4 n Thứ Tư n Ngày 25/3/2026 KINH TẾ CÔNG NGHỆ HẠT NHÂN HIỆN ĐẠI, ĐẶT AN TOÀN LÊN HÀNG ĐẦU Ngày 23/3, Việt Nam và Liên bang Nga đã ký Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam. Theo các thông tin ban đầu, dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 dự kiến gồm hai tổ máy, với tổng công suất khoảng 2.400 MW, sử dụng công nghệ lò phản ứng VVER-1200 do Nga phát triển. Hiệp hội năng lượng Việt Nam đánh giá, hợp tác này không chỉ là một bước tiến trong bảo đảm an ninh năng lượng, mà còn mang ý nghĩa chiến lược sâu rộng đối với việc hiện thực hóa Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo Hiệp hội năng lượng Việt Nam, điện hạt nhân không đơn thuần là một nguồn điện bổ sung cho hệ thống, mà là ngành công nghiệp công nghệ cao mang tính tích hợp. Việc tái khởi động chương trình điện hạt nhân vì vậy có thể trở thành “đòn bẩy” để nâng cấp toàn diện năng lực khoa học - công nghệ quốc gia, nếu được thiết kế đúng hướng và triển khai bài bản. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, mỗi dự án điện hạt nhân không tồn tại độc lập, mà luôn kéo theo sự hình thành của một hệ sinh thái công nghệ quy mô lớn. Đó là sự kết nối giữa các viện nghiên cứu chuyên sâu, hệ thống đào tạo kỹ sư trình độ cao, mạng lưới doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ và cơ chế quản lý - giám sát an toàn hiện đại. Với Việt Nam, những nền tảng ban đầu của hệ sinh thái này đã được tích lũy qua nhiều năm hợp tác và đào tạo quốc tế. Do đó, việc triển khai dự án mới có thể tạo ra bước nhảy vọt, đúng với mục tiêu đưa khoa học - công nghệ trở thành động lực chính của tăng trưởng trong thời gian tới. Một điểm đáng chú ý được các chuyên gia Hiệp hội năng lượng Việt Nam nhấn mạnh là lựa chọn công nghệ lò phản ứng VVER1200 thuộc thế hệ III+. Đây là dòng lò nước áp lực tiên tiến, công suất khoảng 1.200 MW mỗi tổ máy, được tích hợp nhiều lớp an toàn hiện đại. Khác với các thế hệ trước, thiết kế này ưu tiên các hệ thống an toàn thụ động có thể vận hành ngay cả khi mất điện hoặc mất điều khiển từ bên ngoài, kết hợp với các giải pháp như bẫy lõi lò và vỏ bảo vệ kép nhằm giảm thiểu rủi ro trong các kịch bản sự cố nghiêm trọng. Tuổi thọ thiết kế dài, có thể lên tới 60 năm và gia hạn đến 80-100 năm, cũng giúp nâng cao hiệu quả đầu tư dài hạn. “Những cải tiến công nghệ này phản ánh rõ xu hướng phát triển của ngành điện hạt nhân toàn cầu sau các sự cố lớn như Chernobyl và Fukushima, trong đó an toàn và khả năng chống chịu rủi ro được đặt ở vị trí trung tâm”, ông Nguyễn Anh Tuấn - chuyên gia Hội đồng Năng lượng Việt Nam đánh giá. TS Vương Hữu Tấn, nguyên Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, việc Việt Nam lựa chọn công nghệ lò phản ứng VVER-1200 không chỉ dựa trên yếu tố hợp tác, mà còn xuất phát từ mức độ kiểm chứng và độ tin cậy cao của công nghệ này trên thực tế. Đây là dòng lò thế hệ III+ đã được triển khai tại nhiều quốc gia, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn khắt khe của ngành điện hạt nhân hiện đại. Theo ông Tấn, điểm nổi bật của VVER-1200 nằm ở hệ thống an toàn đa lớp, đặc biệt là các cơ chế an toàn thụ động cho phép nhà máy vẫn duy trì trạng thái an toàn ngay cả khi mất điện hoặc mất điều khiển từ bên ngoài. Đây là yếu tố then chốt trong bối cảnh các tiêu chuẩn an toàn hạt nhân toàn cầu ngày càng được siết chặt sau những sự cố lớn trong lịch sử. “VVER-1200 không chỉ là công nghệ đã được kiểm chứng vận hành tại Nga và châu Âu, mà còn là nền tảng mà Nga đang xuất khẩu chuẩn cho các quốc gia mới phát triển điện hạt nhân”, ông Tấn cho hay. EVN, PVN TĂNG TỐC CHUẨN