12 n Thứ Hai n Ngày 6/4/2026 QUỐC TẾ Mỹ giải cứu sĩ quan F-15 mắc kẹt ở Iran như thế nào? Tổng thống Trump đã chấp nhận lập luận này, dù bị nhiều chuyên gia pháp lý và các tổ chức nhân quyền chỉ trích mạnh mẽ. Trong bài phát biểu trước cả nước hôm 1/4, ông tuyên bố sẽ ném bom khiến Iran “trở về thời kỳ đồ đá”. Đến ngày 4/4, khi một chiến dịch cứu hộ khẩn cấp đang diễn ra để tìm kiếm phi công Mỹ mất tích trong vụ máy bay bị bắn rơi tại Iran, Tổng thống Mỹ lặp lại tối hậu thư. “Các bạn còn nhớ khi tôi cho Iran 10 ngày để ĐẠT THỎA THUẬN hoặc MỞ LẠI EO BIỂN HORMUZ không? Thời gian đang cạn dần, còn 48 giờ trước khi địa ngục sẽ giáng xuống họ”, ông Trump viết trên mạng xã hội. Ngày 2/4, Mỹ tấn công cây cầu nối Tehran với thành phố Karaj. Giới chức Mỹ cho rằng công trình này có thể được dùng để vận chuyển tên lửa, máy bay không người lái và các vật tư quân sự khác. Truyền thông nhà nước Iran cho biết ít nhất 13 người đã thiệt mạng trong vụ ném bom cây cầu. Sáng 3/4, ông Trump phát tín hiệu rằng các cuộc tấn công nghiêm trọng hơn sắp tới, có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của 93 triệu người dân Iran. Một số quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump thậm chí đã gọi giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến là “Chiến dịch Cơn cuồng nộ 2”, dù đây chưa phải tên chính thức. “Quân đội của chúng ta thậm chí còn chưa bắt đầu phá hủy những gì còn lại ở Iran. Tiếp theo là cầu, rồi đến các nhà máy điện”, ông Trump viết trên Truth Social. Chiến lược của Tổng thống Trump đặt ra hàng loạt câu hỏi về pháp lý và nhân đạo, bao gồm câu hỏi liệu cách làm này có gây tổn hại đến người dân Iran mà ông từng cam kết hỗ trợ hay không. Trong số những người đã trình bày cơ sở pháp lý cho việc tấn công các mục tiêu dân sự có Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, người cho rằng có thể tấn công các tuyến đường vì quân đội Iran dùng đường để vận chuyển tên lửa và vật liệu chế tạo máy bay không người lái. Một quan chức Nhà Trắng bổ sung rằng các nhà máy điện là mục tiêu quân sự hợp pháp vì việc phá hủy chúng có thể gây bất ổn xã hội, làm phức tạp con đường phát triển vũ khí hạt nhân của Tehran. Tuy nhiên, các quan chức quân sự khác cảnh báo việc tấn công hạ tầng của đối phương chỉ nhằm gây sức ép buộc họ phải đàm phán hoặc để gửi tín hiệu chính trị là hành động bất hợp pháp. Dù Mỹ từng tấn công cầu và hạ tầng năng lượng trong các cuộc chiến ở Trung Đông trước đây, một số quan chức cho biết những cuộc tấn công đó bị ràng buộc bởi nhiều nguyên tắc: Phải chứng minh được lợi ích quân sự cụ thể; không có phương án ít gây thiệt hại hơn; và không gây tổn hại quá mức cho dân thường. Ngoài vấn đề pháp lý, Nhà Trắng còn phải cân nhắc các yếu tố địa - chính trị. Việc đe dọa tấn công các nhà máy điện của Iran khiến một số đối tác vùng Vịnh lo ngại rằng Tehran có thể đáp trả bằng cách nhắm vào hạ tầng năng lượng của họ. Lập luận của chính quyền Mỹ, rằng việc tấn công hạ tầng dân sự có thể ngăn chặn chương trình hạt nhân Iran chắc chắn sẽ vấp phải nhiều chỉ trích. