HÁT NHÉP ĐỂ AN TOÀN? Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM vừa ban hành Văn bản số 3566/SVHTT-NT, yêu cầu chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh việc không được lạm dụng phương tiện kỹ thuật, không sử dụng âm thanh từ bản ghi âm để thay cho biểu diễn trực tiếp trên sân khấu, tức hát nhép. Động thái này xuất hiện trong bối cảnh các cơ quan quản lý và truyền thông trung ương đều nhìn nhận tình trạng biểu diễn không trung thực đang gia tăng, không còn là hiện tượng đơn lẻ mà xuất hiện ở nhiều loại hình chương trình. Trước đó, từ ngày 1/2/2021, khi Nghị định 144/2020/NĐ-CP có hiệu lực, một thay đổi quan trọng đã xảy ra: quy định cấm sử dụng bản ghi âm thay cho giọng thật của người biểu diễn không còn được duy trì như trước. So với Nghị định 79/2012, hành vi hát nhép không còn bị cấm trực tiếp trong văn bản pháp luật, tạo ra một khoảng trống đáng kể trong việc xác định chuẩn mực biểu diễn trên sân khấu. Theo chia sẻ từ nhà sản xuất Hoàng Tuấn, hát nhép hiện nay không chỉ có một dạng, mà tồn tại theo nhiều cấp độ khác nhau. Cấp độ rõ ràng nhất là nhép hoàn toàn, tức toàn bộ phần giọng hát được phát từ bản thu sẵn, ca sĩ chỉ thể hiện khẩu hình và động tác. Dạng này thường xuất hiện ở các chương trình cần độ ổn định cao, ít chấp nhận sai sót. Tinh vi hơn là hát đè, khi ca sĩ vẫn hát trực tiếp nhưng giọng thật bị chìm dưới lớp nhạc và giọng thu sẵn được phát song song. Với cách này, khán giả vẫn nghe thấy giọng, nhưng khó phân biệt đâu là thật, đâu là ghi âm. Một cấp độ khác khó nhận diện hơn là lạm dụng các công cụ xử lý giọng. Phần mềm chỉnh cao độ tự động và các hiệu ứng âm thanh có thể làm cho giọng hát trở nên đẹp 8 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Hai n Ngày 6/4/2026 Trong nhiều năm trở lại đây, hát nhép không còn là hiện tượng cá biệt, mà xuất hiện trên nhiều loại hình sân khấu, từ chương trình truyền hình, sự kiện doanh nghiệp đến các buổi diễn ca nhạc quy mô lớn. Cùng với đó là hàng loạt biểu hiện “lệch chuẩn” khác: hát đè, lạm dụng xử lý giọng bằng phần mềm chỉnh giọng tự động, hiệu ứng âm thanh xử lý ngay khi hát… Những yếu tố này không tồn tại rời rạc. Chúng tạo thành một hệ thống vận hành mà ở đó, việc hát trực tiếp dần trở thành rủi ro, còn hát nhép lại là phương án an toàn. ĐÁNH LỪA NGƯỜI XEM KHÔNG DỄ Một nghệ sĩ nổi tiếng tiết lộ, hát nhép hoàn toàn thì không bật mic. Khi hát xong nếu ca sĩ có phần giao lưu với khán giả thì mic được bật lên, người làm kỹ thuật ở phía sau sẽ xử lý, bởi trước khi biểu diễn đã có sự trao đổi. Tiết lộ này giải thích cho những chương trình trực tiếp thu hình ở hải ngoại từng hút khán giả Việt mạnh mẽ một thời kỳ. Các ca sĩ hát nhép nhưng khi cần giao lưu với khán giả thì mic vẫn tự động bật lên, giống như họ vừa trải qua hát trực tiếp. Đây là sự đánh lừa người xem, khiến “thượng đế” có cảm giác được thưởng thức trọn vẹn và sống động màn trình diễn của nghệ sĩ. Dù chương trình ghi rõ “ghi hình trực tiếp” song mong muốn của người xem vẫn là những trải nghiệm thật. Ở Việt Nam hiện nay, nhiều chương trình dán “mác” thu hình trực tiếp. Đó là chương trình do ca sĩ Như Quỳnh, một ngôi sao dòng bolero ở hải ngoại, mang về. Chương trình mới nhất Hương sắc giai nhân do Như Quỳnh sắm vai chính trên sân khấu, đồng thời giữ vai trò sản xuất, công bố rõ ràng: đại nhạc hội thu hình trực tiếp, diễn ra ở Nhà hát Hòa Bình (TPHCM). Thu hình trực tiếp, thu âm không trực tiếp thì khán giả tự hiểu đó là hát nhép trên sân khấu. Ai chấp nhận thì bỏ tiền mua vé thưởng thức, kẻ quay lưng thì dán thêm cho người được mệnh danh “hoa hậu bolero một thời” biệt danh mới - Quỳnh nhép. Nhép thời nay ít sự cố hơn nhép thời công nghệ kém. Một nghệ sĩ thâm