13 n Thứ Tư n Ngày 18/3/2026 QUỐC TẾ Hoạt động vận tải thương mại qua điểm nghẽn hàng hải này gần như đã dừng hẳn kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2. Iran tuyên bố sẽ tấn công bất kỳ tàu nào liên quan đến hai nước này hoặc đối tác của họ. Tổng thống Trump và các quan chức Chính phủ Mỹ cho biết, Hải quân Mỹ đang lên kế hoạch hộ tống tàu thương mại qua eo biển. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng kêu gọi các đồng minh như Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước thà nh viên NATO, thậm chí cả Trung Quốc, đóng góp tàu quân sự cho nhiệm vụ hộ tống. Tuy nhiên, đến nay chưa có quốc gia nào đưa ra đề nghị hỗ trợ, và các nhà phân tích hải quân cho rằng, điều đó cho thấy mức độ rủi ro lớn của nhiệm vụ. HOẠT ĐỘNG HỘ TỐNG RẤT PHỨC TẠP Các nhiệm vụ hộ tống hải quân rất phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng trên biển và trên không để bảo vệ cả tàu chở dầu, tàu thương mại lẫn tàu chiến hộ tống. Việc phối hợp mọi thứ trong khu vực mà một chuyên gia gọi là “thung lũng chết” như eo biển Hormuz là một thách thức rất lớn. Vấn đề đầu tiên là không gian. Eo biển này chỉ rộng khoảng 16 km tại điểm hẹp nhất. Không gian thực sự có thể đi lại còn ít hơn nữa, đặc biệt đối với những tàu chở dầu cỡ lớn - có chiếc dài hơn 3 sân bóng đá. Theo bà Jennifer Parker, chuyên gia nghiên cứu hải quân tại Đạ i họ c New South Wales và cựu sĩ quan hải quân Úc từng phục vụ ở vịnh Ba Tư, điều đó khiến tàu chở dầu và tàu chiến hộ tống có tính cơ động thấp. Các tàu chiến như tàu khu trục của Hải quân Mỹ cần có không gian để di chuyển xung quanh tàu chở dầu, để có thể nhắm bắn chính xác các mục tiêu đang lao tới như máy bay không người lái trên không và trên biển hoặc tên lửa. Nhưng các tàu chở dầu khổng lồ có thể tạo ra “điểm mù” với tàu chiến. Ngoài ra, thời gian phản ứng cũng rất ngắn, vì các loại vũ khí của Iran được bố trí gần bờ eo biển. “Từ lúc phát hiện mối đe dọa đến lúc phải phản ứng là cực kỳ ngắn”, bà Parker nói. Các nhà phân tích cho rằng không thể chỉ dùng tàu khu trục cho nhiệm vụ này. Trực thăng hoặc máy bay tấn công phải bay quanh khu vực để đối phó máy bay không người lái. Máy bay cảnh báo sớm AWACS và máy bay không người lái trinh sát cần theo dõi sâu trong lãnh thổ Iran để phát hiện việc phóng tên lửa. Trong khi đó, lực lượng Iran có nhiều cách để đe dọa nhiệm vụ hộ tống. Máy bay không người lái và tên lửa Iran có thể được phóng từ xe tải, tàu đánh cá nhỏ, thuyền gỗ truyền thống, thậm chí cả du thuyền dân sự. Chuyên gia Collin Koh tại Singapore nó i: “Liệu bạn có thể phá hủy tất cả những phương tiện đó để loại bỏ mối đe dọa không? Theo tôi thì không khả thi lắm”. Có thể giảm các mối đe dọa nếu dùng không quân tấn công hoặc đổ bộ chiếm lãnh thổ nơi phóng vũ khí, nhưng cách này có thể gây thương vong lớn cho bộ binh Mỹ. THIẾU TÀU CHIẾN Một vấn đề khác là số lượng tàu chiến. Bà Jennifer Parker cho rằng 1 tàu khu trục Mỹ chỉ có thể hộ tống 1- 2 tàu chở dầu mỗi lần đi qua eo biển. Báo cáo của hãng phân tích tình báo Lloyd’s List Intelligence ước tính cần 8 -10 tàu khu trục để bảo vệ 5 - 10 tàu thương mại trong mỗi đoàn tàu. Theo tỷ lệ này, việc hộ tống chỉ có thể khôi phục khoảng 10% lưu lượng tàu trước chiến tranh. Hải quân Mỹ hiện có 73 tàu khu trục lớp Arleigh Burke đang hoạt động. Tuy nhiên, chỉ khoảng 68% tàu sẵn sàng chiến đấu tại một thời điểm, tức khoảng 50 tàu. Các tàu này lại đang phân tán khắp thế giới. Nếu cần 10 tàu cho một nhiệm vụ hộ tống, điều đó cho thấy Mỹ sẽ bị kéo căng lực lượng nghiêm trọng nếu duy trì hoạt động lâu dài. MỐI ĐE DỌA THỦY LÔI Ngoài ra còn có mối đe dọa từ thủy lôi. Năm ngoái, Hải quân Mỹ cho ngừng hoạt động 4 tàu quét mìn chuyên dụng từng được đưa đến vịnh Ba Tư. Theo kế hoạch, nhiệm vụ này sẽ do tàu tác chiến ven bờ đảm nhiệm, nhưng trước chiến tranh chỉ có 3 chiếc trong khu vực. Chuyên gia Carl Schuster cho rằng lý tưởng nhất là 1 - 2 tàu quét mìn đi trước đoàn tàu chở dầu để đảm bảo tuyến đường an toàn. Iran có thể triển khai nhiều loại thủy lôi như mìn tiếp xúc có gai, mìn neo đáy biển kích nổ bằng âm thanh hoặc từ trường, mìn có bộ đếm tàu - cho vài tàu đi qua rồi mới nổ. “Việc phát hiện thủy lôi luôn là một thách thức”, ông Schuster cho biết. Nhật Bản và Hàn Quốc có thể hỗ trợ tàu quét mìn, nhưng đến nay chưa nước nào cam kết. Và