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận Iran hiện không làm giàu uranium. Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế cũng cho biết không có dấu hiệu Iran đã di chuyển lượng uranium làm giàu cao khỏi các cơ sở bị Mỹ và Israel ném bom vào tháng 6/2025. BÌNH GIANG (theo WSJ) Người này là sĩ quan điều khiển vũ khí, bị thương sau khi nhảy dù khỏi máy bay hôm 3/4, nhưng vẫn có thể đi lại và trốn trong vùng núi hơn 1 ngày để tránh bị bắt giữ, 1 quan chức cho biết. Vụ bắn hạ F-15 trở thành cơn ác mộng đối với quân đội Mỹ, vì Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng ráo riết truy tìm sĩ quan Mỹ mất tích ở vùng tây nam nước này. Cả 2 thành viên tổ bay đều đã được giải cứu trong chiến dịch do đặc nhiệm tiến hành trong lãnh thổ Iran. BIỆT KÍCH SỬ DỤNG HỎA LỰC MẠNH Một quan chức cho biết, chiến dịch giải cứu ngày 4/4 do đơn vị biệt kích tinh nhuệ thực hiện, với hỏa lực yểm trợ dày đặc từ trên không. Lực lượng Mỹ sử dụng hỏa lực mạnh và toàn bộ lực lượng đã rút khỏi Iran sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Theo 2 nguồn tin, phi công và sĩ quan điều khiển vũ khí của chiếc F-15 đã liên lạc được với nhau qua hệ thống thông tin, sau khi họ nhảy dù hôm 3/4. Phi công được giải cứu chỉ vài giờ sau khi máy bay bị bắn rơi. Trong chiến dịch này, Iran đã tấn công 1 trực thăng Black Hawk của Mỹ, khiến thành viên tổ bay bị thương, nhưng máy bay vẫn có thể tiếp tục di chuyển. Việc xác định vị trí và giải cứu phi công mất hơn 1 ngày. Đến ngày 4/4, thành viên thứ 2 được xác định vị trí và chiến dịch giải cứu bắt đầu, trong khi IRGC cũng điều lực lượng tới khu vực nhằm ngăn chặn, các quan chức Mỹ cho biết. Máy bay Không quân Mỹ không kích vào lực lượng Iran để ngăn họ tiếp cận khu vực. Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các quan chức cấp cao đã theo dõi chiến dịch từ Phòng Tình huống tại Nhà Trắng. Ông Trump đã xác nhận chiến dịch giải cứu trên mạng xã hội Truth Social, gọi đây là “một trong những chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn táo bạo nhất trong lịch sử Mỹ”. Ông cho biết đại tá được giải cứu “bị thương nhưng sẽ ổn”. “Người chiến binh dũng cảm này đã ở sau chiến tuyến của đối phương, trong vùng núi hiểm trở của Iran, bị kẻ thù truy lùng gắt gao từng giờ”, ông Trump viết. Ngoài chiếc F-15 và trực thăng Black Hawk, Iran còn bắn hạ 1 máy bay cường kích A-10 hôm 3/4, gây hoài nghi về tuyên bố của ông Trump và các quan chức rằng Mỹ kiểm soát hoàn toàn bầu trời Iran. Phi công chiếc A-10 đã kịp bay về khu vực an toàn trước khi nhảy dù. Ông Trump cho rằng việc cả 2 thành viên tổ bay được giải cứu mà không có ai thiệt mạng chứng tỏ Mỹ vẫn có “ưu thế và quyền kiểm soát áp đảo trên không”. Trong khi đó, các nỗ lực ngoại giao những ngày gần đây hầu như không đạt tiến triển, các nguồn tin nắm được tình hình cho biết. Ngày 4/4, ông Trump cảnh báo rằng “địa ngục