11 n Thứ Tư n Ngày 7/1/2026 PHÁP LUẬT “MUA BÁN NỢ” – LỚP ÁO CHE GIẤU ĐÒI NỢ THUÊ Cơ quan điều tra xác định điểm chung nổi bật của các băng nhóm là lợi dụng pháp nhân doanh nghiệp để hợp thức hóa hoạt động đòi nợ thuê vốn đã bị cấm. Các đối tượng thành lập công ty mua bán nợ, dịch vụ bảo vệ, vệ sĩ; trên giấy tờ, mọi thủ tục đăng ký kinh doanh đều hợp pháp. Bản chất hoạt động không phải mua bán nợ đúng nghĩa. Khi có “khách hàng” là chủ nợ có khoản nợ khó đòi, các đối tượng ký hợp đồng mua bán nợ mang tính giả cách, thực chất là thỏa thuận đòi nợ thuê, với tỷ lệ ăn chia từ 10% đến 50% số tiền thu hồi được. Hợp đồng này trở thành “tấm khiên” để đối phó khi bị kiểm tra, cố tình đánh tráo bản chất hình sự thành tranh chấp dân sự. Điển hình, Công an TPHCM đã triệt phá băng nhóm do Hồ Thành Được (SN 1991, quê Đồng Tháp) cầm đầu, núp bóng nhiều công ty mua bán nợ hoạt động trên địa bàn. Nhóm này thành lập hàng loạt pháp nhân, tổ chức bộ phận “thu hồi nợ”, tuyển người tham gia đòi nợ trái pháp luật. Chỉ trong quá trình khám xét, cơ quan điều tra đã thu giữ hàng trăm hợp đồng mua bán nợ, nhiều phương tiện, thiết bị điện tử liên quan. Tiếp đó, lực lượng chức năng tiếp tục mở rộng điều tra, khởi tố thêm nhiều đối tượng liên quan đến các công ty mua bán nợ, bảo vệ, vệ sĩ khác gồm Công ty TNHH Mua bán nợ Lê Phong Gia Lai do Lê Tuấn Phong cầm đầu, Công ty TNHH Mua bán nợ Hoàng Phát do Đỗ Văn Hoàng điều hành và nhóm đối tượng do Nguyễn Trung Đức tổ chức.. Các băng nhóm này có điểm chung là hoạt động bài bản, phân công vai trò rõ ràng, liên kết, môi giới hợp đồng cho nhau, thậm chí di chuyển địa bàn sang các tỉnh lân cận khi bị phát hiện, thể hiện tính chất liên tỉnh, coi thường pháp luật. Theo kết quả điều tra ban đầu, tổng số tiền các băng nhóm này cưỡng đoạt lên đến nhiều tỷ đồng, gây bức xúc, bất an trong nhân dân. KỊCH BẢN KHỦNG BỐ TINH THẦN Sau khi ký hợp đồng, các đối tượng triển khai kịch bản đòi nợ gần như giống nhau. Từ 5-10 người mặc đồng phục công ty, để lộ hình xăm, sử dụng ô tô gắn logo doanh nghiệp, liên tục đến nhà người vay nợ, la lối, gây áp lực tinh thần, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt gia đình và trật tự khu dân cư. Không dừng lại ở việc “đòi trực tiếp”, nhiều nhóm còn nhắn tin, gọi điện khủng bố, gửi thông báo nợ đến nơi làm việc của người thân nạn nhân, tạo áp lực dây chuyền. Đáng chú ý, một số đối tượng quay lại toàn bộ quá trình đòi nợ, cắt ghép thành clip ngắn rồi đăng tải lên mạng xã hội nhằm bôi nhọ, làm nhục nạn nhân, đồng thời “khoe chiến tích” để quảng bá hình ảnh, tìm kiếm thêm khách hàng. Các chuyên án cho thấy các băng nhóm đòi nợ thuê hoạt động như một doanh nghiệp thu nhỏ: có người chỉ đạo, người trực tiếp gây áp lực, người quay video, người cảnh giới, người môi giới hợp đồng. Khi bị kiểm tra, tất cả đồng loạt xuất trình hợp đồng mua bán nợ để né tránh trách nhiệm, che giấu hành vi cưỡng đoạt tài sản. Chính sự tinh vi trong cách tổ chức, cộng với việc lợi dụng kẽ hở nhận thức pháp luật của người dân, đã khiến loại tội phạm này tồn tại dai dẳng, gây nhiều hệ lụy cho xã hội. Dưới góc nhìn pháp lý, luật sư Hạ Thị Thu Thảo (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, các vụ án vừa bị khởi tố đã làm rõ ranh giới quan trọng giữa quan hệ dân sự hợp pháp và hành vi phạm tội hình sự. Theo luật sư Hạ Thị Thu Thảo, quan hệ vay mượn, mua bán nợ về bản chất là quan hệ dân sự, được điều chỉnh bởi Bộ luật Dân sự 2015 và các quy định pháp luật liên quan. Trong khuôn khổ này, chủ nợ chỉ có quyền thu hồi nợ thông qua các biện pháp hợp pháp như thương lượng, khởi kiện tại tòa án hoặc yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. “Tuy nhiên, khi việc thu hồi nợ được thực hiện bằng các biện pháp trái pháp luật như đe dọa, uy hiếp tinh thần, gây áp lực buộc người khác phải giao tài sản, thì hành vi đó không còn nằm trong phạm vi dân sự, mà đã xâm phạm trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản, quyền tự do thân thể của công dân và trật tự an toàn xã hội”, luật sư Thảo phân tích. Đây chính là ranh giới pháp lý then chốt để xác định vì sao nhiều vụ việc đòi nợ, dù xuất phát từ quan hệ vay mượn, vẫn bị xử lý hình sự. Theo nhận định của luật sư Hạ Thị Thu Thảo, các vụ án đòi nợ thuê núp bóng doanh nghiệp thời gian qua đều thể hiện rõ dấu hiệu cấu thành tội “Cưỡng đoạt tài sản” theo Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015. Cụ thể, hành vi khách quan là đe dọa, uy hiếp tinh thần bằng nhiều thủ đoạn; mục đích nhằm chiếm đoạt tài sản; lỗi cố ý trực tiếp; và khách thể bị xâm phạm là quyền sở hữu tài sản cùng trật tự an toàn xã hội. Việc các đối tượng cho rằng số tiền thu hồi là “tiền nợ” không làm thay đổi bản chất pháp lý của hành vi. “Pháp luật không thừa nhận quyền tự ý thu hồi tài sản bằng bạo lực hay đe dọa. Do đó, lập luận ‘đòi lại tài sản của mình’ không loại trừ trách nhiệm hình sự nếu việc thu hồi được thực hiện bằng các thủ đoạn trái pháp luật”, luật sư nhấn mạnh. Đáng chú ý, trong nhiều vụ án, cơ quan điều tra không chỉ khởi tố tội cưỡng đoạt tài sản mà còn xử lý đồng thời hành vi “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” theo Điều 201 Bộ luật Hình sự. Theo luật sư Hạ Thị Thu Thảo, cách tiếp cận này cho thấy cơ quan chức năng nhìn nhận vụ án theo chuỗi hành vi phạm tội, từ cho vay với lãi suất vượt trần, thu lợi bất chính, đến thu hồi nợ bằng biện pháp trái pháp luật. “Đây là hướng xử lý mang tính tận gốc, nhằm triệt tiêu toàn bộ chuỗi ‘tín dụng đen - cho vay - đòi nợ thuê’, phù hợp với chủ trương phòng, chống tín dụng đen của Nhà nước hiện nay”, luật sư phân tích. NGUYỄN DŨNG Những ngày cuối năm, hàng loạt băng nhóm đòi nợ thuê núp bóng doanh nghiệp mua bán nợ, bảo vệ, vệ sĩ đã bị Công an TPHCM triệt phá. Không còn hoạt động manh động, lén lút như trước, các nhóm này khoác lên mình lớp vỏ pháp nhân “hợp pháp”, sử dụng hợp đồng dân sự làm bình phong để thực hiện hành vi cưỡng đoạt tài sản có tổ chức, với thủ đoạn ngày càng tinh vi, liều lĩnh. Giữ bình yên cho "siêu đô thị" TPHCM Bắt hiệp sĩ đường phố Nguyễn Thanh Hải – lộ đường dây phạm tội xuyên quốc gia Chuyên án triệt phá băng nhóm đòi nợ thuê do Hồ Thành Được cầm đầu của PC02 Đồng phục, con dấu, bộ đàm và điện thoại được các đối tượng dùng để khuếch trương khi đi đòi nợ Luật sư Hạ Thị Thu Thảo cho rằng pháp luật đã gửi đi thông điệp dứt khoát: không tồn tại “vùng xám” giữa dân sự và hình sự khi có hành vi xâm phạm quyền con người và quyền sở hữu tài sản. Mọi tranh chấp tài chính phải được giải quyết bằng con đường tố tụng hợp pháp. Không thể tự xử hay ủy quyền cho các băng nhóm thu hồi nợ bằng các biện pháp trái pháp luật. Cơ quan CSĐT Công an TPHCM vừa triệt phá đường dây tội phạm cưỡng đoạt tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, mua bán người, tổ chức, môi giới cho người khác xuất, nhập cảnh trái phép, lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố 41 đối tượng, trong đó có Nguyễn Thanh Hải (còn gọi là “hiệp sĩ” Nguyễn Thanh Hải). Theo điều tra ban đầu, đường dây tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép từ Việt Nam sang Campuchia. Các đối tượng tại Campuchia chủ động liên hệ, dẫn dụ người Việt Nam sang Campuchia làm việc cho các tổ chức lừa đảo. Hiệp sĩ Nguyễn Thanh Hải (áo trắng) cùng các đối tượng liên quan trong đường dây lừa đảo xuyên quốc gia vừa bị triệt phá
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==