“TÁO TRÁI MÙA” LẦN ĐẦU XUẤT HIỆN Táo quân trở lại trong chương trình Cuộc hẹn với tháng 3, nhân dịp kỷ niệm 30 năm VTV3 phát sóng chương trình đầu tiên (31/3/199631/3/2026). Thông tin này lập tức gây chú ý, bởi với tuổi đời trên 20 năm, Táo quân đã trở nên quá quen thuộc với mọi người, mọi nhà. PGS. TS Nguyễn Văn Cương đánh giá: “Táo quân đúng là huyền thoại của truyền hình và nghệ thuật sân khấu. Hơn 20 năm gần như liên tục lên sóng. Đáng nể”. Với khán giả, Táo quân là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đêm giao thừa, giống như bánh chưng không thể thiếu trong ẩm thực Tết Việt. Táo quân - Gặp nhau cuối năm do Hãng phim Truyền hình Việt Nam (nay là Trung tâm Sản xuất phim Truyền hình Việt Nam - VFC) sản xuất lần đầu vào năm 2003. Ngay từ khi ra mắt, Táo quân đã gây ấn tượng đặc biệt với khán giả. Phản ánh những vấn đề nóng bỏng của xã hội theo cách nhìn hài hước, châm biếm có chừng mực và mang tính xây dựng đã giúp chương trình hài kịch này “câu view” mạnh trong rất nhiều mùa Tết. Có nhiều câu thoại của Táo Quân các mùa được khán giả thuộc lòng, thậm chí ứng dụng trong giao tiếp hằng ngày: “Vi diệu, không thể nào tin được” (Táo quân 2016); “Mặt ông thì nhẵn nhưng mặt đường thì rỗ” (Táo quân 2019); “Trên thoáng dưới nhanh, theo phe trung thành ăn chơi sòng phẳng” (Táo quân 2021); “Mặt nó hầm hố chắc bố nó làm to” (Táo quân 2022)… Nhưng mỗi năm hoa đào nở, Táo quân lại lên sóng khiến ý tưởng cũng nghèo dần, trong khi bao nhiêu món ăn tinh thần khác bung nở, đã dẫn đến chương trình hài chính luận hiếm hoi râm ran lời khen, tiếng chê, thậm chí có những khán giả đề nghị dừng chương trình để còn tiếc nhớ. Tết Bính Ngọ vừa qua vì nhiều lý do khác nhau, chương trình không lên sóng, nhiều khán giả lại bày tỏ: Thèm “đặc sản” Tết. Thế là “đặc sản” Tết quay lại khi xuân tàn, hè sang. Thượng đế bất ngờ và luống cuống tiếp nhận. Trên mạng xã hội, vô số bình luận hài hước: “Giao thừa vừa rồi chỉ là ảo giác?”; “Lại chuẩn bị về quê ăn Tết”; “Sống đủ lâu để đón hai mùa Tết trong cùng một năm”… KHÓ “LỢI HẠI HƠN XƯA” Nhà thơ Hồng Thanh Quang cũng là khán giả của chương trình Táo quân. Ông dè dặt đón “Táo trái mùa”. “Chương trình Táo quân, theo tôi hiểu, là một dạng dã sử mang tính hài hước, một kiểu Trạng Quỳnh thời hiện đại trên sóng truyền hình. Trước kia phát vào dịp Tết thì rất hợp vì mang tính tổng kết chuyện cũ với hy vọng sang năm mới mọi sự sẽ tốt đẹp hơn. Nay nhà đài định phát vào giữa năm ngoài ý nghĩa kỷ niệm 30 năm chương trình đầu tiên phát sóng thì có thể cũng còn hàm ý nào đó. Vì chúng ta đang sống trong “kỷ nguyên mới”, đợi cuối năm mới chỉ ra những điều còn tồn tại thì hơi muộn chăng”, nhà thơ nói. NSƯT Tiến Quang (Quang Tèo) bất ngờ vì Táo quân trở lại vào tháng 3. “Táo cả năm sống và làm việc, cuối năm báo cáo với Ngọc