Những diễn biến từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch tấn công cho thấy chiến lược của Iran rất rõ ràng: Tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa, cắt đứt các tuyến năng lượng quan trọng và gây chấn động mạnh cho thị trường toàn cầu nhằm ép Washington phải là bên chùn bước trước. Bất chấp cú sốc từ cuộc không kích của Mỹ-Israel và việc mất đi một số nhân vật chủ chốt, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) vẫn kiểm soát tình hình, chủ động trên chiến trường, triển khai kế hoạch dự phòng đã chuẩn bị trước và quyết định chiến lược cũng như mục tiêu trong cuộc chiến. IRGC cũng đóng vai trò quyết định trong việc đưa ông Mojtaba Khamenei lên làm lãnh tụ tối cao, sau khi Đại giáo chủ Ali Khamenei thiệt mạng trong đợt tấn công mở màn của Mỹ-Israel ngà y 28/2. “Đối với họ, đây là một cuộc chiến sinh tử. Đây là chiến tranh toàn diện. Họ tin rằng sự tồn tại của mình đang bị đe dọa. Họ sẵn sàng kéo sập ngôi đền lên đầu tất cả mọi người”, ông Fawaz Gerges, nhà nghiên cứu tại Trường Kinh tế London, nhậ n định. Ông Alex Vatanka, chuyên gia về chính trị Iran và là nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Trung Đông, nhận xét: “Họ giống như một con thú đang chảy máu, bị thương, nhưng vì thế lại nguy hiểm hơn bao giờ hết”. Từ tư duy chiến tranh toàn diện, Iran triển khai chiến dịch tấn công trên khắp vùng Vịnh, nhắm vào các trung tâm năng lượng từ Qatar đến Ả-rập Xê-út nhằm tối đa hóa sự gián đoạn kinh tế. Đây là một nỗ lực có tính toán nhằm gây tổn thất lớn cho các nước láng giềng, châu Âu và Mỹ, đồng thời thử thách ý chí chính trị của Washington. Ngày 9/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các nghị sĩ đảng Cộng hòa rằng cuộc chiến sẽ tiếp tục cho đến khi Iran “bị đánh bại hoàn toàn và dứt khoát”, nhưng ông dự đoán nó sẽ sớm kết thúc. Ông cho rằ ng, sau khi Mỹ hoàn tất chiến dịch quân sự chống Iran, nướ c nà y sẽ không còn vũ khí chống lại Mỹ, Israel và các đồng minh của Mỹ trong một thời gian dài. Một số nguồn tin nội bộ Iran cho biết, sự leo thang này đã được dự liệu từ lâu, trước khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến. Các nhà hoạch định chiến lược Iran xác định rằng việc đối đầu với Mỹ và Israel là điều không thể tránh khỏi và đã chuẩn bị một chiến lược nhiều tầng lớp, được phối hợp trong toàn bộ mạng lưới quân sự rộng lớn của IRGC và các lực lượng ủy nhiệm. Giờ đây, khi gần như không còn gì để mất, Iran đang thực thi kế hoạch đó và biến xung đột thành một cuộc chiến tiêu hao kéo dài nhằm làm kiệt quệ đối thủ về chính trị và kinh tế. Theo các nguồn tin, việc chọn ông Mojtaba làm lãnh tụ tối cao cho thấy vai trò thống trị của IRGC. Họ nói rằng cán cân quyền lực đã thay đổi. Lãnh tụ tối cao vẫn giữ danh hiệu, nhưng tương lai của Cộng hòa Hồi giáo và quyền lực của giới giáo sĩ giờ phụ thuộc vào việc liệu IRGC có thể vượt qua cơn bão do chiến dịch Mỹ - Israel gây ra hay không. CUỘC CHIẾN KÉO DÀI Theo ông Mohannad Hage