Trên diễn đàn mạng, cái tên Baba Vanga đã trở thành một huyền thoại. Mạng xã hội và các tờ báo lá cải vòng quanh thế giới cho rằng nhà huyền học Bulgaria này đã dự đoán được vụ tấn công khủng bố ngày 11/9, đại dịch COVID-19 và chiến tranh ở Ukraine. Tuần trước, một số tiêu đề còn đi xa hơn, đặt câu hỏi: “Liệu bà ấy có tiên đoán được chiến tranh IsraelIran, sự can thiệp của Mỹ, việc đặt tên lửa và đóng cửa không phận?”. Một bài báo trước đó đã suy đoán về “những dự đoán cho năm 2026” của bà, được cho là bao gồm sự khởi đầu của Thế chiến thứ ba và lần tiếp xúc đầu tiên của nhân loại với người ngoài hành tinh. Một số người Bulgaria cảnh báo rằng, nhiều lời tiên tri được gán cho bà Vanga có lẽ chưa bao giờ được bà nói ra. Theo họ, người được mệnh danh là “Nostradamus của vùng Balkan” đã trở thành một biểu tượng được sử dụng cho mọi thứ, từ những tiêu đề giật gân câu view đến việc thúc đẩy tuyên truyền. “Thật vô lý”, ông Ivan Dramov, thuộc Tổ chức Baba Vanga có trụ sở tại Bulgaria, nói khi ông liệt kê những tuyên bố sai sự thật tràn lan trên TikTok, YouTube và các tờ báo lá cải về những linh cảm của Vanga về thảm họa hạt nhân hoặc chiến tranh thế giới. “Những lời dối trá trắng trợn đã được thêu dệt về người phụ nữ thánh thiện này”, ông Dramov nó i. Tổ chức của ông được thành lập bởi những người ủng hộ bà Vanga và do chính bà Vanga làm chủ tịch trong những năm trước khi bà qua đời. “Bà Vanga chủ yếu giải quyết các vấn đề sức khỏe của mọi người, chứ không phải về những thảm họa sắp xảy ra trên thế giới”. Được biết đến trên toàn thế giới với tên gọi Baba Vanga, bà Vangeliya Pandeva Gushterova sinh năm 1911 tại Đế chế Ottoman lúc bấy giờ. Khi còn trẻ, bà được cho là đã bị một cơn lốc xoáy cuốn xuống đồng, dẫn đến việc bà dần dần mất thị lực. Bà Vanga bỗng trở thành tâm điểm chú ý ở địa phương trong Thế chiến thứ hai khi người dân bắt đầu đến gặp bà để tìm hiểu xem người thân của họ có trở về từ chiến trường hay không, ông Dramov cho biết. Đến những năm 1960, bà đã trở thành một hiện tượng trong khu vực, thu hút đám đông đến Petrich, thị trấn phía Tây Nam Bulgaria nơi bà sống cùng chồng. Khi danh tiếng của bà lan rộng ra ngoài biên giới quốc gia, du khách bắt đầu đến từ các nước như Nga, Romania, Hy Lạp… Những lời tiên tri của bà Vanga thường tập trung chặt chẽ vào cuộc sống của những người đến gặp bà, cũng như người thân của họ. “Bà ấy chỉ nói cho mọi người biết nên đến gặp bác sĩ nào, nên làm gì, không gì hơn”, ông Dramov nói. NGƯỜ I NGA NHIỆ T TÌNH ĐÓ N NHẬ N Bà Vanga nhanh chóng nổi tiếng toàn cầu, khi các loạt phim truyền hình, sách và chương trình trò chuyện khai thác cuộc đời và những lời tiên tri của bà. Trong số những người nhiệt tình đón nhận bà Vanga có nhiều người Nga. Nhà tiên tri này đã trở thành “một trong những nguồn truyền tải ‘sự thật’ đáng chú ý nhất trong trí tưởng tượng của người Nga thế kỷ 20 và 21”, các nhà nghiên cứu tại Đại học