HỒN TRONG HOA CỎ Bình minh ở vùng cát trắng bán đảo Cam Ranh, ánh ban mai từ hướng quần đảo Trường Sa cùng gió biển rải trên con đường chạy xuyên qua trảng cát mênh mông. Khi qua Khu tượng đài tưởng niệm quân nhân Liên Xô, Nga và Việt Nam hy sinh vì hòa bình và ổn định khu vực, trong lòng tôi văng vẳng lời bài hát “Thời thanh niên sôi nổi” mà một thế hệ người Việt Nam thần tượng: “Dù sương, gió tuyết rơi/ Dù đêm vắng ngôi sao giữa trời”. Những người lính dù ở quốc gia nào, nhưng sự hy sinh cho Tổ quốc luôn trở thành ngôi sao bất tử trên bầu trời. Từ bờ biển ở Khu tượng đài Chiến sĩ Gạc Ma nhìn ra hướng Đông là Hòn Mun, Hòn Tre, Hòn Tằm, Hòn Miêu, Hòn Yến. Cứ đến đây, đứng trước biển, tôi nhớ quay quắt và vẫn nghe văng vẳng bên tai mình giọng nói run run, chất chứa một nỗi quặn đau của Đại tá, cựu chiến binh Nguyễn Văn Dân, nguyên Phó Tham mưu trưởng Vùng 4 Hải quân. Ông nói nghẹn lời: “Anh em mình ngày ấy là lính công binh, không có súng ống, chỉ là xương là thịt, tuổi 19, 20, đã lấy thân mình ra giữ đảo...”. Ông Dân đã qua đời cách đây vài năm, nhưng từng lời nói của ông giống như thước phim mãi mãi nằm lại. Phần lớn những người đến thăm Khu tưởng niệm Chiến sĩ Gạc Ma đều mang theo những mảnh ghép về sự hy sinh và vòng tròn bất tử. Tôi nhớ những chuyến đi Trường Sa, trước giờ xuất hành và trong lễ tưởng niệm trên biển, người chủ lễ thường đọc những lời tưởng niệm da diết: “Kính mong các anh yên nghỉ trong bóng hình sóng nước, phù hộ cho thế hệ hôm nay và mai sau…”. 8 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Tư n Ngày 18/3/2026 Khu tưởng niệm 64 Chiến sĩ Gạc Ma hy sinh ngày 14/3/1988 nằm ở bán đảo Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa. Bình minh nơi này vang lên tiếng chim hót líu lo, phảng phất hương hoa bàng vuông và tiếng gió khẽ như bước chân của các liệt sĩ. Cách đó không xa là khu tượng đài Cam Ranh với tấm bia 44 quân nhân Liên Xô. “RẺ RÚNG” NGHỆ THUẬT Hoàn cảnh ra đời của vở Tiếng trống Mê Linh không còn là bí mật. Từ bản ca kịch Trưng Vương của soạn giả Việt Dung, soạn giả Vĩnh Điền hợp tác với soạn giả Nguyễn Phương và Viễn Châu đã chuyển thể thành cải lương, với tên mới là Tiếng trống Mê Linh. Ngay từ lần công diễn đầu tiên, vào dịp Tết năm 1977, “đứa con tinh thần” của Vĩnh Điền, Nguyễn Phương, Viễn Châu đã chinh phục khán giả. Nhắc đến Tiếng trống Mê Linh là nhắc đến người được mệnh danh “nữ hoàng sân khấu”, “huyền thoại trăm năm có một” Thanh Nga. Trong cuộc đời ngắn ngủi, bà kịp ghi dấu ấn trong nhiều vai diễn nhưng đỉnh cao là vai Trưng Trắc trong Tiếng trống Mê Linh. Nhiều khán giả yêu cải lương còn thuộc lòng biệt khúc Trưng Trắc ( Thanh Nga đóng), tiễn đưa chồng, Thi Sách (Thanh Sang đóng): “Trong giây phút chia tay, tim nguyện ghi lời thề. Tuy xa nhau muôn dặm dài, như có nhau kề vai trong chinh chiến, dẫu muôn đắng cay chi sờn. Bầu trời Nam u tối, quân thù gieo bạo tàn. Ta vui riêng đâu đành lòng, đem máu xương cùng muôn dân son sắt, nhớ nhau chớ quên câu thề…”. Nhiều nghệ sĩ cải lương nổi tiếng đã thử sức với vai Trưng Trắc như NSND Thanh Ngân, NSND Quế Trân, NSƯT Phượng Hằng, NSƯT Cẩm Tiên… Một người không được đào tạo bài bản