12 n Thứ Tư n Ngày 1/4/2026 QUỐC TẾ Ủy ban An ninh của Quốc hội Iran đã thông qua kế hoạch quản lý và thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz, nhằm khẳng định “vai trò chủ quyền của Iran và lực lượng vũ trang”, đài truyền hình nhà nước Iran IRIB đưa tin. Các nội dung chính của kế hoạch bao gồm thiết lập cơ chế an ninh bảo đảm an toàn hàng hải, áp dụng quy định tài chính và thu phí bằng đồng rial đối với tàu qua lại, đồng thời cấm các tàu của Mỹ và Israel đi qua. Eo biển Hormuz hiện là tâm điểm của cuộc chiến bắt đầu ngày 28/2. Việc Iran đóng hoặc hạn chế eo biển thông qua các mối đe dọa và tấn công tàu thuyền đã khiến khoảng 15 triệu thùng dầu/ngày bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư, gây xáo trộn lớn trên thị trường dầu mỏ toàn cầu. Ngày 30/3, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Trump muốn đạt được thỏa thuận với Tehran trước thời hạn 6/4 mà ông đặt ra tuần trước. Bà Leavitt khẳng định các cuộc đàm phán đang tiến triển, đồng thời cho rằng những gì Iran tuyên bố công khai khác với thông điệp họ gửi tới giới chức Mỹ trên các kênh riêng. Báo Wall Street Journal sau đó đưa tin Tổng thống Trump đã nói với các trợ lý, rằng ông sẵn sàng chấm dứt chiến dịch quân sự chống Iran kể cả khi eo biển Hormuz phần lớn bị đóng, và việc mở lại eo biển này sẽ là công việc của một chiến dịch tiếp theo. Iran cho biết đã nhận được đề xuất hòa bình từ Mỹ qua trung gian, sau cuộc họp của các ngoại trưởng Pakistan, Ai Cập, Ả-rập Xê-út và Thổ Nhĩ Kỳ ngày 29/3. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei gọi các đề xuất này là “phi thực tế, phi logic và quá mức”. “Lập trường của chúng tôi rất rõ ràng. Chúng tôi đang bị tấn công quân sự. Vì vậy, mọi nỗ lực và sức mạnh đều tập trung vào việc tự vệ”, ông Baghaei nói trong một cuộc họp báo. Ngay sau đó, ông Trump cho biết Mỹ đang đàm phán với một “chính quyền hợp lý hơn” để chấm dứt chiến tranh tại Iran, nhưng đồng thời đưa ra cảnh báo mới về eo biển Hormuz. “Đã có tiến triển lớn, nhưng nếu vì bất kỳ lý do nào mà không sớm đạt được thỏa thuận, dù có lẽ sẽ đạt được, và nếu eo Hormuz không ngay lập tức ‘mở cửa hoạt động’, chúng tôi sẽ kết thúc ‘thời gian lưu trú’ tại Iran bằng cách đánh sập và xóa sổ hoàn toàn tất cả các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg của họ”, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội. Ông cũng đe dọa tấn công các nhà máy khử mặn của Iran. BÌNH GIANG (theo IRIB, WSJ) Thùng chứa nhiên liệu ở nhà máy lọc dầu của Israel bốc cháy sau một đợt không kích ngày 30/3 ẢNH: REUTERS Ủy ban An ninh của Quốc hội Iran vừa thông qua kế hoạch quản lý và thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Washington sẽ phá hủy các nhà máy năng lượng và giếng dầu của Iran nếu nước này không mở lại tuyến đường biển chiến lược. Tổng thống Trump đe dọa tung đòn xóa sổ Tâm điểm của làn sóng tăng giá là vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu cỡ lớn AlSalmi của Kuwait ngay tại cảng Dubai. Theo Tập đoàn Dầu khí Kuwait, con tàu chở đầy dầu bị không kích sau nửa đêm, gây cháy và hư hại thân tàu, thậm chí có nguy cơ tràn dầu ra vùng biển xung quanh. Đây không phải là sự cố đơn lẻ. Kể từ khi xung đột Mỹ-Iran bước sang tuần thứ 5, Tehran đã liên tiếp nhắm vào các tàu vận tải trong Vịnh Ba Tư, làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Giới phân tích nhận định, việc các tàu chở dầu bị tấn công trực tiếp đã đẩy rủi ro từ “địa chính trị” sang “vật lý thực tế”. Ông Shaia Hosseinzadeh, Giám đốc đầu tư OnyxPoint Global Management, nhấn mạnh: “Mức giá 100 USD/ thùng hiện nay giống như trạng thái lưng chừng - quá cao để ổn định, nhưng vẫn chưa phản ánh hết mức độ gián đoạn thực tế”. Hôm qua, giá dầu Brent leo lên trên 114 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa năm 2022, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng hơn 50% chỉ trong tháng 3 - mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2020. Các tuyến thay thế eo biển Hormuz cũng không đủ bù đắp. Xuất khẩu dầu của Ảrập Xêút qua cảng Yanbu đã đạt tối đa khoảng 7 triệu thùng/ngày, nhưng vẫn thấp xa so với khoảng 15 triệu thùng bị gián đoạn từ Vùng Vịnh. Không chỉ Hormuz, nguy cơ lan rộng sang eo Bab el-Mandeb khi lực lượng Houthi tại Yemen tham chiến càng khiến thị trường thêm lo ngại. Nếu cả hai “yết hầu năng lượng” này bị đe dọa cùng lúc, khả năng tái định tuyến nguồn cung gần như bị triệt tiêu. Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẵn sàng chấm dứt chiến dịch quân sự tại Iran ngay cả khi eo Hormuz chưa được khai thông đã khiến giá dầu quay đầu giảm nhẹ, Wall Street Journal đưa tin ngày 31/3. Nhà Trắng đánh giá việc mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải này có thể kéo dài chiến dịch vượt quá khung thời gian 4-6 tuần mà ông Trump đặt ra. Tuy nhiên, lập trường của Washington vẫn rất khó đoán. Chỉ một ngày trước đó, ông Trump tuyên bố Mỹ có thể “phá hủy các nhà máy điện, cơ sở dầu mỏ, thậm chí cả các nhà máy khử mặn” của Iran nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng khẳng định Washington sẽ “giành lại quyền kiểm soát Hormuz”, thông qua hộ tống quân sự hoặc liên minh đa quốc gia. Các tổ chức tài chính lớn đồng loạt cảnh báo về nguy cơ giá dầu tăng phi mã nếu tình trạng phong tỏa kéo dài. JP Morgan ước tính giá dầu có thể tăng thêm khoảng 20 USD/thùng nếu cả Hormuz và tuyến Biển Đỏ cùng bị gián đoạn. Trong khi đó, Nuvama dự báo giá dầu Brent có thể đạt 110-150 USD/thùng trong vòng 4-8 tuần. Société Générale cho rằng, mốc 150 USD/thùng là khả thi, trong khi Macquarie thậm chí không loại trừ kịch bản 200 USD/thùng. Nhà giao dịch năng lượng Rebecca Babin nhận định: “Thị trường đang rơi vào trạng thái ‘tiến một bước, lùi năm bước’. Khi lượng dầu thiếu hụt vẫn ở mức hàng chục triệu thùng/ngày, mọi nỗ lực kéo giá xuống chỉ mang tính tạm thời”. Giá năng lượng tăng mạnh đang làm dấy lên lo ngại về một cú sốc lạm phát mới trên toàn cầu. Theo Citi, nếu giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng, tăng trưởng kinh tế thế giới có thể giảm 1 điểm phần trăm, trong khi lạm phát tăng thêm 2 điểm. Tại Mỹ, giá xăng đã tiến sát mốc 4 USD/gallon - yếu tố có thể trở thành vấn đề chính trị nhạy cảm đối với Tổng thống Trump trong bối cảnh bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần. Trong khi đó, các nước G7 đã bắt đầu tính đến các biện pháp khẩn cấp như tiết kiệm năng lượng, cắt giảm thuế nhiên liệu để giảm áp lực lên người dân. THÁI AN (theo Al Jazeera, Bloomberg, WSJ, Reuters) Giá dầu chao đảo sau vụ tấn công tàu chở dầu Kuwait Giá dầu thế giới tiếp tục biến động mạnh trong ngày 31/3 khi thị trường vừa chứng kiến cú tăng vọt do một tàu chở dầu cỡ lớn của Kuwait bị máy bay không người lái đánh trúng, vừa nhanh chóng điều chỉnh sau thông tin Mỹ có thể chấm dứt chiến dịch tại Iran ngay cả khi eo biển Hormuz chưa được khai thông hoàn toàn. Trước nguy cơ giá xăng dầu tăng do chiến sự Trung Đông không hạ nhiệt, người dân xếp hàng dài tại một trạm xăng ở bang Telangana của Ấn Độ cuối tháng 3 ẢNH: PTI IRAN THÔNG QUA LUẬT THU PHÍ TÀU Ở EO BIỂN HORMUZ: Iran lên tiếng về tối hậu thư của Mỹ Trong một tuyên bố được đăng tải trên X hôm 31/3, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf chỉ trích những phát ngôn cứng rắn từ phía Washington, cho rằng các lời đe dọa nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran là biểu hiện của chiến thuật gây sức ép chính trị. Ông cảnh báo rằng, bất kỳ hành động gây hấn nào cũng sẽ vấp phải sự đáp trả quyết liệt. Những tuyên bố này được đưa ra sau khi Tổng thống Trump cảnh báo sẽ “phá hủy” các nhà máy điện, giếng dầu, đảo Kharg và thậm chí các cơ sở khử muối của Iran nếu eo biển Hormuz không được mở lại ngay lập tức và một thỏa thuận hòa bình không đạt được “trong thời gian ngắn”. QUỲNH NHƯ (theo Press TV) EU cảnh báo thị trường năng lượng bị gián đoạn kéo dài Liên minh châu Âu (EU) kêu gọi các chính phủ thành viên chuẩn bị cho khả năng thị trường năng lượng bị “gián đoạn kéo dài” do tác động từ cuộc chiến tại Iran, theo thông điệp của người đứng đầu ngành năng lượng khối trước thềm cuộc họp khẩn cấp ngày 31/3. Trong một bức thư gửi các bộ trưởng năng lượng đề ngày 30/3 và được Reuters tiếp cận, Cao ủy Năng lượng EU Dan Jorgensen nhấn mạnh, các chính phủ “được khuyến khích có sự chuẩn bị kịp thời trước nguy cơ gián đoạn có thể kéo dài”. Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng hơn 70% từ khi chiến sự giữa Iran với Mỹ và Israel bùng phát ngày 28/2. Ông Jorgensen cho biết, EU đặc biệt quan ngại về nguồn cung các sản phẩm dầu tinh chế như nhiên liệu máy bay và dầu diesel - những mặt hàng có thể chịu tác động nhanh và mạnh từ biến động thị trường.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==