Hoàng là đúng quy trình. Sắp sang hè mới nghe báo cáo cứ thấy… sai sai”, anh nói. Nam diễn viên đắt sô hài cho rằng, ngay cả Táo quân có phát sóng đúng dịp Tết cũng khó có sức lôi cuốn như xưa. Ông giải thích: “Dàn diễn viên gắn bó với Táo quân đã đi vào tiềm thức của khán giả như một sự định hình - Ngọc Hoàng nhất định phải do NSND Quốc Khánh đóng, Cô Đẩu phải do NSND Công Lý đóng, Nam Tào phải do NSND Xuân Bắc đóng. Chỉ thiếu một trong ba nghệ sĩ đã nhạt vị. Lớp trẻ tuy thông minh, có nghề nhưng chưa ăn nhập vào mạch Táo quân, để các bạn ấy gánh những vai quá sức là chuyện khá khó khăn”. NSƯT Tiến Quang thừa nhận, dù ông diễn hài nhiều, lại có thâm niên, nhưng nếu được mời gánh vai Nam Tào hay Bắc Đẩu, ông cũng không gánh nổi. Tin vui cho fan của Táo quân là NSND Quốc Khánh trở lại với “Táo trái mùa” song NSƯT Tiến Quang nhìn nhận: “Vai Ngọc Hoàng chưa chắc quan trọng bằng hai nhân vật kia vì Ngọc Hoàng chủ yếu ngồi nghe, ít nói. Không có Nam Tào, Bắc Đẩu thì Táo Quân giảm vị một nửa. Các Táo khác còn có thể thay nhưng ba nhân vật trên thiên đình, Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu nếu thay sẽ tạo ra khoảng trống. Ngay cả thay một diễn viên cũng đã làm khán giả thất vọng đừng nói khuyết cả hai diễn viên gạo cội. Nhưng NSND Xuân Bắc, NSND Công Lý đều có những lý do riêng khó có thể tiếp tục đảm đương hai vai diễn quan trọng này”. NSND Trần Nhượng cũng nhìn thấy thách thức từ sự thiếu vắng những gương mặt gắn bó với Táo quân. Ông nói: “Ấn tượng của khán giả đã đóng đinh vào các nghệ sĩ. Giống như một nghệ sĩ chuyên về dạng vai nào đó khi chuyển sang dạng vai khác mà kém thuyết phục sẽ dễ khiến khán giả thất vọng. Những diễn viên trẻ thay nghệ sĩ lớp trước gánh vai cũng gặp áp lực mạnh. Tết Bính Ngọ không có Táo quân tôi cũng đã nghĩ đến lý do này”. Nghệ sĩ giàu thâm niên còn nhìn thấy sự thách thức mà Táo quân phải đối đầu, không chỉ ở dàn diễn viên khó thay thế. Ông cho rằng: “Táo quân phát vào dịp cuối năm để báo cáo kết quả hoạt động của một năm ở dưới hạ giới. Câu chuyện Táo quân của VTV thường tổng kết lại những sự việc, sự kiện đáng nói trong suốt một năm. Vấn đề khó ở chỗ, nói thế nào cho đúng, cho trúng, gây được ấn tượng. Vì những câu chuyện Táo quân điểm, khán giả đều biết, họ chỉ muốn biết cách nhìn nhận, đánh giá sự việc như thế nào? Việc này rất khó khăn với những người làm Táo quân, không cẩn thận lại trở thành con dao hai lưỡi, phản tác dụng. Làm sao để người xem vừa được cười, vừa nhận ra những gì cần phát huy, những gì cần sửa chữa. Nói vui mà sâu, hiệu quả, thì tạo được sức hút, điều này Táo quân trong nhiều năm qua đã làm được”. NSƯT Tiến Quang chung nhận định: “Lấy tiếng cười của khán giả đã khó. Trong khi hài chính luận cũng phải cân nhắc, không thể tuỳ tiện, nên khó gấp đôi”. Giống như NSƯT