Texas (Mỹ) nhận định vào năm 2024. Cho dù người Nga đón nhận bà Vanga nhiệt tình, thực chất bà không nói nhiều, ít nhất là một cách trực tiếp, về Nga, theo bà Viktoria VitanovaKerber, nghiên cứu sinh tiến sĩ và trợ lý nghiên cứu tại Khoa Cơ đốc giáo toàn cầu và Thần học Liên tôn giáo tại Đại học Fribourg (Thụy Sĩ). Thay vào đó, nhiều dự đoán được gán cho bà Vanga, từ sự sụp đổ của Liên Xô đến viễn cảnh về một tương lai huy hoàng cho Nga, bắt nguồn từ nhà văn Nga Valentin Sidorov, người tuyên bố đã gặp bà vào những năm 1970. “Tuy nhiên, không có bản ghi âm nào về những cuộc gặp gỡ này, điều đó cho phép ông Sidorov tự do diễn giải, hoặc thậm chí có thể là tự xây dựng những gì bà Vanga đã nói hoặc không nói về Nga”, bà Vitanova-Kerber nói. “Một số tác phẩm của ông từ đầu những năm 1990 cho thấy bà Vanga đã dự đoán về sự thống trị trong tương lai của Nga so với Mỹ”, bà cho biế t. Theo bà Vitanova-Kerber, các tác phẩm của ông Sidorov đã tạo ra một thế hệ mới các chuyên gia Vanga nổi tiếng ở Nga, nhiều người trong số họ bóp méo nguồn tư liệu lịch sử để phù hợp với quan điểm chính trị hoặc lợi ích của riêng họ. Bà Vitanova-Kerber nói: “Sự mơ hồ về các sự kiện lịch sử, kết hợp với uy tín tinh thần của bà Vanga vẫn tồn tại ở Nga và nhiều nơi khác đã biến bà trở thành một công cụ thuận lợi cho tuyên truyền chính trị”. Quan điểm này cũng được các nhà nghiên cứu tại Đại học Texas đồng tình. Họ lưu ý rằng, quyền lực và sức hút của bà Vanga không chỉ dừng lại ở vai trò là người trung gian cho cõi âm hay khả năng nhìn thấy tương lai. “Thay vào đó, nó nằm ở chỗ bà là một người linh hoạt, tên tuổi và giọng nói của bà có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau”, họ nói. Những lời tiên tri được cho là của bà Vanga vẫn tiếp tục xuất hiện, cho dù không ai ghi chép lại lời bà Vanga khi bà còn sống và nhà huyền học này không để lại bất kỳ ghi chép bằng văn bản nào, bà Zheni Kostadinova, một tác giả người Bulgaria đã viết nhiều sách về bà Vanga, cho biết. “Nếu bạn hỏi tôi, ai mà chưa từng lợi dụng tên tuổi của bà Vanga cho mục đích riêng của mình? Mọi chiến dịch tuyên truyền đều sử dụng nó để truyền bá những ý tưởng của riêng họ, nhằm dễ dàng tiếp cận quần chúng”, bà Zheni Kostadinova nó i. n 14-15/3/2026 www.tienphong.vn NHÌN RA THẾ GIỚI 17 CHO DÙ NHIỀU LỜI TIÊN TRI CỦA BÀ BABA VANGA CHƯA BAO GIỜ ĐƯỢC GHI LẠI, NHƯNG TÊN TUỔI CỦA BÀ ĐÃ KHỞI XƯỚNG VÀ CỦNG CỐ VÔ VÀN THUYẾT ÂM MƯU VÀ MỤC TIÊU ĐỊA CHÍNH TRỊ. Tượng bà Baba Vanga ở Rupite, Bulgaria Năm 1989, bà Vanga đã chứng kiến hình ảnh và tên tuổi của mình được sử dụng để bán mọi thứ, từ quần áo đến khăn tay. Mặc dù bà chưa bao giờ đề cập đến thông tin sai lệch và tuyên truyền, “nhưng bà đã nói rằng tên tuổi của mình sẽ bị lạm dụng”, ông Dramov nó i. “Bà ấy đã nhiều lần nói rằng mọi người sẽ sử dụng tên tuổi của bà ấy trong suốt cuộc đời và cả sau khi bà ấy qua đời”. Theo nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y