điểm nóng chiến sự. Hùng kể, ở làng này, người ta vẫn nhắc đến mẹ Suốt, người mẹ Anh hùng chèo đò ngày đêm đưa bộ đội qua sông Nhật Lệ giữa mưa bom bão đạn. “Một tay, lái chiếc đò ngang/ Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày/ Sợ chi sóng gió tàu bay/ Tây kia mình đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua!/ Kể chi tuổi tác già nua/ Chống chèo xin cứ thi đua đến cùng!/ Ngẩng đầu mái tóc mẹ rung/ Gió lay như sóng biển tung, trắng bờ...” - Hùng nổi hứng ngâm một đoạn thơ trong bài thơ Mẹ Suốt của nhà thơ Tố Hữu. Rồi câu chuyện về mẹ Khứu, người phụ nữ Anh hùng ấy vẫn ra khơi đánh cá dưới mưa bom, bão đạn giữa những ngày chiến tranh phá hoại ác liệt nhất của Mỹ. Biển không yên, trời không yên, nhưng thuyền của mẹ vẫn ra khơi, bom nổ ngay mạn thuyền. Không chỉ mưu sinh, người dân Bảo Ninh còn trực tiếp tham gia chiến đấu. Họ bắt biệt kích đổ bộ từ biển, tham gia đánh địch từ mặt nước, từ trên trời. “Có khi đang kéo lưới, thấy địch là chuyển sang đánh luôn” - ông Nguyễn Trường Sơn, một lão ngư đã hơn 70 tuổi nói, cùng với nụ cười vừa tự hào vừa bình thản. Câu chuyện về “Em bé Bảo Ninh”, hình tượng trong thơ của nhà thơ Văn Dinh cũng được nhắc lại. Một đứa trẻ giữa bom đạn, vẫn kiên cường vác từng thùng đạn nặng hơn cân nặng của mình tiếp đạn cho bộ đội đánh máy bay Mỹ. KHI BIỂN KHÔNG THỂ GIỮ CHÂN NGƯỜI TRẺ Trên thuyền, không có những câu chuyện lớn lao, chỉ có những con người bình dị. Họ nói chuyện bằng giọng Bảo Ninh nặng trĩu, đôi khi khó nghe với người lạ, nhưng lại ấm áp và chân thành. Ông Sơn bảo, nghề biển không làm giàu, nhưng giữ được con người. Ông đã đi biển được gần 60 năm, từ khi còn là cậu bé theo cha. Nay tóc đã bạc, vẫn lên thuyền mỗi đêm. Biển với ông không chỉ là nghề, mà là một phần đời. “Ở với biển lâu, mình quen rồi. Bỏ biển thấy thiếu” - ông Sơn nói. Những năm gần đây, Bảo Ninh thay đổi nhanh chóng. Đường sá mở rộng, du lịch phát triển, những khu nghỉ dưỡng mọc lên dọc bờ biển. Nhiều gia đình không còn phụ thuộc hoàn toàn vào nghề cá. Một số ngư dân đầu tư tàu lớn, vươn ra khơi xa. “Đi biển giờ có máy móc hỗ trợ, đỡ cực hơn xưa rất nhiều. Nhưng dù hiện đại đến đâu, nghề biển vẫn phụ thuộc vào thiên nhiên. Có chuyến trúng đậm, có chuyến về tay trắng. Giờ thanh niên Bảo Ninh ít theo nghề lắm. Lý do không chỉ vì nghề cực, mà những vùng biển gần bờ, nơi từng nuôi sống bao thế hệ nay không còn dồi dào như trước” - ông Sơn nói, mắt vẫn nhìn ra phía biển tối. Người trẻ Bảo Ninh vì thế chọn những con đường khác: đi làm công nhân, buôn bán nhỏ, hoặc xuất khẩu lao động… Những con thuyền vì thế vắng dần bóng người trẻ. “Con cái mình cũng không theo nghề. Tụi nó bảo đi biển cực mà không ổn định, nên tìm đường xuất khẩu lao động” - ông Sơn nói. Cửa biển Nhật Lệ những năm gần đây có dấu hiệu bồi lấp. Cát bồi khiến việc ra vào của tàu thuyền khó khăn hơn, nhất là khi thủy triều xuống thấp. Những thay đổi của tự nhiên, cộng với sự suy giảm nguồn lợi, khiến nghề biển ngày càng bấp bênh. Trong khi đó, những người còn gắn bó với biển đa phần đã lớn tuổi. Họ vẫn đi, vẫn bám biển, nhưng tương lai thì không ai dám chắc. “Mới ra Tết đã có 2 tàu chìm ngay cửa Nhật Lệ vì mắc cạn, 1 người chết. Nghề biển ngày càng khó khăn và nguy hiểm” - Hùng nói. Trời hửng sáng. Những con thuyền lần lượt quay về bến. Ánh đèn tắt dần, nhường chỗ cho ánh mặt trời. Một đêm lênh đênh, tôi nhận ra rằng chuyến đi câu mực không chỉ là một trải nghiệm. Đó là hành trình đi vào một vùng ký ức, một vùng đời sống, nơi con người đã đi qua chiến tranh, bám biển để sống, và giờ đây đang đối diện với những đổi thay không dễ dàng. HOÀNG NAM 9 n Thứ Hai n Ngày 30/3/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ Trời hửng sáng, những chiếc thuyền câu mực lần lượt quay về bờ trao tặng này đặt tranh Hoàng Sùng vào một bối cảnh khác, từ không gian cá nhân sang không gian công cộng, biến tác phẩm trở thành một phần của ký ức chung. Khác với nhiều triển lãm mang tính hồi cố, không gian lần này không sắp xếp theo trình tự thời gian mà theo mảng đề tài và chất liệu. Cách bố trí này cho phép người xem tiếp cận trực tiếp với ngôn ngữ hội họa, thay vì đi theo một câu chuyện tuyến tính về cuộc đời nghệ sĩ. “Các tác phẩm, dù ở thời điểm nào, vẫn giữ một phong cách biểu hiện mộc