Tiến Quang, NSND Trần Nhượng cũng bất ngờ khi tháng 3 có Táo quân. Ông không dự đoán được sự tiếp nhận của khán giả. “Táo dành cho cuối năm, đã sang tháng 3 lại báo cáo tổng kết việc của năm cũ, sợ không đúng thời điểm. Tôi không e ngại khi một năm có 2 mùa táo. Táo quân tháng 3 báo cáo việc của năm ngoái. Táo quân cuối năm báo cáo việc của năm nay. Chỉ là tôi băn khoăn không hiểu khán giả tiếp nhận thế nào? Giống như quả trái mùa có thể rất ngon và quý (vì hiếm) nhưng cũng có thể vì trái mùa mà chất lượng lại không được như chính vụ”. Một nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng, khi ý tưởng đã cạn, diễn viên cũng đã già là lúc nói lời từ biệt để có một “cái kết có hậu”. Nhưng kết thúc một chương trình đã có sức sống trên 20 năm không dễ dàng. Ngay các chuỗi concert ăn khách như Anh trai vượt ngàn chông gai, Anh trai say hi đã từng tuyên bố đêm cuối, đã rưng rưng nói lời chia tay nhưng vẫn tiếp tục trở lại. Bởi vẫn còn khán giả đợi trông thì “đầu bếp” của những “món ăn tinh thần” vẫn sẵn sàng phục vụ. Khán giả thời nay chính là “thượng đế”. NSND Tự Long chia sẻ cảm xúc bằng thơ về ngày tái ngộ Táo quân: “Bộ quần áo thân quen/Bốn năm mới mặc lại/ Vừa ngại lại vừa quen/Dù có chê hay khen/Vẫn là yêu Táo nhất”.n 28-29/3/2026 www.tienphong.vn VĂN HÓA 7 ĐÀO NGUYÊN NHƯ TẤT CẢ MÓN ĂN TINH THẦN LÂU NĂM KHÁC, TÁO QUÂN KHIẾN KHÁN GIẢ CẢM THẤY VỪA CHÁN, VỪA THÈM. NHỮNG NĂM TRƯỚC, NHIỀU NGƯỜI PHÀN NÀN, CHƯƠNG TRÌNH ĐÃ NHẠT NÊN NÓI LỜI GIÃ TỪ. NHƯNG TẾT BÍNH NGỌ THIẾU “MÓN” TÁO QUÂN, KHÁN GIẢ LẠI NHAO NHAO ĐÒI “ĐẶC SẢN”. GIỜ “ĐẶC SẢN” TẾT QUAY LẠI KHI XUÂN TÀN, HÈ SẮP SANG, BAO NGƯỜI THỐT LÊN: CHUYỆN THẬT NHƯ ĐÙA! Thách thức của Táo quân trái mùa Những gương mặt nghệ sĩ thân quen tụ họp trong Táo quân trái mùa ẢNH: FB NSND TỰ LONG Từ trái qua phải: Nam Tào (NSND Xuân Bắc), Ngọc Hoàng (NSND Quốc Khánh), Bắc Đẩu (NSND Công Lý) trong buổi chầu 2018 NSND Công Lý đã tạo ra một Cô Đẩu không thể quên với fan Táo quân Trong thời buổi các phương tiện nghe nhìn phát triển, lực lượng chịu khó xem ti vi ngày càng mỏng đi. Đây cũng là thế khó của Táo quân trong việc giữ chân khán giả. Người bỏ thói quen xem ti vi cũng bỏ luôn xem Táo quân. Một nhà nghiên cứu gắn bó với ngành sân khấu thừa nhận, đã từ lâu ông không xem ti vi, nên cũng không biết gì về Táo quân để bình luận. Một cây bút viết kịch bản truyền thanh chia sẻ: “Không xem Táo quân vì lười mở ti vi”. Người xem ti vi cũng chưa chắc là những người đủ kiên nhẫn xem trọn vẹn một chương trình. TikTok lên ngôi khiến nhiều khán giả, nhất là khán giả trẻ ngại theo dõi một chương trình có thời lượng dài như Táo quân. Vì thế rất nhiều khán giả để lại bình luận: “Xem Táo quân khoảng 5 phút là tắt hoặc chuyển kênh vì không thấy có gì hấp dẫn”.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==