Ali, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Carnegie Trung Đông, một ẩn số quan trọng của cuộc chiến là IRGC có thể duy trì chiến dịch tên lửa, xương sống trong chiến lược của họ, trong bao lâu. Giới chức Mỹ khẳng định phần lớn kho vũ khí của Iran đã bị phá hủy, nhưng các nguồn tin khu vực nói rằng Tehran có thể vẫn còn hơn một nửa số vũ khí trước chiến tranh. Nếu ước tính này đúng, Iran có thể tiếp tục phóng tên lửa trong vài tuần nữa - khoảng thời gian rất quan trọng đối với Washington khi áp lực kinh tế gia tăng ở trong và ngoài nước. Ảnh hưởng của IRGC cũng vượt xa chiến trường khi họ định hình lại đời sống hằng ngày. Một quan sát viên Iran cho biết, hàng hóa từng nằm ở cảng nhiều tuần giờ được thông quan ngay lập tức, còn giấy tờ sẽ xử lý sau. Các quan chức mô tả đó là sự chuẩn bị cho nền kinh tế thời chiến, nhằm đảm bảo chuỗi cung ứng vẫn vận hành dưới áp lực, đồng thời củng cố quyền kiểm soát của IRGC đối với nhà nước và thể hiện sự liên tục trong quản trị. Ổn định nội bộ cũng là yếu tố then chốt. Cho đến nay, theo các quan sát viên và nguồn tin trong Iran, không có dấu hiệu biểu tình, đào ngũ trong giới tinh hoa hay chia rẽ trong bộ máy cầm quyền. Một nguồn tin tại Tehran mô tả thành phố đang bị ném bom nhưng vẫn hoạt động. “Cửa kính rung lên ngày đêm nhưng cuộc sống vẫn tiếp diễn. Các cửa hàng và ngân hàng vẫn mở cửa, nguồn cung vẫn có và phần lớn cư dân chưa rời khỏi thủ đô”, nguồn tin cho biết. Chiến dịch tấn công vào Iran có thể đang tạo ra hiệu ứng ngược với điều Mỹ và Israel mong muốn. Dù một bộ phận người dân Iran từ lâu bất mãn với chính phủ, nhưng làn sóng đoàn kết dân tộc đang hình thành khi quốc gia của họ bị tấn công. “Người dân không sẵn sàng để Iran tan rã. Tôi không biết chế độ có tồn tại lâu dài hay không. Nhưng trong vài tuần tới, nó sẽ không sụp đổ”, nguồn tin nói với Reuters. ÔNG TRUMP CÓ THỂ TUYÊN BỐ CHIẾ N THẮ NG RỒ I RÚ T LUI Đối với giới phân tích chiến lược của cả hai phía, cuộc chiến ngày càng được định hình bởi phép thử về sức bền: Liệu Iran có thể tiếp tục bắn tên lửa hay không, và Mỹ - Israel có thể chịu được tổn thất kinh tế, quân sự và chính trị trong bao lâu. “Câu hỏi lớn là ai sẽ chùn bước trước trong cuộc chiến toàn diện này - ông Trump hay các lãnh đạo Iran?”, ông Gerges nói. Bằng cách đẩy gánh nặng giá năng lượng sang các nền kinh tế phương Tây, Tehran hy vọng áp lực sẽ buộc Mỹ phải rút lui. Những dấu hiệu ban đầu cho thấy tác động đã bắt đầu xuất hiện. Giá dầu đang tăng vọt, chi phí khí đốt tăng cao và sự bất ổn chính trị gia tăng tại Mỹ khi hậu quả kinh tế mâu thuẫn với mục tiêu của đảng Cộng hoà trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Dưới áp lực đó, ông Gerges cho rằng Tổng thống Trump cuối cùng có thể tìm cách rút lui bằng cách tuyên bố chiến thắng, với lý do là đã loại bỏ lãnh tụ tối cao của Iran, phá hủy năng lực hạt nhân và tên lửa của nước này cũng như các cơ sở hạ tầng quân sự quan trọng. Đối với Tehran, chỉ cần tồn tại đã là đủ. Kể cả khi phần lớn hạ tầng