mạc, khoáng đạt nhưng tinh tế. Không có những thử nghiệm đột ngột về hình thức, cũng không có sự thay đổi rõ rệt về bảng màu. Sự nhất quán này khiến tranh của ông dễ nhận diện, đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về cách ông duy trì một ngôn ngữ tạo hình trong thời gian dài”, họa sĩ Nguyễn Sơn nhận xét. ĐẠT NHI Sự kiện Nhịp đập Thái Lan tại Hà Nội 2026 được tổ chức ngày 27-29/3 năm 2026 tại Hoàng thành Thăng Long. Đây là một trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Thái Lan và Việt Nam, hướng tới tôn vinh tình hữu nghị lâu đời giữa hai nước thông qua văn hoá, sáng tạo và giao lưu nhân dân. Lễ khai mạc sự kiện được tổ chức vào tối 27/3 tại Hoàng thành Thăng Long, có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTTDL) Tạ Quang Đông, Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam Urawadee Sriphiromya, cùng lãnh đạo một số cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế tại Việt Nam… Phát biểu khai mạc sự kiện, bà Urawadee Sriphiromya - Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam - nhấn mạnh Nhịp đập Thái Lan tại Hà Nội năm nay mang ý nghĩa đặc biệt khi hai nước cùng nhau kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Bà cho rằng việc chọn Hà Nội để tổ chức sự kiện một lần nữa khẳng định vai trò của Thủ đô như trung tâm ngoại giao và đô thị, nơi các nền văn hoá được phát triển và tôn vinh, không chỉ đối với người dân Việt Nam mà còn với cộng đồng quốc tế. “Quan hệ giữa Thái Lan và Việt Nam đã đạt được dấu mốc quan trọng khi hai nước trở thành Đối tác chiến lược toàn diện, được xây dựng trên nền tảng của sự tin cậy, tôn trọng và hiểu biết lẫn nhau. Chúng ta đã tăng cường hợp tác trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là thương mại, đầu tư và giao lưu nhân dân”, Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam nêu. Thông qua văn hóa, ẩm thực, điện ảnh và không khí lễ hội Songkran, chương trình giúp tăng cường hiểu biết về Thái Lan và những nét đặc sắc trong lối sống, sáng tạo. Tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông bày tỏ sự tin tưởng, trong 3 ngày diễn ra sự kiện, công chúng Thủ đô và du khách được trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc, hội tụ tinh hoa của đất nước Thái Lan. Sự kiện cũng được tổ chức nhằm tôn vinh di sản của Hoàng Thái hậu Sirikit - người dành trọn đời bảo tồn và phát triển nghệ thuật, văn hoá Thái Lan, đặc biệt với 8 mẫu trang phục truyền thống kết hợp hài hoà giữa phong cách cung đình Xiêm và nét thanh lịch hiện đại. Khán giả được mời thưởng thức trình diễn trang phục Thái Lan - Việt Nam, tham quan không gian Sala Thai với triển lãm đặc biệt và trải nghiệm nghệ thuật vẽ tay trên vải truyền thống. Sự kiện dự kiến thu hút 3.0004.000 lượt khách mỗi ngày với hàng loạt chương trình bên lề như trình diễn múa truyền thống và đương đại, võ thuật Muay Thái, trình diễn trang phục Thái Lan và Việt Nam, triển lãm Trang phục truyền thống Thái Lan: Di sản của Hoàng Thái hậu Sirikit... Điểm nhấn của sự kiện là hoạt động chiếu phim ngoài trời. Dịp này, điện ảnh Thái mang đến cho khán giả Thủ đô hai tác phẩm Lừa đểu gặp lừa đảo và Người đẹp và quái lạ. Ngoài ra, không gian lễ hội Songkran, các gian hàng sáng tạo về thời trang, làm đẹp, phong cách sống và thủ công mỹ nghệ mang đến góc nhìn trẻ trung, hiện đại. Du khách còn có cơ hội thưởng thức ẩm thực Thái chính hiệu và tham gia workshop, trò chơi truyền thống. GIA LINH Trải nghiệm xem phim điện ảnh tại Hoàng thành Thăng Long Giữa không gian di sản Hoàng thành Thăng Long, khán giả Thủ đô có dịp trải nghiệm xem phim điện ảnh ngoài trời độc đáo trong khuôn khổ sự kiện “Nhịp đập Thái Lan tại Hà Nội 2026”. Sự kiện có nhiều hoạt động bên lề hấp dẫn Tác phẩm “Chợ Phùng” (sáng tác năm 1991) được gia đình cố họa sĩ trao tặng cho Bảo tàng Lần đầu tiên khán giả được chiêm ngưỡng những tác phẩm tiêu biểu làm nên tên tuổi của Hoàng Sùng “Nghề biển thiếu người trẻ, câu chuyện không còn là của riêng một gia đình, mà là nỗi lo chung của cả làng biển. Những chủ tàu lớn cũng gặp khó khăn trong việc tìm lao động. Trong làng không đủ người, phải lên phía ruộng, phía rừng để tìm lao động. Nhưng họ không quen biển nên làm không hiệu quả”. TRẦN VĂN HÙNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==