BỊ, MỞ ĐƯỜNG NỘI ĐỊA HÓA Sau khi được giao làm chủ đầu tư hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, thời gian qua, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam đang khẩn trương triển khai các công việc chuẩn bị, đẩy nhanh tiến độ trên nhiều mặt, từ hoàn thiện cơ sở pháp lý, chuẩn bị nguồn nhân lực đến xúc tiến hợp tác quốc tế và nghiên cứu lựa chọn công nghệ. Với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), ngoài nền tảng kinh nghiệm từ giai đoạn chuẩn bị dự án Ninh Thuận trước đây, hiện nay đang rà soát lại toàn bộ hồ sơ, dữ liệu kỹ thuật, quy hoạch địa điểm và các nghiên cứu tiền khả thi đã thực hiện. Đồng thời, EVN đang chủ động cập nhật các tiêu chuẩn an toàn mới của quốc tế, đặc biệt là các yêu cầu sau Fukushima, nhằm sẵn sàng tích hợp vào quá trình chuẩn bị đầu tư nếu dự án được triển khai trở lại. Song song với đó, EVN đã khởi động lại công tác chuẩn bị nguồn nhân lực, thông qua việc kết nối lại mạng lưới cán bộ đã từng được đào tạo ở Nga, Nhật Bản và châu Âu, đồng thời nghiên cứu xây dựng các chương trình đào tạo mới gắn với công nghệ hiện đại. Một số đơn vị thành viên cũng được giao nghiên cứu khả năng tham gia vào các khâu như quản lý vận hành, bảo trì và dịch vụ kỹ thuật cho nhà máy điện hạt nhân trong tương lai. Trong khi đó, Petrovietnam (PVN) thể hiện vai trò chủ động hơn ở khía cạnh công nghiệp và chuỗi cung ứng. Tập đoàn đã bắt đầu rà soát năng lực của toàn hệ sinh thái, từ các đơn vị thiết kế, chế tạo, xây lắp đến dịch vụ kỹ thuật, nhằm xác định những lĩnh vực có thể tham gia ngay vào dự án điện hạt nhân. Một số đơn vị thành viên trong lĩnh vực cơ khí, chế tạo thiết bị và dịch vụ kỹ thuật dầu khí được đánh giá có khả năng chuyển đổi, tham gia vào các hạng mục công nghiệp phụ trợ. Đáng chú ý, PVN đang thúc đẩy hợp tác quốc tế, trong đó có các đối tác Nhật Bản, để tiếp cận kinh nghiệm quản trị dự án, tiêu chuẩn kỹ thuật và mô hình tổ chức triển khai, nhằm từng bước xây dựng năng lực nội tại cho tập đoàn trong lĩnh vực mới. DƯƠNG HƯNG Theo các chuyên gia, công nghệ lò phản ứng VVER-1200 thế hệ III+ mà Việt Nam dự kiến lựa chọn của Nga rất tiên tiến, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn cao của ngành điện hạt nhân hiện đại. Với công suất khoảng 1.200 MW mỗi tổ máy, thiết kế này tích hợp nhiều lớp bảo vệ, ưu tiên hệ thống an toàn thụ động có thể vận hành ngay cả khi mất điện. Đặc biệt, tuổi thọ vận hành dài, có thể lên tới 60 năm và gia hạn đến 80-100 năm. DỰ ÁN ĐIỆN HẠT NHÂN: “Những cải tiến công nghệ này phản ánh rõ xu hướng phát triển của ngành điện hạt nhân toàn cầu sau các sự cố lớn như Chernobyl và Fukushima, trong đó an toàn và khả năng chống chịu rủi ro được đặt ở vị trí trung tâm”. Ông NGUYỄN ANH TUẤN - chuyên gia Hội đồng Năng lượng Việt Nam Công nghệ lò phản ứng VVER-1200 thuộc thế hệ III+ là dòng lò nước áp lực tiên tiến, công suất khoảng 1.200 MW mỗi tổ máy, được tích hợp nhiều lớp an toàn hiện đại. Khác với các thế hệ trước, thiết kế này ưu tiên các hệ thống an toàn thụ động có thể vận hành ngay cả khi mất điện hoặc mất điều khiển từ bên ngoài, kết hợp với các giải pháp như bẫy lõi lò và vỏ bảo vệ kép, nhằm giảm thiểu rủi ro trong các kịch bản sự cố nghiêm trọng. Tuổi thọ thiết kế dài, có thể lên tới 60 năm và gia hạn đến 80-100 năm, cũng giúp nâng cao hiệu quả đầu tư dài hạn. Việt Nam sử dụng công nghệ lò phản ứng VVER-1200 thế hệ III+ như Nhà máy điện hạt nhân Leningrad II đang sử dụng Lựa chọn công nghệ an toàn, hiện đại Toàn cảnh thôn Vĩnh Trường (Khánh Hòa), nơi sẽ xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==