như Bùm Bum lại dám nhận vai Trưng Trắc và cũng chỉ dành vỏn vẹn 6 ngày tập luyện. Cô bị dư luận phản ứng gắt, thậm chí bị coi là “thảm họa” khi đóng Trưng Trắc, không có gì bất ngờ. NSND Trọng Bình, Trưởng phòng Nghệ thuật, Nhà hát Sân khấu Nghệ thuật Truyền thống quốc gia Việt Nam nhận xét: “Ngay từ vấn đề phục trang của nhân vật Trưng Trắc do Bùm Bum đóng, đã phản cảm. Ngày trước, các nghệ sĩ chít khăn tang thường quàng qua vai. Họ nâng khăn lên để tế chồng, chứ không chít khăn tang kiểu Bùm Bum”. Ồn ào này khiến ông cảm thấy nghệ thuật truyền thống đang bị ứng xử dễ dãi. “Muốn thành nghệ sĩ cải lương chuyên nghiệp phải được đào tạo bài bản, từ cách ca, cách diễn, cách phát âm, nhả chữ… Đừng tưởng không học vẫn diễn được cải lương”, ông nói. Khi nhận vai diễn mới các nghệ sĩ chuyên nghiệp vẫn dành nhiều thời gian để nghiên cứu kịch bản, nghiên cứu hoàn cảnh ra đời của vở kịch, nghiên cứu vai diễn. “Sau quá trình nghiên cứu diễn viên mới lên sàn tập, lại được sự nắn nót của đạo diễn, rồi sự kiểm duyệt của các cấp, bắt đầu từ cấp đơn vị. Không thể dễ dãi chuẩn bị 6 ngày đã dám lên sân khấu, đã ảo tưởng mình là nghệ sĩ. Nghệ thuật truyền thống không rẻ mạt như thế”, ông bất bình. Trên mạng xã hội, nhiều khán giả bày tỏ nỗi bất bình ở phần ca, phần diễn của Bùm Bum trong vai Trưng Trắc. Một số khán giả thắc mắc phần phục trang của Bùm Bum trong vai diễn này: “Cô ấy đội cái gì trên đầu thế?”. Một khán giả lên tiếng: “Nếu tôn trọng Bùm Bum tên thật Võ Thùy Dung, con gái nghệ sĩ Tiểu Linh, cháu gái cố nghệ sĩ Vũ Linh, được biết đến qua các màn livestream bán hàng cùng Hồng Loan, con gái Vũ Linh. Cô bất ngờ đảm đương vai Trưng Trắc, trong trích đoạn Mê Linh biệt khúc của vở cải lương kinh điển Tiếng trống Mê Linh. Vai diễn gây phản ứng dữ dội từ khán giả yêu nghệ thuật sân khấu truyền thống và người làm nghề. Huyền thoại sân khấu Thanh Nga có nhiều vai diễn để đời, đỉnh cao là vai Trưng Trắc, trong vở Tiếng trống Mê Linh Khoa Kịch hát dân tộc, Trường Đại học Sân khấu & Điện ảnh Hà Nội lâm cảnh khó khăn trong công tác tuyển sinh. NSND Trọng Bình tâm sự: “Tôi đang đào tạo một lớp chỉ có 7 bạn. Tuồng, chèo, cải lương đang thiếu trầm trọng sinh viên”. Người trẻ thờ ơ với cải lương hay vẫn muốn trở thành nghệ sĩ cải lương chuyên nghiệp và có những vai diễn để đời song lại lười trải qua quá trình đào tạo vất vả? Ánh bình minh ở khu tượng đài “Những người nằm lại phía chân trời” với “Vòng tròn bất tử” ẢNH: LÊ VĂN CHƯƠNG Cảnh báo từ “thảm họa” Bùm Bum ĐÓN ÁNH BÌNH MINH Giải Vô địch Quốc gia Marathon - Báo Tiền Phong, lần thứ 67 - năm 2026 với chủ đề “Đón ánh bình minh” tại Khánh Hòa - nơi đầu tiên của cả nước đón ánh bình minh. Sẽ có hơn 12.000 vận động viên rầm rập bước chân chạy qua nhiều cung đường của phố biển Nha Trang, băng qua các địa danh gắn với bác sĩ Yersin, người hùng của nhân loại. Thông điệp của giải Marathon là vẻ đẹp thiên nhiên, khát vọng, niềm tin đất nước bước vào kỷ nguyên mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức khỏe của người dân làm đòn bẩy quyết định. Bài 1: Bên tượng đài những anh hùng biển cả
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==