một dân tộc sống chan hòa cùng núi rừng thiên nhiên. Ông hiện đang dẫn dắt một đội chiêng nam và một đội múa nữ của đồng bào M’nông. Dưới sự hướng dẫn của ông, đội chiêng thường xuyên tham gia biểu diễn trong các sự kiện văn hóa, các chương trình giao lưu trong và ngoài tỉnh. Mỗi lần biểu diễn là một lần ông thỏa niềm đam mê và thêm cơ hội để giới thiệu văn hoá của người M’nông đến nhiều người hơn, đặc biệt là thế hệ trẻ. THẾ HỆ TRẺ TIẾP NỐI VĂN HÓA Bây giờ nhiều bạn trẻ ở các buôn làng đang làm du lịch từ chính câu chuyện văn hoá của dân tộc mình. Thời gian gần đây, du khách trong và ngoài nước mỗi lần đến Đắk Lắk du lịch, họ thích khám phá văn hoá ở các buôn làng của đồng bào dân tộc thiểu số và mong muốn học cách đánh cồng chiêng. Bà con đồng bào M’nông làm du lịch, một phần nâng cao thu nhập, sâu xa để chia sẻ đam mê, giới thiệu cho mọi người biết cuộc sống, văn hóa của người M’nông. Đặt nhẹ chiếc chiêng, ông nói rằng, việc truyền dạy cồng chiêng cho thế hệ trẻ đang là vấn đề cấp thiết khi lớp nghệ nhân lớn tuổi ngày càng vơi dần. Nhiều thanh niên không mặn mà với các giá trị truyền thống. Nhưng ông phải dạy, đó vừa là trách nhiệm, vừa là cách để giữ gìn văn hóa dân tộc mình. Tranh thủ thời gian rảnh, nghệ nhân Y Krai Cil đi đến các buôn làng để truyền dạy diễn tấu cồng chiêng. Ông không chỉ hướng dẫn kỹ thuật đánh chiêng, ông còn truyền tải ý nghĩa sâu xa ẩn trong từng nhịp điệu, từng nghi lễ gắn liền với âm thanh cồng chiêng, giúp người học hiểu và trân trọng hồn cốt của di sản văn hóa phi vật thể này. Ông tin rằng, nếu thế hệ trẻ hiểu và yêu quý văn hóa cồng chiêng, thì giá trị truyền thống ấy sẽ còn mãi với thời gian. Không chỉ là nghệ nhân cồng chiêng giỏi, nghệ nhân Y Krai còn là thầy cúng hiếm hoi có thể thực hiện nhiều nghi lễ quan trọng của người M’nông Gar. Các lễ cúng lớn nhỏ trong buôn, bà con đều mời ông cúng. Theo ông, nếu thiếu cồng chiêng, các nghi lễ xem như chưa trọn vẹn. Để được như ngày hôm nay, đó là một hành trình được ông rèn luyện từ những ngày còn bé. Tuổi thơ của ông là những đêm trăng rực rỡ bên bếp lửa, là tiếng chiêng vang lên trong mỗi lễ hội quan trọng của buôn. Là những ngày tháng theo cha, chú học hỏi kỹ thuật diễn tấu, học những bài cúng thần linh. Với sự tâm huyết, ông không chỉ lưu truyền âm thanh đặc trưng của cồng chiêng, mà còn thổi vào từng tiếng ngân vang, làm sống lại sức sống mãnh liệt của di sản vô giá này. Hiện gia đình nghệ nhân Y Krai Cil đang gìn giữ hai bộ chiêng quý, trong đó có một bộ chiêng cổ được truyền lại từ đời cha ông. Nghệ nhân Y Krai Cil nhận định, khi ông và cháu nội Y Đhin Liêng mang chiêng ra cùng diễn tấu, âm của bộ chiêng cổ vẫn giữ độ chuẩn xác như những ngày đầu nghệ nhân được ông cha truyền lại. Nghệ nhân Y Krai Cil đã truyền dạy kỹ thuật diễn tấu cồng chiêng, lời nói vần, những điệu múa cho con trai Y Tang Liêng và cháu nội Y Đhin Liêng. Khi màn đêm buông xuống, hoà lẫn giữa tiếng gió rì rào, tiếng chiêng vẫn vang vọng như lời kể của đất, của rừng, hùng thiêng của sông núi. Ở đó, người nghệ nhân già vẫn lặng thầm tiếp sức cho âm vang ấy sống mãi cùng dân tộc. N.T 9 n Thứ Ba n Ngày 17/3/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ thống, thay vào đó, ông kết hợp câu chuyện chính trị với phong cách kể chuyện phức tạp, nhiều lớp và đôi khi đầy mỉa mai. Nhà phê bình Brian Tallerico cho rằng, phim của Paul Thomas Anderson không chỉ là một tác phẩm chính trị mà còn là một câu chuyện giàu cảm xúc về con người. Ông nhận xét Hết trận này đến trận khác là “một câu chuyện vượt thời gian về sự kháng cự”, đồng thời ca ngợi cách bộ phim kết hợp giữa hành động, yếu tố chính trị và những xung đột cá nhân của các nhân vật. Nhà phê bình điện ảnh Thảo Đan đánh giá, điểm đáng nhớ nhất của Hết trận này đến trận khác nằm ở diễn xuất của Sean Penn. Theo chị, Penn mang đến một vai diễn đậm đặc năng lượng và đầy bất ổn nội tâm, kiểu nhân vật mà ông thường thể hiện rất thuyết phục trong suốt sự nghiệp. “Sean Penn luôn có cách khiến nhân vật trở nên nguy hiểm và mong manh cùng lúc. Ông không cần nhiều lời thoại để tạo áp lực trên màn ảnh”, Thảo Đan nhận xét. Điều thú vị là chiến thắng này lại thuộc về một diễn viên vốn nổi tiếng lạnh nhạt với Oscar. Sean Penn từng nhiều lần chỉ trích Viện Hàn lâm và thậm chí tuyên bố sẽ “nấu chảy” tượng vàng của mình để phản đối cách ngành công nghiệp điện ảnh vận hành. Ông cho rằng, Oscar đôi khi quá thận trọng trong việc tôn vinh những bộ phim mang tính thử nghiệm hoặc các tiếng nói khác biệt. PHIM QUỐC TẾ XUẤT SẮC NHẤT SẮP RA RẠP VIỆT Phim quốc tế xuất sắc năm nay thuộc về Sentimental value (tạm dịch: Căn nhà ký ức) của đạo diễn Joachim Trier - phim Na Uy chuẩn bị ra mắt tại Việt Nam và được nhiều nhà phát hành kỳ vọng sẽ thu hút khán giả yêu điện ảnh. Nhắc lại, đây cũng là lần đầu tiên điện ảnh Na Uy chiến thắng ở hạng mục này. Joachim Trier không phải cái tên xa lạ với khán giả yêu dòng phim nghệ thuật. Ông từng gây tiếng vang với The worst person in the world (Người tệ nhất thế gian), tác phẩm được đề cử Oscar năm 2022. Với Căn nhà ký ức, Trier tiếp tục theo đuổi thế mạnh của mình: những câu chuyện đời thường, nhưng được kể bằng cấu trúc tâm lý tinh tế. Phim xoay quanh hai chị em Nora và Agnes đã nhiều năm xa cách với cha mình, Gustav Borg, một đạo diễn từng nổi tiếng nhưng cũng đầy tai tiếng. Sau cái chết của người mẹ, người cha quay trở lại với ý định làm một bộ phim mới và hy vọng con gái cả của mình tham gia dự án. Tuy nhiên, lời đề nghị ấy lại khơi dậy những ký ức đau buồn trong gia đình. Điểm đặc biệt của Căn nhà ký ức nằm ở cấu trúc “phim trong phim”. Quá trình làm phim trở thành phương thức để các nhân vật đối diện với quá khứ, với những vết thương gia đình chưa từng được giải quyết. Tác phẩm từng giành giải Grand Prix tại LHP Cannes trước khi tiếp tục chinh phục các giải thưởng quốc tế khác. Theo tổng hợp của trang phê bình phim Rotten Tomatoes, Căn nhà ký ức được đánh giá là một bộ phim trưởng thành và giàu cảm xúc khi “khéo léo khám phá sự căng thẳng giữa sáng tạo nghệ thuật và các mối quan hệ cá nhân”. Nhiều nhà phê bình đặc biệt đánh giá cao diễn xuất của dàn diễn viên và cách Joachim Trier xử lý câu chuyện gia đình với sự tiết chế nhưng vẫn tạo dư âm mạnh mẽ. Căn nhà ký ức đại diện cho kiểu điện ảnh mà Oscar dù muốn dù không vẫn phải dành cho nó sự tưởng thưởng xứng đáng: những câu chuyện cá