học Anh, chất GLP-1 được sử dụng để điều trị bệnh tiểu đường loại 2 và béo phì, như trong thuốc Mounjaro và Ozempic, hoạt động bằng cách tác động đến các con đường dẫn truyền thần kinh để giảm cảm giác thèm ăn. Chúng giúp người dùng cảm thấy no hơn bằng cách bắt chước chất tự nhiên được giải phóng sau khi ăn. Nghiên cứu này đã phân tích 606.434 cựu chiến binh Mỹ mắc bệnh tiểu đường loại 2, được theo dõi trong tối đa ba năm. Nghiên cứu cho thấy GLP-1 làm giảm nguy cơ rối loạn liên quan đến rượu ở những người không có tiền sử dùng chất gây nghiện đến 18% và nguy cơ sử dụng cần sa (14%), cocaine (20%), nicotine (20%) và opioid (25%), so với những người dùng các loại thuốc vận chuyển natri-glucose-2 khác để điều trị bệnh tiểu đường. Thuốc trị tiểu đườ ng, béo phì cũng làm giảm nguy cơ quá liều (39%), cần cấp cứu tại phòng cấp cứu (31%) hoặc tử vong (50%) ở những người đang sử dụng chất gây nghiện. “Nghiên cứu này bổ sung vào các nghiên cứu mới đang khám phá xem liệu thuốc GLP-1 có thể ảnh hưởng đến các đường dẫn thần kinh liên quan đến việc nghiện hay không”, GS Claire Anderson, Chủ tịch Hiệp hội Dược phẩm Hoàng gia, đại diện cho 35.500 dược sĩ Anh, cho biết. Bà nói thêm: “Vì đây là một nghiên cứu quan sát, nó không chứng minh những loại thuốc này ngăn ngừa hoặc điều trị chứng nghiện. Cần có thêm nghiên cứu, bao gồm cả thử nghiệm lâm sàng, để hiểu liệu thuốc GLP-1 có tác dụng trực tiếp hay không”. Ông Gareth Jones, giám đốc phụ trách các doanh nghiệp tại Hiệp hội Dược phẩm Quốc gia, cho biết: “Đây là một nghiên cứu quan trọng và cho thấy rằng điều trị giảm cân có tiềm năng mang lại những lợi ích trị liệu quan trọng”. “Chúng ta ngày càng hiểu rõ hơn về tác động lâu dài của GLP-1, nhưng rõ ràng là điều trị giảm cân có thể có tác động tích cực đến sức khỏe, đối với những bệnh nhân đủ điều kiện và thực sự cần đến nó”. Tuy nhiên, việc triển khai thuốc này cho người béo phì của Cơ quan Dịch vụ Y tế Anh (NHS) vẫn “chậm chạp một cách đáng lo ngại”, bất chấp những vấn đề mà bệnh béo phì gây ra, ông nói thêm. Một nghiên cứu riêng biệt cho thấy hầu hết những người ngừng dùng GLP-1 đều tăng lại 60% trọng lượng đã giảm trong vòng một năm, và con số cuối cùng lên tới 75%. Kết quả này đến từ một phân tích tổng hợp của 48 nghiên cứu trước đó được thực hiện bởi các chuyên gia tại Đại học Cambridge và được công bố trên tạp chí eClinical Medicine. NGỌC DIỆP (theo time.com) Chất GLP-1 xuất hiện trong các thuốc trị tiểu dường Mounjaro và Ozempic, hoạt động bằng cách giảm cảm giác thèm đồ ăn Thuốc tiể u đườ ng có thể ngăn ngừa nghiện ma túy và rượu MỘT NGHIÊN CỨU CỦA MỸ CHO THẤY GLP-1, LOẠI THUỐC ĐƯỢC SỬ DỤNG ĐỂ ĐIỀU TRỊ BỆNH TIỂU ĐƯỜNG LOẠI 2, CŨNG CÓ THỂ LÀM GIẢM NGUY CƠ QUÁ LIỀU Ở NHỮNG NGƯỜI ĐANG SỬ DỤNG CHẤT GÂY NGHIỆN. Khi lời tiên tri châm ngòi cho thuyết âm mưu HOÀI VY (theo Guardian)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==