sẽ giáng xuống” Iran nếu nước này không mở eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ. Trước đó, ông đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng dân sự như nhà máy điện của Iran. Đáp lại, Thiếu tướng Ali Abdollahi Aliabadi, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya tại Tehran, cảnh báo “cánh cổng địa ngục sẽ mở ra với các người” nếu hạ tầng của Iran tiếp tục bị tấn công, hãng tin Mehr đưa tin. IRAN TUYÊN BỐ BẮN HẠ MÁY BAY MỸ Hãng tin Iran Fars dẫn lời IRGC cho biết, máy bay Mỹ tham gia tìm kiếm sĩ quan mất tích đã bị bắn hạ ở khu vực Isfahan phía nam nước này. Theo IRGC, một đơn vị biệt kích cảnh sát có tên Faraj Rangers đã bắn hạ máy bay C-130 của khi máy bay đang “tiếp nhiên liệu cho đồng đội trên lãnh thổ Iran”. Người phát ngôn của Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam alAnbiya - cơ quan chỉ huy thống nhất của lực lượng vũ trang Iran - cho biết, các máy bay bị bắn rơi bao gồm một máy bay vận tải quân sự C-130 và hai máy bay trực thăng Black Hawk. Trong khi đó, tờ New York Times đưa tin, hai máy bay vận tải của Mỹ được sử dụng trong chiến dịch giải cứu đã bị phá huỷ trên mặt đất để ngăn chặn thiết bị nhạy cảm rơi vào tay Iran. Hãng tin Fars đăng tải một bức ảnh trên Telegram, cho thấy khói dày đặc bốc lên từ một cánh đồng, kèm chú thích: “Đây là nỗ lực tuyệt vọng của Tổng thống Trump nhằm che đậy một thất bại lớn”. BÌNH GIANG-MINH HẠNH (theo Axios, Reuters, New York Times, Al Jareeza) Lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã giải cứu thành công thành viên thứ 2 trong tổ bay của chiếc tiêm kích F-15 bị bắn rơi trên lãnh thổ Iran, Axios ngày 5/4 dẫn thông tin từ 3 quan chức Mỹ cho biết. Máy bay chiến đấu đa năng F-15E Strike Eagle của Mỹ ẢNH: AF.MIL Chiến dịch tìm kiếm sĩ quan Mỹ kéo dài gần hai ngày, với sự tham gia của hàng trăm binh sĩ thuộc lực lượng đặc nhiệm. Chiến dịch bắt đầu trong bóng tối, như quân đội Mỹ thường làm với các chiến dịch như thế này, và kết thúc vào ban ngày. Khi lực lượng Mỹ tiếp cận sĩ quan mất tích, một cuộc đấu súng đã nổ ra. Nhưng phía Mỹ đã giải cứu thành công và đưa người này đến nơi an toàn. Vấn đề pháp lý và nhân đạo khi Mỹ tấn công nhà máy điện Iran Ảnh chụp ngày 3/4 cho thấy, cầu B1 ở Iran bị hư hại trong trận không kích của Mỹ và Israel ẢNH: XINHUA Những ngày gần đây, một số cố vấn cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kín đáo đưa ra lập luận rằng, các cơ sở phát điện và cầu cống của Iran là những mục tiêu quân sự hợp pháp, bởi phá hủy chúng có thể làm tê liệt chương trình tên lửa và hạt nhân của nước này, Wall Street Journal dẫn lời giới chức Mỹ. Các chuyên gia khu vực và tổ chức nhân đạo lo ngại chiến dịch không kích của Mỹ sẽ ít bị ràng buộc hơn so với các cuộc chiến trước đây. Tuy nhiên, việc nhắm vào mục tiêu dân sự có thể khiến người dân Iran quay lưng với cuộc chiến mà nhà lãnh đạo Mỹ phát động với lý do là để ủng hộ họ.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==