14 n Thứ Sáu n Ngày 3/4/2026 XÃ HỘI Vụ án 168 trạm quan trắc môi trường bị can thiệp dữ liệu đang gây xôn xao dư luận, phơi bày những con số vốn được coi là “tai mắt” của cơ quan quản lý lại có thể bị chỉnh sửa ngay tại nguồn. Trong danh sách các cơ sở bị xác định có liên quan xuất hiện những nhà máy nhiệt điện quy mô lớn như Nhà máy Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng và Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2. Đây là những nguồn phát điện quan trọng của hệ thống phía Bắc. Điều đáng nói, trước khi bị "gọi tên" trong vụ án, các nhà máy này từng được giới thiệu là áp dụng công nghệ hiện đại, với hệ thống xử lý khí thải đồng bộ và quan trắc tự động truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý. Những chỉ số phát thải “đạt chuẩn” từng được coi là bằng chứng cho một mô hình nhiệt điện có thể kiểm soát được môi trường. GS. Hoàng Xuân Cơ - nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu quan trắc và mô hình hóa môi trường, Đại học Khoa học tự nhiên - cho rằng, cần nhìn thẳng vào “đường đi của lách luật”, tức là phải làm rõ vì sao hành vi này tồn tại. Theo ông Cơ, hệ thống quan trắc tự động về nguyên tắc được thiết kế chặt chẽ, đo liên tục và truyền dữ liệu trực tiếp nên rất khó bị thao túng nếu vận hành đúng. Nhưng thực tế vẫn bị can thiệp, bởi tồn tại một yếu tố mang tính quyết định là chi phí. Xử lý khí thải đạt chuẩn trong nhiệt điện than đòi hỏi chi phí lớn, từ vận hành hệ thống lọc bụi, khử lưu huỳnh đến kiểm soát NOx. “Nếu cắt giảm các công đoạn này, doanh nghiệp có thể tiết kiệm đáng kể chi phí. Khi đó, việc làm đẹp số liệu trở thành cách để hợp thức hóa phần chi phí bị cắt giảm. Nói cách khác, gian lận không phải vì thiếu công nghệ, mà vì gian lận rẻ hơn tuân thủ”, GS Hoàng Xuân Cơ cho hay. Mâu thuẫn này càng trở nên rõ nét trong lĩnh vực nhiệt điện. Đây là nguồn điện nền, phải vận hành liên tục để đảm bảo cung ứng cho nền kinh tế, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm phát thải lớn nhất trong hệ thống năng lượng. DƯƠNG HƯNG Từ vụ làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường tại hàng loạt doanh nghiệp, trong đó có nhiều nhà máy nhiệt điện lớn, một thực tế đáng lo ngại đang lộ diện: Hệ thống giám sát không thiếu công nghệ, nhưng lại tồn tại lỗ hổng cơ chế. “Gian lận rẻ hơn tuân thủ” Quảng cáo THÔNG BÁO Thông báo tìm kiếm ông Nguyễn Ngọc Lắm, SN18/12/1964, nơi cư trú cuối cùng: (43/7 đường số 1, P.Hiệp Tân, Q.Tân Phú - nay là 33 Thạch Lam, P.Phú Thạnh, TPHCM. Khi biết được thông báo này, đề nghị ông Lắm liên hệ TAND khu vực 9-TPHCM để giải quyết yêu cầu tuyên bố 1 người là đã chết hoặc ai biết tin tức của ông Lắm thì thông báo cho TAND khu vực 9-TPHCM; UBND P.Phú Thạnh; người yêu cầu. Trong thời hạn 04 tháng kể từ ngày đăng, phát thông báo lần đầu tiên nếu không có tin tức gì của ông Lắm thì Toà án sẽ giải quyết theo quy định pháp luật. CHUYỆN HÔM NAY Trong bối cảnh hạ tầng giao thông tại TPHCM đang oằn mình gánh chịu áp lực từ hàng triệu phương tiện cá nhân, khoản ngân sách khổng lồ này được xem là “liều thuốc đặc trị” nhằm kéo người dân rời xa yên xe máy để bước lên phương tiện công cộng. Đây không phải là giải pháp xa vời, bởi thực tế, trợ giá xe buýt đã được TPHCM triển khai từ nhiều năm qua, nhưng tiến tới miễn phí hoàn toàn có thể xem là một cuộc cách mạng. Nó xóa bỏ rào cản về chi phí đối với người lao động nghèo, sinh viên, người lớn tuổi và biến xe buýt thành một “dịch vụ công thiết yếu” đúng nghĩa, tương tự như ánh sáng đèn đường hay công viên. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc “miễn phí” thì bài toán kẹt xe liệu có lời giải? Câu trả lời nằm ở sự chuyển mình về chất lượng và xu hướng, đó là “Giao thông xanh”. Việc thay thế dần dàn xe buýt cũ kỹ, nhả khói đen và luôn trễ hẹn bằng những đoàn xe điện hiện đại, êm ái không chỉ là xu hướng toàn cầu mà còn là chìa khóa để thay đổi định kiến lâu nay với xe buýt. Người dân sẽ không chỉ đi xe buýt vì nó “rẻ”, thậm chí “0 đồng” mà vì giờ đây nó “sang, sạch và văn minh” hơn. Khi những chiếc xe buýt điện không tiếng ồn trở thành hình ảnh quen thuộc trên các tuyến đường từ ngoại thành đến trung tâm, bộ mặt đô thị sẽ thay đổi, tạo nên một hệ sinh thái giao thông bền vững hướng tới mục tiêu Net Zero. Quyết sách thì đã rõ nhưng với nhiều chuyên gia, thử thách lớn nhất sau khi “mở túi hầu bao” với khoảng 7.000 tỷ đồng/ năm, chính là việc xây dựng Văn hóa xe buýt. Để người dân từ bỏ thói quen tiện lợi “tới đâu tấp đó” khi đi xe máy, mạng lưới xe buýt phải đạt được sự tin cậy tuyệt đối về thời gian, cung cách phục vụ. Miễn phí thôi cũng chưa đủ, xe buýt phải lịch sự hơn, chuẩn thời gian đến bến hơn, nhanh hơn hoặc ít nhất là đúng giờ như xe máy. Muốn vậy, cần có những làn đường ưu tiên tách biệt để xe buýt không bị chôn chân trong chính dòng xe máy mà nó muốn thay thế. Bên cạnh đó, các cơ quan xây dựng đề án cũng cần giải quyết bài toán là quãng đường từ trạm dừng về đến cửa nhà bằng xe đạp công cộng và vỉa hè thông thoáng là yếu tố sống còn. Khi việc đi xe buýt trở nên thuận tiện hơn việc dắt xe máy ra khỏi nhà, thói quen sẽ tự hình thành. Thông tin về con số khoảng 7.000 tỷ đồng hỗ trợ người dân đi xe buýt miễn phí của Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang là một “canh bạc” có tính toán cho tương lai. Nếu thành công, TPHCM không chỉ giảm được vấn nạn kẹt xe kinh niên hay ô nhiễm môi trường vốn báo động lâu nay, mà còn kiến tạo nên một thế hệ cư dân đô thị mới: hiện đại, kỷ luật và biết trân trọng những giá trị cộng đồng. Đây không chỉ là sự hỗ trợ tài chính, mà là nỗ lực tái cấu trúc lại hành vi xã hội, hướng tới một thành phố đáng sống hơn cho tất cả mọi người. N.L Hướng tới thành phố đáng sống TIẾP THEO TRANG 1 Sáng 3/4, báo Tiền Phong tổ chức tọa đàm “Ranh giới nào trong cuộc đại chỉnh trang Hồ Tây?”. Cuộc tọa đàm là dịp để các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học cùng trao đổi, thảo luận, đề xuất các giải pháp chỉnh trang, hướng tới phát triển Hồ Tây bền vững, hài hòa và giàu bản sắc. Hồ Tây từ lâu không chỉ là một địa danh địa lý, mà là một vùng “trầm tích văn hóa” - nơi lưu giữ linh hồn của Thăng Long nghìn năm với hệ thống đình, chùa, phủ và những làng nghề truyền thống danh tiếng như giấy dó Yên Thái, trà sen Quảng An... Tọa đàm có sự tham dự của đại diện các sở, ngành của Hà Nội, cùng các chuyên gia, nhà khoa học, nhà văn hóa. Cuộc tọa đàm là dịp để các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học cùng trao đổi, thảo luận, đề xuất các giải pháp chỉnh trang, hướng tới phát triển Hồ Tây bền vững, hài hòa và giàu bản sắc. Tọa đàm diễn ra lúc 8h30 ngày 3/4, tại tầng 9 Tòa soạn báo Tiền Phong, số 15 Hồ Xuân Hương, TP Hà Nội. TRẦN HOÀNG VỤ “PHÙ PHÉP” DỮ LIỆU QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG: Nhà máy nhiệt điện Quảng Ninh từng được giới thiệu là vận hành với hệ thống xử lý khí thải đồng bộ Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có hơn 30 nhà máy nhiệt điện than đang vận hành, với tổng công suất chiếm khoảng 3032% công suất lắp đặt và đóng góp tới gần một nửa sản lượng điện toàn hệ thống, có thời điểm vượt 50% sản lượng huy động. Trong bối cảnh đó, áp lực duy trì vận hành có thể trở thành yếu tố thúc đẩy hành vi đối phó nếu cơ chế giám sát không đủ chặt. Tọa đàm: Ranh giới nào trong cuộc đại chỉnh trang Hồ Tây?
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==