ngay cả khi có, các tàu quét mìn chỉ được vũ trang rất nhẹ, nên cũng cần lực lượng bảo vệ. MỐI ĐE DỌA TỪ HOUTHI Giới phân tích cũng nhắc tới lực lượng Houthi ở Yemen, đồng minh của Iran. Trong vài năm qua, dù Mỹ và châu Âu đã hộ tống tàu ở Biển Đỏ, Houthi vẫn tấn công tàu thương mại, có lần tên lửa bay sát một tàu khu trục Mỹ chỉ vài giây trước khi trúng mục tiêu. Theo ông Koh, khi đó Mỹ đã khó đối phó với Houthi. Bây giờ lực lượng của Mỹ phải đối mặt với Iran - một đối thủ lớn hơn nhiều với kho máy bay không người lái và tên lửa khổng lồ. GS Alessio Patalano tại Trườ ng Đạ i họ c Nhà vua London (King’s College London) cho rằng, năng lực hải quân của các nước hiện nay không còn mạnh như thập niên 1980, khi quy mô hạm đội nhỏ hơn nhiều, hệ thống hỗ trợ cũng giảm. Điều đó khiến các chuyên gia nghi ngờ liệu nỗ lực tập thể tại Hormuz có thể thành công hay không. “Trong thời gian quá dài, chúng ta cho rằng tuyến vận tải biển - mạch máu của nền kinh tế toàn cầu - sẽ không bị chặn. Hoặc nếu có, các nền dân chủ phương Tây sẽ dễ dàng đối phó. Nhưng thực tế không phải như vậy”, GS Patalano nói. THU LOAN (theo CNN) Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump gây sức ép buộc các đồng minh của Mỹ đóng góp lực lượng hải quân để bảo vệ tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, các chuyên gia hải quân cho rằng hoạt động này tiềm ẩn rủi ro rất lớn, và ngay cả khi thành công cũng có thể chỉ khôi phục được khoảng 10% lưu lượng tàu trước chiến tranh. Khu vực eo biển Hormuz ẢNH: REUTERS Khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, cùng với lượng tương đương hoặc lớn hơn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và phân bón, phải đi qua eo biển Hormuz để tới thị trường thế giới. Việc eo biển chiế n lượ c nà y bị đóng đã khiến giá nhiề u loại hàng hóa, dịch vụ tăng vọt. “Chúng tôi đang nói chuyện với Trung Quốc. Tôi rất muốn gặp, nhưng vì chiến dịch quân sự, tôi cần ở lại đây”, Tổng thống Mỹ Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng hôm 16/3. “Chúng tôi đề nghị hoãn lại khoảng một tháng”. Trước đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên rằng chuyến thăm có thể bị hoãn lại. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump đang thúc giục Trung Quốc giúp mở lại eo biển Hormuz. Ông nói với tờ Financial Times trong một cuộc phỏng vấn hôm 15/3, rằng Mỹ muốn biết lập trường của Bắc Kinh về vấn đề đó trước hội nghị thượng đỉnh giữa hai lãnh đạo. “Tôi nghĩ Trung Quốc cũng nên giúp đỡ vì họ nhập khẩu 90% lượng dầu của mình từ eo biển này”, ông Trump nói. Cũng tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Tổng thống Trump một lần nữa đưa ra mốc thời gian mơ hồ về chiến dịch quân sự ở Iran. Khi được một phóng viên hỏi, liệu Mỹ có thể kết thúc chiến dịch trong tuần này hay không, ông Trump nói: “Tôi không nghĩ vậy. Nhưng sẽ sớm thôi, không lâu nữa. Chúng ta sẽ có một thế giới an toàn hơn nhiều khi chiến dịch kết thúc”. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng bày tỏ sự ngạc nhiên trước các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh lân cận. “Ngay cả những chuyên gia giỏi nhất cũng không nghĩ rằng Iran sẽ tấn công. Tôi không gọi đó là các quốc gia thân thiện. Thực chất, họ là quốc gia trung lập”, ông Trump nói. Sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Tehran đã lập tức tiến hành các hoạt động trả đũa vào một số quốc gia ở Trung Đông, bao gồm Qatar, Ả-rập Xê-út, Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất, Bahrain và Kuwait. Đến nay, các cuộc tấn công chưa có dấu hiệu dừng lại. Khi được hỏi về khả năng Israel sử dụng vũ khí hạt nhân trong cuộc xung đột với Iran, ông Trump khẳng định: “Israel sẽ không bao giờ làm điều đó”. Ông nhắc lại, rằng Mỹ đã “phá hủy hoàn toàn” mọi thứ trên đảo Kharg của Iran ngoại trừ các cơ sở dầu mỏ, nhưng vẫn để ngỏ khả năng nhắm mục tiêu vào chúng trong tương lai. MINH HẠ NH (theo CNN) Ông Trump nói chuyến thăm Trung Quốc có thể bị hoãn 1 thá ng Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, chuyến thăm Trung Quốc của ông để gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thể bị hoãn lại “khoảng một tháng”. Lý do khiến các nước ngại đưa tàu chiến tới Hormuz Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ẢNH: REUTERS
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==