Dân mong sớm triển khai dự án 5 n Thứ Tư n Ngày 25/3/2026 KINH TẾ CHUYỆN HÔM NAY Lễ ký hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam, dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Phạm Minh Chính và Thủ tướng Mikhail Mishustin, là một dấu mốc như thế. Không chỉ là một văn kiện hợp tác, đó là tuyên bố về cách Việt Nam nhìn nhận bài toán năng lượng trong nhiều thập kỷ tới. Nhu cầu điện của nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh chưa từng có. Áp lực chuyển đổi xanh ngày càng rõ nét khi các cam kết giảm phát thải không còn là khẩu hiệu. Trong khi đó, các nguồn năng lượng truyền thống dần bộc lộ giới hạn, cả về tài nguyên lẫn môi trường. Đặt trong bối cảnh ấy, việc tái khởi động hướng đi điện hạt nhân không phải là lựa chọn ngẫu nhiên, mà là một bước đi có tính toán. Điện hạt nhân, với ưu thế công suất lớn, ổn định và phát thải thấp, từ lâu đã được xem là một trong những trụ cột của hệ thống năng lượng hiện đại. Nhưng điều quan trọng hơn, nó đòi hỏi trình độ công nghệ cao, năng lực quản trị rủi ro và một hệ sinh thái nhân lực tương xứng. Chính vì vậy, lựa chọn đối tác không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn là câu chuyện niềm tin. Trong lĩnh vực này, Nga không phải là cái tên xa lạ. Hợp tác năng lượng – dầu khí giữa Việt Nam và Nga đã được bồi đắp qua nhiều thập kỷ, trở thành một trong những biểu tượng bền vững nhất của quan hệ song phương. Từ những giàn khoan ngoài khơi đến các dự án liên doanh, sự hiện diện của Nga trong ngành năng lượng Việt Nam không chỉ là dấu ấn kinh tế, mà còn là dấu ấn lịch sử. Lần này, hai bên không dừng lại ở việc khẳng định lại truyền thống, mà hướng tới việc nâng tầm hợp tác. Điện hạt nhân được kỳ vọng trở thành công trình biểu tượng mới – một biểu tượng của công nghệ, của niềm tin và của tầm nhìn dài hạn. Đáng chú ý, hợp tác không chỉ bó hẹp trong năng lượng truyền thống. Những nội dung được thống nhất cho thấy một hướng đi rộng mở hơn: từ năng lượng sạch, năng lượng tái tạo đến khoa học – công nghệ, trí tuệ nhân tạo, giao thông đô thị và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này phản ánh một thực tế: quan hệ Việt Nam – Nga đang được “tái cấu trúc” theo hướng đa chiều và thích ứng hơn với bối cảnh mới. Trong một thế giới ngày càng phân cực, việc Việt Nam tiếp tục củng cố quan hệ với Nga, đồng thời mở rộng hợp tác với nhiều đối tác khác, cho thấy sự kiên định trong đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa. Không có sự lựa chọn cảm tính, càng không phải là sự lệ thuộc. Đó là cách một quốc gia tìm kiếm lợi ích tối ưu trong một môi trường nhiều biến động. Hiệp định điện hạt nhân vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một dự án. Nó là phép thử cho năng lực triển khai các chương trình công nghệ cao, là cơ hội để đào tạo và tích lũy nguồn nhân lực chất lượng, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn. Ở một tầng sâu hơn, đó còn là câu chuyện của con người. Hàng nghìn chuyên gia Việt Nam từng được đào tạo tại Nga, đã và đang đóng góp quan trọng cho nhiều lĩnh vực của đất nước. Chính những con người ấy là sợi dây kết nối bền bỉ nhất, vượt qua mọi biến động của thời cuộc. Một nhà máy điện có thể mất chục năm để hoàn thành. Nhưng niềm tin – nếu được xây dựng đúng cách – có thể kéo dài lâu hơn thế. Và đôi khi, sự hợp tác bền lâu của hai quốc gia bắt đầu từ một cái bắt tay. N.T Một cái bắt tay, nhiều tầng năng lượng TIẾP THEO TRANG 1 Tại cuộc họp rà soát tiến độ của hai dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 mới đây, lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa ghi nhận công tác giải phóng mặt bằng tại hai dự án trọng điểm này đã có những bước tiến đáng kể. Tính đến trung tuần tháng 3/2026, cơ quan chức năng địa phương đã phê duyệt phương án bồi thường cho 154 trường hợp với kinh phí hơn 168 tỷ đồng trên tổng diện tích 449ha tại dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1, xã Phước Dinh. Trong khi đó, việc di dời 571 ngôi mộ cũng đang được ráo riết thực hiện để hoàn thành trong tháng này. Đối với dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 (xã Vĩnh Hải), kết quả cũng khả quan khi 516/534 hộ dân đã được niêm yết phương án bồi thường, trong đó 120 hộ đã nhận tiền tạm ứng với tổng kinh phí trên 109 tỷ đồng. Dù địa phương đã nỗ lực giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn năm 2025 (tương đương 3.236 tỷ đồng), nhưng thực tế triển khai vẫn đang vấp phải những điểm nghẽn. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở việc một số cơ chế, chính sách đặc biệt theo Nghị quyết số 189/2025/QH15 của Quốc hội chưa được điều chỉnh, bổ sung kịp thời, khiến địa phương lúng túng trong việc áp dụng đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi và các chính sách hỗ trợ đặc thù. Bên cạnh đó, tiến độ đầu tư hạ tầng các khu tái định cư và nghĩa trang phục vụ di dời vẫn còn chậm so với yêu cầu thực tế. Trước những vướng mắc này, UBND tỉnh Khánh Hòa đã kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội sớm ban hành nghị quyết đặc thù để tạo hành lang pháp lý vững chắc, giúp địa phương sớm hoàn tất công tác chi trả và bàn giao mặt bằng đồng bộ. Chỉ đạo cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng nhấn mạnh: “Đây là dự án trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước. Do đó, các đơn vị liên quan không được phép chậm trễ, phải chủ động phối hợp chặt chẽ để tháo gỡ từng nút thắt kỹ thuật, khẩn trương hoàn thiện hạ tầng khu tái định cư nhằm sớm ổn định đời sống người dân vùng dự án. Tại cuộc họp trực tuyến với UBND tỉnh Khánh Hòa liên quan đến những vấn đề còn tồn đọng của dự án vào ngày 9/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đề nghị tỉnh Khánh Hòa cần căn cứ kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với dự án đặc biệt quan trọng quốc gia, cũng như căn cứ kết luận của Thanh tra Chính phủ và dựa trên những khó khăn thực tế của người dân bị ảnh hưởng bởi dự án, từ đó xây dựng văn bản kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội có chính sách hỗ trợ đặc thù. NGƯỜI DÂN MONG SỚM TRIỂN KHAI DỰ ÁN Trò chuyện với PV Tiền Phong, nhiều người dân trong vùng quy hoạch xây dựng Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 rất đồng thuận và mong sớm triển khai dự án này để an cư tại nơi ở mới, ổn định sinh kế. Họ cũng kỳ vọng dự án mang lại diện mạo mới, phát triển hạ tầng và kinh tế địa phương. Bà Nguyễn Thị Lan (ở thôn Vĩnh Trường, xã Phước Dinh) hy vọng việc triển khai dự án không chỉ mang lại nguồn năng lượng cho quốc gia mà còn là “chìa khóa” giải quyết việc làm, nâng cao đời sống và hiện đại hóa hạ tầng địa phương, giúp xã Phước Dinh thoát khỏi cái danh “vùng đất khó”. Ông Nguyễn Văn Thắng (Trưởng thôn Vĩnh Trường, xã Phước Dinh, nơi được quy hoạch xây dựng Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1) chia sẻ, khi nghe thông tin về chủ trương tái khởi động điện hạt nhân, bản thân ông cũng như người dân trong thôn đều hết sức đồng tình, ủng hộ. “Đây là một chủ trương lớn, cần thiết và hết sức quan trọng vì sự phát triển của quốc gia, dân tộc. Bà con ở đây mong muốn dự án sớm triển khai một cách đồng bộ, đồng thời kỳ vọng dự án sẽ mang lại sự đổi thay và phát triển mạnh mẽ cho địa phương, đất nước trong giai đoạn mới”, ông Thắng nói. Thôn Thái An, xã Vĩnh Hải (nơi được quy hoạch xây dựng Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2) là vùng đất trồng nho, tỏi nổi tiếng của tỉnh Ninh Thuận cũ. Những cây nho, cây tỏi đã mang lại cho người dân địa phương có cuộc sống khấm khá, ấm no bao đời nay. Ông Nguyễn Khắc Phòng - Giám đốc Hợp tác xã nho Thái An, chia sẻ: “15 năm trước tôi cũng đã đồng thuận, ủng hộ chủ trương xây dựng nhà máy điện hạt nhân và lần này cũng thế. Tôi suy nghĩ đơn giản, tất cả vì sự phát triển chung của đất nước và cũng thấy tự hào vì địa phương mình được chọn là nơi xây dựng dự án rất lớn của đất nước”. Nhưng theo vị Giám đốc Hợp tác xã nho Thái An, bản thân ông cũng như nhiều người khác cũng trăn trở liệu khi về nơi ở mới có tốt hơn nơi ở cũ, công ăn việc làm có đảm bảo hay không? Bởi theo ông, bao đời nay người dân đã sinh sống trên mảnh đất này và ở đây vẫn phát triển hơn rất nhiều nhờ nghề trồng nho, trồng tỏi. Không chỉ vậy, những năm gần đây du lịch địa phương cũng phát triển rất mạnh, người dân phấn khởi bỏ tiền ra đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh. “Do đó, khi nhường đất cho dự án để về nơi ở mới, người dân rất cần sự quan tâm đúng mức của Nhà nước”, ông Phòng nói. LỮ HỒ - HỒ NAM Để đảm bảo tiến độ bàn giao mặt bằng cho hai dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 theo chỉ đạo của Chính phủ, lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa vừa yêu cầu các sở, ngành tập trung cao độ tháo gỡ vướng mắc về cơ chế bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho hai dự án này. Ngày 30/11/2024, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết đồng ý tiếp tục chủ trương đầu tư dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận. Như vậy, dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận được khởi động lại sau 8 năm phải tạm dừng. Cách đây 15 năm, vào năm 2009, dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận được Quốc hội phê duyệt lần đầu với tổng công suất 4.000 MW, chia thành 2 nhà máy trên diện tích 1.642 ha tại xã Vĩnh Hải và Phước Dinh. Thôn Thái An, nơi được quy hoạch xây dựng Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 ẢNH: NHƯ Ý
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==