực tăng trưởng thực chất, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ quyền công nghệ quốc gia. từ những “đòn bẩy” công nghệ SỨC MẠNH NGUYỄN HOÀI Vệ tinh LOTUSat-1 đang được tích hợp tại nhà máy của Tập đoàn NEC, Nhật Bản ÔNG TÔ NGUYỄN DŨNG ANH - GIÁM ĐỐC CHIẾN LƯỢC VNPT AI: AI KHẲNG ĐỊNH VỊ THẾ HẠ TẦNG CỐT LÕI CỦA NỀN KINH TẾ SỐ SỨC VƯƠN PHÙ ĐỔNG 18 Xuân
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==