chiến lược của họ đã bị phá hủy, lãnh đạo Iran vẫn có thể tuyên bố chiến thắng vì đã sống sót trước một trong những liên minh quân sự mạnh nhất trong lịch sử. THU LOAN (theo Reuters) 16 QUỐC TẾ n Thứ Tư n Ngày 11/3/2026 Iran dường như đang đánh cược rằng họ có thể trụ lâu hơn Mỹ và Israel, không phải bằng sức mạnh quân sự trực tiếp mà bằng cách biến cuộc chiến thành phép thử về sức chịu đựng. BÁO TIỀN PHONG CÓ MẶT HẰNG NGÀY TRÊN CÁC CHUYẾN BAY CỦA VIETNAM AIRLINES Đòn “tất tay” của Iran có khiến Mỹ chùn bước? Một cơ sở dầu mỏ ở Bahrain bị tấn công ngày 9/3 ẢNH: REUTERS Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran hôm qua cho biết đã phóng 10 tên lửa hạng nặng, mỗi tên lửa mang đầu đạn nặng hơn một tấn, trong đợt không kích mới nhất nhằm vào Israel. Máy bay trinh sát E-7A Wedgetail của Úc sẽ cung cấp khả năng trinh sát tầm xa và bảo vệ không phận khu vực. Bộ trưởng Quốc phòng Richard Marles cho biết máy bay sẽ được vận hành bởi 85 thành viên phi hành đoàn. Úc cũng sẽ gửi một số lượng tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến (AMRAAM) để hỗ trợ phòng thủ. Thủ tướng Anthony Albanese nhấn mạnh, Úc không tham gia hành động tấn công Iran và sẽ không triển khai quân tới nước này. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey cho biết các má y bay tiêm kích Typhoon của nước này đã bắn hạ thành công 2 máy bay không người lái trên bầu trời Jordan và chiếc còn lại đang hướng đến Bahrain. Ông không cung cấp thêm chi tiết. Ông Healey xác nhận chiếc máy bay ném bom đầu tiên của Mỹ đã hạ cánh xuống một căn cứ không quân tại Anh, sau khi Anh cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của mình cho các hoạt động phòng thủ cụ thể. Tàu khu trục HMS Dragon sẽ lên đường đến Đông Địa Trung Hải trong “vài ngày tới”, nơi nó sẽ gia nhập các tàu phòng không của Mỹ. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Pháp sẽ triển khai 8 tàu khu trục, 2 tàu đổ bộ chở trực thăng và tàu sân bay Charles de Gaulle tới Đông Địa Trung Hải và Biển Đỏ để triển khai các biện pháp phòng thủ, hỗ trợ các quốc gia bị Iran tấn công. Ngày 9/3, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Erdogan cảnh báo Iran chớ thực hiện thêm các “hành động khiêu khích”. Cảnh báo được đưa ra sau khi 1 tên lửa đạn đạo bay vào không phận Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Erdogan cho biết quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đang đặt trong tình trạng cảnh giác cao, giám sát không phận 24/24 bằng máy bay F-16, máy bay cảnh báo sớm, và máy bay tiếp dầu. BÌNH GIANG (theo Reuters, AP, CNN) Nhiều nướ c điều máy bay, tàu chiến tới Trung Đông Úc hôm qua cho biết sẽ đưa 1 máy bay trinh sát radar và các tên lửa tầm trung đến UAE. Trong khi đó, má y bay tiêm kích của Anh bắn hạ thành công máy bay không người lái trên bầu trời Jordan và hướng đến Bahrain; Pháp điều hàng loạt tàu chiến hỗ trợ phòng thủ. Máy bay trinh sát E-7A Wedgetail củ a Ú c
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==