TPHCM đang bước vào mùa tuyển sinh lớp 10 với quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Theo thống kê, năm nay thành phố có hơn 169.000 học sinh tốt nghiệp lớp 9, tăng gần 43.000 em so với năm trước. Trong đó, riêng khu vực TPHCM tăng hơn 27.000 em, còn Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) lần lượt tăng hơn 8.400 em và 7.200 em. Trước số lượng thí sinh tăng mạnh, Sở GD&ĐT TPHCM dự kiến khoảng 70% học sinh sẽ trúng tuyển vào các trường công lập, đồng nghĩa với việc gần 51.000 em phải lựa chọn những hướng đi khác. Với nhóm này, các em có thể học trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc học nghề. Trong vài năm gần đây, xu hướng lựa chọn đã có sự thay đổi rõ rệt. Thay vì đổ xô vào trường tư thục như trước, nhiều học sinh chuyển sang đăng ký học tại các trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (GDNN - GDTX). Điều này cho thấy hệ GDTX đang dần trở thành một lựa chọn chủ động, khác với trước đây thường bị xem là phương án “bất đắc dĩ”, chỉ dành cho những học sinh không còn con đường nào khác. Mùa tuyển sinh năm trước, có trung tâm tuyển được gần 2/3 chỉ tiêu từ trước khi có điểm thi lớp 10. Đây là những học sinh lựa chọn không thi lớp 10 mà đăng ký vào thẳng trung tâm GDTX ngay từ đầu để tiếp tục học tập. Trường hợp trớ trêu khác xảy ra sau khi kỳ thi tuyển sinh “căng não” kết thúc. Khi biết con rớt cả 3 nguyện vọng vào lớp 10 trường công, nhiều phụ huynh chạy đôn chạy đáo nộp hồ sơ cho con vào trung tâm giáo dục thường xuyên nhưng phải ngậm ngùi ra về vì hết chỉ tiêu. Theo ông Huỳnh Huy Vũ - Giám đốc Trung tâm GDNNGDTX Hóc Môn, nhiều trung tâm hiện rất “đắt hàng”, tuyển sinh nhanh chóng đạt chỉ tiêu. Năm học trước, đơn vị tuyển được 8 lớp và theo dự báo năm nay số lượng hồ sơ đăng ký sẽ tiếp tục tăng. Nhờ bổ sung thêm đội ngũ giáo viên, trung tâm dự kiến mở rộng lên 9 lớp với khoảng 450 học sinh nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế. Ông Vũ đánh giá, sức hút của hệ GDTX đến từ nhiều yếu tố. Trước hết là chất lượng đào tạo ngày càng được khẳng định, thể hiện qua tỷ lệ tốt nghiệp cao, tiệm cận hệ THPT chính quy. Học hệ GDTX, bằng tốt nghiệp THPT của học sinh vẫn cùng một loại bằng với học sinh trường công lập. Bên cạnh đó, chương trình đào tạo kết hợp học văn hóa với học nghề miễn phí, giúp học sinh có thêm lựa chọn: vừa có thể tiếp tục học lên đại học, cao đẳng, vừa có thể tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp. Chi phí học tập thấp cũng là yếu tố quan trọng, đặc biệt phù hợp với số đông con em công nhân và người lao động. ANH NHÀN 6 n Thứ Tư n Ngày 8/4/2026 KHOA GIÁO NHÌN TỪ NGÀNH TOÁN Toán học từ lâu là một trong những ngành khoa học cơ bản giúp Việt Nam ghi dấu trên bản đồ tri thức thế giới. Từ mạng lưới hợp tác quốc tế của các giáo sư, tiến sĩ đầu ngành đến thành tích ổn định của các đoàn Olympic Toán học quốc tế, câu chuyện người giỏi dường như chưa bao giờ là nỗi lo, mà vấn đề nằm ở chỗ làm sao giữ được và phát triển họ lâu dài. Nhưng bài toán lớn hơn lại nằm ở chặng đường phía sau: làm sao để những học sinh giỏi ấy không dừng lại ở đỉnh cao phổ thông, mà tiếp tục đi xa trong nghiên cứu và trở thành lực lượng nòng cốt của nền toán học. GS. TSKH Vũ Hoàng Linh, Bí thư Đảng ủy Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), Chủ tịch Hội Toán học Việt Nam, nhìn nhận thẳng thắn, Việt Nam không thiếu tài năng Toán học, đặc biệt ở bậc trung học, điều đã được chứng minh qua các kì thi quốc tế. Vấn đề nằm ở việc xây dựng một hệ thống đào tạo đủ mạnh để nuôi dưỡng tài năng đó ở bậc cao hơn. Theo ông, thách thức lớn nhất trong đào tạo tiến sĩ toán học hiện nay không phải là tuyển chọn, mà là điều kiện để học tập và nghiên cứu, từ cơ sở vật chất đến môi trường học thuật. Khi những yếu tố này chưa được đảm bảo, người học khó toàn tâm, đam mê gắn bó lâu dài. Một nghịch lí được chỉ ra: khoa học cơ bản, đặc biệt là toán học, vốn mang tính dài hạn, ít cho thấy hiệu quả ứng dụng ngay tức thì. Nhưng chính vì vậy, nếu không có đầu tư bài bản và kiên trì, nền tảng tri thức quốc gia sẽ khó khăn. Không chỉ là câu chuyện kinh phí, chất lượng đào tạo còn phụ thuộc lớn vào người thầy. Việc các nghiên cứu sinh được hướng dẫn bởi những giáo sư, nhà khoa học xuất sắc không chỉ giúp định hướng đúng, mà còn tạo