nhân, không quá ồn ào, nhưng được kể với độ chính xác cao về mặt cảm xúc. Việc bộ phim này giành giải Phim quốc tế xuất sắc cũng cho thấy sự dịch chuyển thú vị của Oscar trong những năm gần đây. Các nền điện ảnh Bắc Âu, vốn từng khá khiêm tốn tại Hollywood, ngày càng xuất hiện thường xuyên hơn trong các danh sách đề cử và chiến thắng. Tại Việt Nam, đại diện June Films cho biết quyết định mua bản quyền phát hành Căn nhà ký ức (Sentimental Value) được đưa ra từ khá sớm, trước khi mùa giải thưởng bắt đầu. Theo đơn vị này, điều thu hút họ không phải là “cơ hội Oscar” mà là phong cách kể chuyện đặc trưng của đạo diễn Joachim Trier. “Chúng tôi theo dõi Joachim Trier từ Người tệ nhất thế gian. Căn nhà ký ức tiếp tục cho thấy thế mạnh của ông trong cách kể chuyện rất tiết chế nhưng giàu sức gợi. Bộ phim không dựa vào cao trào kịch tính, mà thuyết phục khán giả bằng sự tinh tế trong diễn xuất, vai Nora của Renate Reinsve theo tôi xứng đáng được Nữ chính xuất sắc nhất”, đại diện June Films chia sẻ. Theo đơn vị phát hành, việc bộ phim sau đó giành giải Phim quốc tế tại Oscar 2026 là một tín hiệu tích cực cho kế hoạch phát hành tại Việt Nam. HẠNH ĐỖ Các lễ cúng lớn nhỏ trong buôn, bà con đều mời nghệ nhân Y Krai cúng Căn nhà ký ức dự kiến sẽ ra rạp tại Việt Nam từ ngày 20/3 Bất ngờ cho Hàn Quốc Phim hoạt hình Kpop Demon Hunters giành hai giải quan trọng tại lễ trao giải Oscar lần thứ 98, gồm Phim hoạt hình xuất sắc và Ca khúc trong phim hay nhất, đánh dấu bước tiến mới của các dự án giải trí Hàn Quốc trên thị trường quốc tế. Tác phẩm của Netflix vượt qua nhiều đối thủ trong hạng mục hoạt hình như Arco, Elio, Little Amélie or the Character of Rain và Zootopia 2. Ở hạng mục Ca khúc gốc hay nhất, bài hát Golden trong phim cũng chiến thắng trước các ca khúc thuộc các phim Dianne Warren: Relentless, Sinners, Viva Verdi! và Train Dreams. Chiến thắng tại Oscar cho thấy sức ảnh hưởng toàn cầu của Kpop Demon Hunters. Tác phẩm đã lập kỷ lục trên Netflix với hơn 500 triệu lượt xem tích lũy kể từ khi phát hành năm 2025. Phim do đạo diễn người Canada gốc Hàn Maggie Kang thực hiện, kể về ba siêu sao Kpop là Rumi, Mira và Zoey. Họ bí mật chiến đấu chống lại các thế lực ma quỷ để bảo vệ thế giới. Trong bài phát biểu nhận giải, Maggie Kang gửi lời cảm ơn Viện Hàn lâm và khán giả toàn cầu. “Cảm ơn Viện Hàn lâm và người hâm mộ đã đưa chúng tôi đến đây. Đối với những ai trông giống tôi, tôi xin lỗi vì đã mất quá lâu để chúng ta thấy hình ảnh của mình trong một bộ phim như thế này. Nhưng giờ đây điều đó đã xảy ra, và thế hệ sau sẽ không phải chờ đợi nữa. Giải thưởng này dành cho Hàn Quốc và cho người Hàn ở khắp nơi”, cô nói. Tác động của bộ phim không chỉ dừng lại ở điện ảnh. Theo các nguồn tin trong ngành du lịch, sau khi phim phát hành, lượng khách đến Bảo tàng quốc gia Hàn Quốc và nhiều địa điểm ở Seoul xuất hiện trong phim đã tăng đáng kể. Chiến thắng của Kpop Demon Hunters được xem là minh chứng cho xu hướng hợp tác văn hóa xuyên quốc gia ngày càng mạnh trong ngành công nghiệp điện ảnh hiện đại. HÀ TRANG Nghệ nhân Y Krai đau đáu với công tác bảo tồn nét đẹp văn hoá của dân tộc mình
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==