Ngộ nhận về ưu thế trên không của Mỹ và Israel trước Iran Tuy nhiên, theo giới phân tích quân sự, nhận định này không phản ánh đúng thực tế chiến trường. Các chỉ huy quân sự Mỹ chưa từng tuyên bố đã giành được ưu thế trên không hoàn toàn. CHIẾN DỊCH KHÔNG KÍCH CHUYỂN SANG GIAI ĐOẠN MỚI Một dấu hiệu quan trọng cho thấy chiến dịch đang thay đổi là việc Mỹ -Israel bắt đầu chuyển từ các đòn tấn công tầm xa sang các cuộc không kích tầm gần. Ban đầu, Mỹ và Israel chủ yếu sử dụng tên lửa hành trình và vũ khí tấn công tầm xa để đánh vào các mục tiêu chiến lược mà không cần xâm nhập sâu vào không phận Iran. Tuy nhiên, chiến tranh hiện đại không chỉ là cuộc đấu về công nghệ mà còn là cuộc chiến của ngân sách. Vũ khí tầm xa chính xác cao có giá cực kỳ cao. Trong khi đó, bom thông thường có chi phí rẻ hơn hàng nghìn lần. Khi tiến hành các cuộc tấn công tầm gần bằng máy bay, lực lượng không quân có thể thả số lượng bom lớn hơn nhiều, mở rộng danh sách mục tiêu và gia tăng cường độ không kích. Ví dụ, các loại bom xuyên boong-ke dùng để phá hủy công trình ngầm sâu thường không thể triển khai từ khoảng cách xa, mà phải được máy bay thả trực tiếp lên mục tiêu. Theo các quan chức quân sự Mỹ, kế hoạch tác chiến đã được xây dựng trong nhiều tuần, khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ xác định những “trung tâm sức mạnh” cho phép Iran duy trì ảnh hưởng quân sự ngoài lãnh thổ. Sau đó, chiến dịch được điều chỉnh để tấn công chính xác vào những điểm yếu chiến lược. Trong giai đoạn mới, nhiều loại vũ khí tấn công trực tiếp được triển khai, nổi bật là JDAM - bom rơi tự do được dẫn đường bằng GPS. Ngoài ra, liên quân còn sử dụng các loại vũ khí như tên lử a AGM-114 Hellfire, vốn thường được triển khai từ máy bay không người lái hoặc trực thăng tấn công. Việc tăng cường các cuộc không kích trực tiếp nhằm duy trì áp lực liên tục đối với Iran, phá vỡ kế hoạch phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của nước này, đồng thời gây thiệt hại hằng ngày cho cơ sở hạ tầng quân sự. Tuy nhiên, chiến lược này cũng kéo theo nhiều rủi ro mới. MỐI ĐE DỌA TỪ PHÒNG KHÔNG CƠ ĐỘNG Một trong những thách thức lớn nhất đối với máy bay Mỹ và Israel là các hệ thống phòng không cơ động của Iran. Không giống các hệ thống radar cố định dễ bị phát hiện và phá hủy, các tổ hợp phòng không cơ động có thể ẩn giấu ở bất cứ đâu, từ vùng núi, khu dân cư tới các căn cứ tạm thời. Những hệ thống này có thể xuất hiện bất ngờ trên chiến trường, khiến phi công không có thời gian phản ứng. Đặc biệt nguy hiểm là các tổ hợp phòng không sử dụng hệ thống dẫn đường quang điện và hồng ngoại. Khác với radar truyền thống, các hệ thống này hoạt động thụ động, không phát tín hiệu điện từ, khiến hệ thống cảnh báo trên máy bay khó phát hiện. Trong nhiều trường hợp, phi công chỉ nhận ra mối nguy khi tên lửa đối phương đã được phóng. Ngay cả các máy bay tàng hình hiện đại như F-22 Raptor và F-35 Lightning II cũng không hoàn toàn miễn