TIẾP CẬN TINH HOA CHÈO, TUỒNG, XẨM, HÁT VĂN… Đông Kinh Cổ Nhạc được thành lập năm 2014, bắt đầu biểu diễn định kỳ từ năm 2015. Chương trình diễn ra mỗi tháng một lần, mở cửa tự do, không bán vé. Khán giả có thể ủng hộ bằng hình thức mua thẻ tre mệnh giá 50.000, 100.000 tùy tâm và thưởng cho các màn diễn mà mình thích bằng cách ném vào chậu đồng để tỏ ý cổ vũ. Đây là cách làm cổ xưa, từ ngày ca trù, hát văn... còn thịnh. Buổi biểu diễn sinh động lên không ít bởi những tiếng lanh canh của thẻ tre rơi vào chậu. Tôi có một người bạn vong niên ở Sài Gòn, mỗi lần ra Hà Nội đều cố ý chọn ngày “Chuyện nhạc phố cổ” biểu diễn để đi nghe và tận hưởng niềm vui ném thẻ. “Cách làm quá hay đi. Phải để mọi người có tự giác trong quan niệm về giá trị văn hóa. Không ngẫu nhiên mà các cụ xưa thưởng thẻ đâu, nó là một cách khen ngợi tế nhị, không bị thô tục hóa như kiểu nhét tiền vào bông hoa như ngày nay”, ông nói. Các nghệ sĩ tham gia biểu diễn phần lớn là những gương mặt gạo cội trong lĩnh vực nghệ thuật truyền thống, như đại lão ca nương ca trù Nguyễn Thị Khiếu, NSND Thanh Hoài (chèo), NSND Mẫn Thu (tuồng), NSND Minh Gái (tuồng), NSND Xuân Hoạch (xẩm), NSND Mạnh Phóng (hề chèo)... Thông thường, các chương trình của Đông Kinh Cổ Nhạc không tuân theo cấu trúc biểu diễn truyền thống của từng loại hình riêng lẻ. Thay vào đó, các tiết mục được “sắp trò” theo một dòng chảy chung, kết nối giữa nhiều thể loại. Đặc biệt nữa là mỗi chương trình biểu diễn thường chỉ kéo dài một giờ đồng hồ với số lượng khán giả hạn chế. Quy mô này giúp duy trì tính tương tác trực tiếp giữa nghệ sĩ và người xem, để khán giả có thể tiếp cận nhiều chất liệu mà không bị quá tải. Trong hơn 10 năm hoạt động, nhóm duy trì nguyên tắc không chạy theo yếu tố trình diễn hiện đại. Từ trang phục, lối hát đến cách bố trí không gian đều ưu tiên giữ nguyên đặc điểm của âm nhạc truyền thống. Khán phòng biểu diễn mô tả sân đình ngày xưa, người xem vây quanh diễn viên, không có loa đài, kích âm, từ giọng hát đến tiếng mõ đều là nguyên bản. NHÓM NHẠC KỲ LẠ Đàm Quang Minh, trưởng nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc, là người chịu trách nhiệm tổ chức và duy trì hoạt động. Ông là Việt kiều Pháp, từ nhỏ từng tiếp xúc với nhiều nghệ nhân và có quá trình học tập, làm việc liên quan đến âm nhạc truyền thống cả trong và ngoài nước. Sau khi trở về Việt Nam, ông cùng cố nhạc sĩ Vũ Nhật Tân thành lập Đông Kinh Cổ Nhạc. Ngoài vai trò tổ chức, ông còn tham gia biểu diễn, dẫn chương trình và xây dựng cấu trúc các tiết mục. Ông cũng là người trực tiếp đi mua xôi giò hoa quả để cúng tổ trước khi diễn và chuẩn bị rượu để liên hoan nhẹ sau khi diễn. Đối với các nghệ sĩ, Đàm Quang Minh vừa là “ông bầu”, nhà tài trợ, nhà sản xuất kiêm hậu cần, kiêm bạn, kiêm con cháu... Hoạt động của nhóm không có nguồn thu ổn định. Kinh phí duy trì chủ yếu từ đóng góp cá nhân và sự hỗ trợ địa điểm từ Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội. Các nghệ sĩ tham gia không nhận thù lao biểu diễn, chỉ được hỗ trợ chi phí đi lại, ăn uống ở mức cơ bản. Dù vậy, nhóm vẫn duy trì được sự tham gia thường xuyên của nhiều nghệ sĩ lớn tuổi. “Không có cát xê, không có micrô, hát mất sức hơn, khán giả ít hơn nhưng tôi lại thích được biểu diễn ở đây. Nếu không bận việc hoặc gặp vấn đề gì về sức khỏe thì tháng nào tôi cũng có mặt. Ở đây tôi được làm nghề đúng như những thứ mà nghề này từng hấp dẫn tôi. Còn được gặp bạn bè, đồng nghiệp”, NSND Thanh Hoài chia sẻ. Bên cạnh hoạt động biểu diễn, Đông Kinh Cổ Nhạc còn thực hiện các thử nghiệm kết hợp âm nhạc truyền thống với các hình thức nghệ thuật khác. Trong một số 8 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Ba n Ngày 31/3/2026 Tại tầng 3 Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội, một không gian biểu diễn âm nhạc truyền thống được duy trì đều đặn suốt nhiều năm qua gọi là “Chuyện nhạc phố cổ” của nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc. Nhóm do một Việt kiều Pháp dựng nên, tập hợp hầu hết các “cây đa cây đề” thuộc nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như chèo, tuồng, ca trù, xẩm, quan họ, chầu văn, hầu đồng… về cùng biểu diễn. “SỐNG LẠI” BẰNG THUẬT TOÁN Ai đưa em về không tạo được cú hích đáng kể khi ra mắt năm 2019. Thiếu thành tích bảng xếp hạng nổi bật lẫn chiến dịch quảng bá rầm rộ, nó gần như bị bỏ quên trong dòng chảy nhạc Việt. Cú chuyển mình cho đứa con tinh thần của TIA và Lê Thiện Hiếu đến từ một yếu tố nằm ngoài kế hoạch: trào lưu “low cortisol”. Đây là xu hướng nội dung xoay quanh trạng thái thư giãn, nhẹ nhàng, đối lập với áp lực thường nhật. Trên TikTok, người dùng thực hiện các động tác đơn giản như ôm đầu, chống cằm, lắc nhẹ theo nhạc, ghi lại những khoảnh khắc đời thường. Giai điệu chậm, dễ nhớ và ca từ bắt tai của Ai đưa em về vô tình trùng khớp với tinh thần này. Từ một đoạn nhạc ngắn, hàng triệu video được tạo ra, kéo theo hiệu ứng lan tỏa dây chuyền. Người dùng không chỉ dùng lại mà còn diễn giải lại bài hát theo cách riêng, biến nó thành một phần của trải nghiệm cá nhân. Điều này dẫn đến việc ca khúc sốt trở lại mà không cần dùng chiến lược tái phát hành. Thuật toán và cộng đồng mạng đã làm thay công việc đó. Vượt ra ngoài phạm vi trong nước, đoạn nhạc “Sương rơi đêm lạnh đầy/Vậy thì ai đưa em về đêm nay” của Ai đưa em về xuất hiện trong vô số video từ Đông Nam Á đến Mỹ, châu Âu, Trung Đông. Một số video đạt hàng trăm nghìn đến hàng triệu lượt xem, trong đó clip của nhóm ILLIT vượt 3,7 triệu lượt xem sau vài ngày đăng tải. Hiện tượng này không mới, bởi trước đó, See tình của Hoàng Thùy Linh và 2 phút hơn của Pháo từng tạo ra làn sóng tương tự. Ca khúc của Pháo ban đầu chỉ là một sản phẩm trong nước, nhưng bản phối của Kaiz lan truyền trên TikTok đã đưa bài hát vào danh sách viral toàn cầu của Spotify và trở thành một trong những ca khúc được nhận diện rộng rãi nhất của nhạc Việt. Theo dữ liệu từ Spotify và Shazam, bài hát từng lọt top tìm kiếm toàn cầu năm 2020. Một trường hợp khác, See tình, ban đầu là ca khúc pop mang màu Sáu năm sau khi phát hành, Ai đưa em về của TIA Hải Châu bất ngờ quay lại đường đua nhờ những video ngắn lan khắp mạng xã hội. Bản phối gắn với trào lưu “low cortisol” (sống thư giãn) nhanh chóng phủ sóng TikTok và Instagram, đưa một ca khúc từng bị lãng quên trở thành âm thanh nền cho hàng triệu khoảnh khắc đời thường. Đây có thể coi như một hiện tượng nối dài của chuỗi ca khúc Việt được lan ra toàn cầu theo cách khó đoán. Đằng sau ca khúc cũ bất ngờ thành cơn sốt toàn cầu Một giờ nghe nhạc trăm năm Ai đưa em về phát hành cách đây 6 năm, bất ngờ leo lên hạng 28 trong mục Video nhạc hàng đầu của YouTube 2 phút hơn từng phủ sóng TikTok và bảng xếp hạng viral toàn cầu, nhưng sau khi trào lưu thoái trào, mức độ xuất hiện trong các nền tảng nghe nhạc chính thống cũng giảm rõ rệt Nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc biểu diễn ở đình Kim Ngân (Hàng Bạc) Đông Kinh Cổ Nhạc duy trì quy mô khoảng hai chục thành viên, với sự tham gia luân phiên của các nghệ sĩ và nghệ nhân. Một số thành viên lớn tuổi đã phải dừng biểu diễn do vấn đề sức khỏe. Rất may là trong số các khán giả thường xuyên của chương trình “Chuyện nhạc phố cổ”, đã có một số người vì yêu mến mà xin theo học các nghệ nhân. “Trong một vài số tới, chúng tôi sẽ mời những học trò này lên biểu diễn cùng. Đa số họ có giọng tốt, hát cũng rất khá”, ông Đàm Quang Minh cho biết.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==