ra môi trường học thuật đủ độ sâu để phát triển tư duy nghiên cứu độc lập và khả năng hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh đó, việc Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) và Viện nghiên cứu cao cấp về Toán kí kết hợp tác được xem như một nỗ lực tháo gỡ “điểm nghẽn” lâu nay. Chương trình phối hợp đào tạo tiến sĩ Toán học được thiết kế với các cơ chế đặc thù: học bổng, hỗ trợ sinh hoạt phí, hỗ trợ chuyên môn và điều kiện nghiên cứu tương xứng với môi trường học thuật tiên tiến. Theo GS. TSKH Vũ Hoàng Linh, đây là mô hình kết hợp giữa trường đại học và viện nghiên cứu, có sự tham gia của các nguồn lực xã hội hóa, trong đó có Quỹ Giáo dục Việt Nam, nhằm đào tạo đội ngũ nghiên cứu trình độ cao, có khả năng hội nhập quốc tế. Không dừng ở bậc sau đại học, hướng đi này còn mở rộng xuống cả bậc cử nhân, với chương trình khoa học tài năng toán học. CẦN HỖ TRỢ, ĐỒNG HÀNH Ở góc nhìn khác, GS. TSKH Ngô Bảo Châu, Giám đốc khoa học, Viện nghiên cứu cao cấp về toán cho rằng, điểm yếu kéo dài của toán học Việt Nam là chưa đào tạo được nhiều tiến sĩ đạt đẳng cấp quốc tế ngay trong nước, ngoài một số trường hợp cá biệt. Theo GS Ngô Bảo Châu, yếu tố then chốt của mô hình hợp tác lần này là thu hút trí thức người Việt ở nước ngoài. Nhờ cam kết tài chính dài hạn từ Quỹ Hỗ trợ đổi mới giáo dục Việt Nam, đã có những giáo sư người Việt tầm vóc quốc tế đồng ý về nước làm việc định kì, trực tiếp tham gia giảng dạy và hướng dẫn nghiên cứu. Ở tầm chính sách, TS Đặng Văn Huấn, Phó Vụ trưởng Giáo dục ĐH, Bộ GD&ĐT, cho biết đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025-2035 đặt trọng tâm vào nhân lực STEM, trong đó toán học là một trụ cột. Điểm nghẽn tại Việt Nam là sự thiếu hụt đội ngũ nhân lực STEM có trình độ, kĩ năng đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn công nghệ lớn là rào cản cho việc thu hút đầu tư và chuyển dịch cơ cấu kinh tế… Đề án góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực STEM có trình độ chuyên môn, kĩ thuật cao đáp ứng nhu cầu mở rộng đầu tư phát triển các lĩnh vực công nghệ cao, trọng tâm là đội ngũ nhân lực tài năng có khả năng tham gia sâu vào công đoạn nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ cao được ưu tiên; tạo lợi thế cạnh tranh quốc gia trong thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới, góp phần chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế và phát triển bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Mục tiêu đặt ra là tỉ lệ người học các ngành STEM đạt 35% ở mỗi trình độ đào tạo, trong đó có ít nhất 2,5% thuộc các ngành khoa học cơ bản. Con số này cho thấy, dù không “ồn ào” như các ngành công nghệ, Toán học vẫn giữ vai trò nền tảng trong chiến lược phát triển dài hạn. Nhìn từ câu chuyện hợp tác giữa một trường đại học và một viện nghiên cứu, bài toán đào tạo tài năng trong Toán học cũng phản chiếu thách thức chung của giáo dục đại học Việt Nam: không thiếu người giỏi, nhưng để họ đi được đường dài, cần một hệ sinh thái đủ mạnh để tài năng không bị “đứt gãy” ngay trên sân nhà. TS Đặng Văn Huấn cho biết, Bộ GD&ĐT đang xây dựng Nghị định trình Chính phủ hỗ trợ học bổng, trong đó có ưu tiên lớn cho sinh viên học tập tại các chương trình tài năng. Bộ cũng khuyến khích các trường hợp tác quốc tế để phục vụ nhiệm vụ đào tạo nhân lực tài năng cho phát triển đất nước. NGHIÊM HUÊ Không thiếu học sinh giỏi, cũng không thiếu thành tích quốc tế, nhưng đào tạo tài năng ở Việt Nam vẫn loay hoay ở chặng đường dài hơi. Trước áp lực tuyển sinh lớp 10 tăng cao, các trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên tại TPHCM ngày càng “đắt hàng” và trở thành lựa chọn chủ động của nhiều học sinh, thay vì chỉ là phương án dự phòng như trước đây. TS Đặng Văn Huấn cho biết qua quá trình xét chọn đợt 1, đã có 30 cơ sở đào tạo đăng kí đề xuất 189 chương trình đào tạo tài năng theo đề án. Ba thí sinh Việt Nam (thứ 2,3,4 từ trái sang) nhận Huy chương Vàng tại lễ trao giải cuộc thi “Tìm kiếm tài năng Toán học quốc tế 2023” Vì sao đào tạo tài năng vẫn loay hoay? Giáo dục thường xuyên “đắt hàng” Học sinh, phụ huynh xếp hàng chờ nộp hồ sơ vào lớp 10 tại Trung tâm GDNN-GDTX quận Tân Bình (cũ) ẢNH: NHÀN LÊ TUYỂN SINH LỚP 10 Ở TPHCM:
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==