niên cho biết: “Hồi xưa hát nhép theo đĩa (CD), đĩa gặp sự cố giật, kẹt, người hát nhép đứng trơ trên sân khấu không biết xử lý thế nào. Nếu bạn kỹ thuật âm thanh nhanh tay thì họ sẽ tắt máy đi, giải cứu ca sĩ”. Nay công nghệ phát triển, hát nhép vẫn có thể gặp những sự cố không lường trước, chẳng hạn bị khán giả giật “mic” khi đang nhép. Trường hợp lộ hát nhép của Quỳnh Nga, diễn viên chính phim Lập trình trái tim gắn với biệt danh “cá sấu chúa” lại khác. Cô trình diễn ca khúc “tủ” của Như Quỳnh Người tình mùa đông nhưng chẳng may đánh rơi mic. Có khán giả đã quay lại sự cố trên và “quẳng” lên mạng xã hội, khiến người hát nhép hứng bão chỉ trích của dư luận. Ngay cả những nghệ sĩ thâm niên không chuyên ca hát như Xuân Hinh cũng bị “soi” nhép hay không nhép khi ông tham gia trình diễn Bắc Bling cùng với Hòa Minzy, Tuấn Cry ở sân khấu V Concert - Rạng rỡ Việt Nam. Nhiều cư dân mạng phát hiện khẩu hình của nam nghệ sĩ gạo cội có lúc chưa khớp với âm thanh phát ra. Tuy nhiên, rất nhiều khán giả bênh vực: chỉ cần được thấy Xuân Hinh trên sân khấu concert đã vui, không nên khắt khe với nghệ sĩ lớn tuổi. Lỗi hát nhép bị đánh giá gắt nhất thời gian qua rơi vào Nguyễn Duyên Quỳnh khi trình bày bản hit Viết tiếp câu chuyện hòa bình (sáng tác: Nguyễn Văn Chung) trên sân khấu lễ trao giải Làn Sóng Xanh. HỆ LỤY TỪ CHUẨN BIỂU DIỄN KPOP Trở lại với ồn ào Đi đu đưa đi của ca sĩ Bích Phương. Nếu ê-kíp của nữ ca sĩ phủ nhận cô hát nhép thì sự cố bị cướp “mic” nhưng giọng hát vẫn vang lên phải giải thích thế nào? Phải chăng đó là hát đè, đè trên backtrack (bản nhạc nền)? Những ca sĩ nhạc trẻ, khi trình diễn những bản nhạc sôi động có vũ đạo đi kèm thường dính nghi án hát nhép, hát đè. Ảnh hưởng mạnh của Kpop tới thần tượng Việt không thể phủ nhận. Thần tượng Kpop chỉ hát live (trực tiếp) khoảng 10-20% ca khúc của họ khi biểu diễn, vì họ bận nhảy. Khó có thể vừa nhảy nhiệt tình vừa hát trực tiếp trọn vẹn nên chủ yếu họ hát trên Sự bùng nổ của các concert kéo theo yêu cầu cao hơn về chất lượng và tính chân thực của biểu diễn. Trong khi các hành vi dễ nhận diện đã bị siết chặt, “hát đè” - giải pháp kỹ thuật pha trộn giữa trực tiếp và bản thu - vẫn nằm ngoài những quy định cụ thể. Lấp khoảng trống này không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn là thước đo của một thị trường âm nhạc chuyên nghiệp. THIẾT LẬP CHUẨN BIỂU DIỄN: Tại một số đêm diễn của chương trình Anh trai say hi, nhiều tiết mục bị khán giả nhận xét có sử dụng lớp giọng thu sẵn hỗ trợ ẢNH: IT Lấp khoảng trống “hát đè” Sự bùng nổ của các concert quy mô lớn thời gian gần đây đang tạo ra một diện mạo sôi động cho thị trường biểu diễn. Nhưng đi cùng tốc độ phát triển ấy là những khoảng trống về chuẩn mực nghề nghiệp ngày càng bị nới lỏng. Hát nhép, hát đè, lạm dụng xử lý giọng… từ giải pháp tình huống đã trở thành thực hành phổ biến, một “bí mật công khai” trên nhiều sân khấu. Khi lệch chuẩn lặp lại đủ lâu, nó dần được chấp nhận như bình thường, bào mòn nền tảng của biểu diễn chân thực. Trong bối cảnh Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa đặt mục tiêu hình thành các ngành công nghiệp văn hóa chuyên nghiệp, minh bạch và chuẩn hóa, sân khấu không thể đứng ngoài yêu cầu tái thiết lập chuẩn mực. Loạt bài “Thiết lập chuẩn biểu diễn: Sân khấu bước vào quỹ đạo công nghiệp văn hóa” của Tiền Phong nhìn thẳng vào thực trạng từ hậu trường vận hành đến góc nhìn chuyên gia, để trả lời một câu hỏi cốt lõi: muốn đi vào quỹ đạo công nghiệp văn hóa, sân khấu sẽ thiết lập lại chuẩn biểu diễn ngay từ bây giờ. Sân khấu bước vào quỹ đạo công nghiệp Kỳ 1: Khi “lệch chuẩn” trở thành bình thường trên sân khấu
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==