nhiễm trước các mối đe dọa này. Giới phân tích cảnh báo, không nên đánh giá thấp khả năng phòng không của Iran. Ngay cả lực lượng Houthi ở Yemen vốn được Iran hỗ trợ cũng đã gây thiệt hại cho máy bay tiêm kích hiện đại của các nước vùng Vịnh và thậm chí đe dọa máy bay Mỹ. Houthi đã bắn hạ nhiều UAV hiện đại của Mỹ và Israel. Nếu một lực lượng bán quân sự có thể làm được điều đó, thì năng lực phòng không của Iran, một quốc gia có hệ thống quân sự hoàn chỉnh, chắc chắn nguy hiểm hơn nhiều. Rủi ro lớn nhất đối với các phi đội tấn công của Mỹ và Israel là nằm ở phía Đông Iran. Phần lớn các cuộc không kích trong giai đoạn đầu tập trung vào phía Tây đất nước, nơi gần các căn cứ của Mỹ và Israel hơn. Trong khi đó, khu vực phía Đông gần như chưa bị tấn công đáng kể. Khi các chiến dịch mở rộng về phía Đông, máy bay Mỹ và Israel sẽ phải đối mặt các hệ thống phòng không còn nguyên vẹn. Đồng thời, khoảng cách xa hơn so với các căn cứ đồng minh cũng khiến các chiến dịch tìm kiếm-cứu nạn phi công bị bắn rơi gần như không thể thực hiện. Một dấu hiệu cho thấy mức độ rủi ro cao là việc các máy bay ném bom Mỹ vẫn chủ yếu phóng tên lửa từ ngoài không phận Iran. Các máy bay như B-52H Stratofortress phóng tên lửa hành trình tàng hình AGM-158 JASSM từ khu vực an toàn, có thể là trên bầu trời Iraq hoặc các nước Ảrập đồng minh. Điều này cho thấy ngay cả những máy bay ném bom chiến lược của Mỹ cũng chưa sẵn sàng xâm nhập sâu vào không phận Iran. Để giảm nguy cơ bị bắn hạ, Mỹ và Israel sử dụng nhiều chiến thuật tác chiến hiện đại. Các máy bay tiêm kích chuyên nhiệm vụ chế áp phòng không như F-16CJ Fighting Falcon hoặc F-35 Lightning II thường đóng vai trò “thợ săn phòng không” (thuậ t ngữ là “chồn hoang”), bay trước để săn lùng radar đối phương. Vũ khí chính của các máy bay này là AGM88 HARM, loại tên lửa chống radar được thiết kế để phá hủy các trạm radar phòng không. Phiên bản mới nhất AGM-88E AARGM còn được trang bị hệ thống dẫn đường đa chế độ, cho phép tấn công cả các mục tiêu di động. UAV cũng đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch. Các UAV như MQ-9 Reaper được sử dụng để trinh sát, xác định mục tiêu và tấn công các hệ thống phòng không còn sót lại. Do không có phi công trên khoang, những UAV này thường được coi là “tài sản tiêu hao”, giúp giảm rủi ro cho con người trong giai đoạn đầu chiến dịch. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chúng cũng rất dễ bị hệ thống phòng không bắn hạ. THÁ I AN (theo Topwar.ru) Thời gian qua, nhiều tuyên bố từ các chính trị gia và việc truyền thông liên tục lặp lại phát biểu về ưu thế trên không, tạo nên ấn tượng rằng Mỹ và Israel đã loại bỏ phần lớn mối đe dọa từ hệ thống phòng không Iran. Theo cách hiểu phổ biến, điều đó đồng nghĩa với việc liên quân có thể hoạt động gần như tự do trong không phận Iran. Máy bay phóng tên lử a AGM-88 HARM để phá hủy trạm radar phòng không ẢNH: DEFENSE FEEDS Trong bối cảnh hiện nay, mục tiêu thực tế của Mỹ không phải là ngay lập tức kiểm soát hoàn toàn bầu trời Iran. Thay vào đó, họ tìm cách mở rộng dần các “khu vực không phận an toàn” để máy bay có thể hoạt động hiệu quả hơn, an toà n hơn, nhấ t là ở miền Đông Iran. 12 QUỐC TẾ n Thứ Năm n Ngày 12/3/2026 Trụ sở Trung tâm Khatam al-Anbiya (KCHQ) là cơ quan chỉ huy tác chiến cao nhất của Lực lượng vũ trang Iran, chịu trách nhiệm quy hoạch và phối hợp hoạt động quân sự chung. Trong tuyên bố đưa ra ngày 11/3, KCHQ nêu rõ những mục tiêu này, sau khi truyền thông Iran đưa tin nhân viên của một ngân hàng ở Tehran đã thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel và Mỹ. Lời đe dọa này có thể khiến Dubai (UAE), nơi đặt trụ sở của nhiều tổ chức tài chính quốc tế, Ả-rập Xê-út và Bahrain, đối mặt với nguy cơ bị tấn công. Sáng 11/3, Israel và Iran tiếp tục thực hiện các đợt tấn công mới; Tehran gia tăng sức ép lên ngành công nghiệp dầu mỏ trong khu vực bằng cách nhắm vào cơ sở hạ tầng và tàu chở dầu. Sá ng cù ng ngà y, một vật thể bay đã đánh trúng tàu container ngoài khơi Oman ở eo biển Hormuz, khiến con tàu bốc cháy và thủy thủ đoàn phải rời khỏi tàu. Trong khi đó , hai máy bay không người lái của Iran đã rơi gần sân bay quốc tế Dubai - nơi đặt trụ sở của hãng hàng không Emirates và là sân bay bận rộn nhất thế giới về lượng khách quốc tế. Bốn người bị thương nhưng các chuyến bay vẫn hoạt động bình thường. Kuwait tuyên bố , hệ thống phòng không của họ đã bắn hạ 8 máy bay không người lái (UAV) của Iran, trong khi Ả-rập Xê-út tuyên bố đã đánh chặn 5 UAV khi chú ng đang bay về phía mỏ dầu Shaybah của nước này. Iran đang tấn công mỏ dầu và nhà máy lọc dầu tại các quốc gia Ả-rập vùng Vịnh nhằm gây sức ép kinh tế toàn cầu, nhằm buộc Mỹ và Israel phải dừng chiến dịch tấn công. Eo biển Hormuz đang bị tê liệt. Ngày 10/3, quân đội Mỹ cho biết đã phá hủy 16 tàu rải thủy lôi của Iran gần eo biển Hormuz. Nếu Iran rải thủy lôi tại khu vực này, việc dọn dẹp sau chiến tranh có thể mất nhiều tuần. Một số tàu chở dầu được cho là có liên quan đến Iran vẫn đi qua eo biển theo cách gọi là “hành trình trong bóng tối”, tức là tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) để tránh bị theo dõi. Theo công ty an ninh Neptune P2P, từ ngày 8/3 đến nay, chỉ có 7 tàu đi qua eo biển, trong đó 5 tàu liên quan đến Iran. Trong điều kiện bình thường, hơn 100 tàu đi qua tuyến đường này mỗi ngày. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc dự kiến tổ chức bỏ phiếu trong ngày 11/3 về nghị quyết do Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) đề xuất, để yêu cầu Iran ngừng tấn công các nước láng giềng Ả-rập. BÌNH GIANG (theo AP) Iran tuyên bố sẽ tấ n công các tổ chứ c tài chính ở Trung Đông Cơ quan chỉ huy tác chiến cao nhất của Lực lượng vũ trang Iran vừa tuyên bố, các ngân hàng, tổ chức tài chính tại Trung Đông hiện là mục tiêu tấn công của họ. Trung tâm Tà i chính quố c tế Dubai Ả NH: GENSLER
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==