10 n Thứ Tư n Ngày 7/1/2026 ĐỜI SỐNG Sáng 6/1, báo Tiền Phong phối hợp với Trường ĐH Công nghệ Giao thông vận tải, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hà Nội, Sở Xây dựng TP Hà Nội tổ chức Hội thảo "Kiểm soát ô nhiễm không khí Hà Nội: Thách thức và Hành động”. Phát biểu khai mạc hội thảo, nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập báo Tiền Phong - nhìn nhận, trong nhiều năm qua, ô nhiễm không khí đã trở thành nỗi lo thường trực của người dân Hà Nội, trong đó có chính chúng ta. Những ngày chỉ số chất lượng không khí ở mức xấu, rất xấu không còn là hiện tượng cá biệt mà trở nên thường xuyên hơn, nhất là vào mùa đông khi điều kiện thời tiết bất lợi. Ô nhiễm không khí khiến người dân đối mặt với nhiều rủi ro sức khoẻ, nhất là với trẻ nhỏ, người già, những người mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch. Cuối năm 2025, Chính phủ, HĐND TP Hà Nội đã ban hành nhiều chính sách mới nhằm cải thiện chất lượng không khí. Những chính sách này cho thấy quyết tâm chính trị rõ ràng, song cũng đồng thời đặt ra thách thức lớn trong khâu thực thi, phối hợp liên ngành và thay đổi thói quen của toàn xã hội. “Chúng tôi kỳ vọng hội thảo hôm nay không chỉ dừng lại ở việc nhận diện thách thức, mà quan trọng hơn là đề xuất được các giải pháp khả thi, có lộ trình rõ ràng và cơ chế phối hợp cụ thể”, Tổng Biên tập báo Tiền Phong nói. “ĐÁNH TRÚNG” CÁC ĐIỂM NÓNG GÂY Ô NHIỄM Tại hội thảo, ông Trương Mạnh Tuấn - Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết, ô nhiễm không khí hiện nay tập trung chủ yếu tại Hà Nội và các tỉnh lân cận, đặc biệt nghiêm trọng vào mùa khô với nồng độ bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng. Vấn đề ô nhiễm không khí đang ở xu thế gia tăng. Trước thực trạng này, kế hoạch quốc gia đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng nhằm “đảo ngược” xu thế ô nhiễm. Mục tiêu đưa ra rất tham vọng, đòi hỏi việc kiểm soát nguồn thải phải thực hiện nghiêm ngặt để tăng số ngày có chất lượng không khí tốt lên 80%. Cũng theo ông Tuấn, về giải pháp, kế hoạch đưa ra 5 nhóm hành động trọng tâm: Hoàn thiện thể chế, chính sách; kiểm soát nguồn thải công nghiệp, quản lý giao thông; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ; huy động nguồn lực và hợp tác; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ. Trong đó, nhóm giải pháp về giao thông và xây dựng được đặc biệt chú trọng. Dự án ưu tiên trong giai đoạn tới là thí điểm xây dựng vùng phát thải thấp (LEZ) tại Hà Nội và TPHCM. Tại các vùng này, các phương tiện giao thông và nguồn phát sinh ô nhiễm sẽ bị kiểm soát chặt chẽ, kết hợp với các chính sách ưu đãi chuyển đổi sang xe năng lượng sạch. Bên cạnh đó, Hà Nội đặt mục tiêu có tối thiểu 200 công trình xanh vào năm 2030 và thí điểm công nghệ phun sương giảm bụi tại các khu vực trọng điểm. “Chúng ta sẽ hướng tới công nghệ dữ liệu, đo đạc chính xác. Khi có dữ liệu phản ánh đúng thực tế, chúng ta mới có những giải pháp “đánh trúng, đánh đúng” vào các điểm nóng gây ô nhiễm lớn hiện nay”, ông Tuấn nói. Bà Lê Thanh Thủy - Phó trưởng Phòng Quản lý Môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) nhấn mạnh, Hà Nội xác định không đánh đổi môi trường lấy phát triển kinh tế; sẽ triển khai các biện pháp mang tính toàn diện, chiến lược để giảm ô nhiễm môi trường. Hà Nội đã có nghị quyết, quy định thực hiện Vùng phát thải thấp trên địa bàn Hà Nội (LEZ - Low Emission Zone) tại trung tâm Hà Nội. Vùng LEZ sẽ kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải; giảm phát thải PM2.5, NOx, CO và các chất ô nhiễm khác xuống mức an toàn; khuyến khích phương tiện xanh, năng lượng sạch, quản lý chất thải hiệu quả. Biện pháp áp dụng trong Vùng phát thải thấp, theo bà Thủy, phát triển vận tải công cộng, xe thân thiện môi trường, không gian đi bộ, xe đạp, trạm năng lượng sạch. Xe không phát thải, xe xanh, xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch được ưu tiên lưu thông. Đồng thời có camera AI, hệ thống giám sát chất lượng không khí, phần mềm quản lý phương tiện, đường dây nóng. “Giới hạn nghiêm ngặt là cấm xe tải trên 3.500kg, hạn chế ô tô và xe máy không đạt chuẩn khí thải, cấm xe mô tô kinh doanh trên ứng dụng vận tải. Chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện xanh, ưu đãi thuế phí, xử lý vi phạm và tuyên truyền nâng cao nhận thức”, bà Thủy cho biết. CHUYỂN ĐỔI XANH LÀ CON ĐƯỜNG TẤT YẾU TS. Hoàng Dương Tùng - Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam cho rằng, chính sách môi trường bắt buộc phải dựa trên bằng chứng và số liệu thực tiễn, không thể dựa vào những nhận định chung chung. Hiện nay, chúng ta đã định danh được 4 nhóm nguồn ô nhiễm chính (sản xuất công nghiệp, xây dựng, giao thông, đốt rác), nhưng để quản lý hiệu quả, cần phải trả lời được những câu hỏi cụ thể hơn: Nguồn thải đó nằm chính xác ở đâu? Thuộc địa bàn huyện nào? Đóng góp bao nhiêu tấn bụi, bao nhiêu khí thải vào bầu không khí? “Nếu không có số liệu cụ thể, chúng ta không thể quy trách nhiệm rõ ràng xem ô nhiễm đến từ nhà máy xi măng, nhiệt điện hay làng nghề. Do đó, chúng ta cần chuyển đổi tư duy từ quản lý hành chính sang quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu”, TS. Tùng nói. Theo TS. Tùng, giải pháp đột phá duy nhất hiện nay là số hóa tất cả các nguồn thải lên một bản đồ số. Đây phải là một ‘bản đồ sống’, được cập nhật liên tục. Trên đó phải hiển thị rõ: Cơ sở sản xuất này thuộc phường/xã nào? Ngành nghề gì? Đang sản xuất cái gì và phát thải bao nhiêu? Khi kết hợp dữ liệu này với hệ thống quan trắc trực tuyến, các nhà quản lý và khoa học có thể tính toán ngay lập tức mức độ đóng góp ô nhiễm của từng nguồn. Về phương thức thực hiện, chúng ta không thể duy trì cách làm thủ công là đi phát phiếu điều tra rồi chờ đợi doanh nghiệp kê khai. Thay vào đó, trách nhiệm của cơ sở sản xuất là phải báo cáo định kỳ trên các ứng dụng (App) tự động. Khi có được nguồn dữ liệu lớn (Big Data) và đồng bộ, chúng ta mới có thể ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng các kịch bản, xác định rõ ô nhiễm là nội tại hay do phát tán từ các tỉnh lân cận theo hướng gió. “Tôi cho rằng chuyển đổi số để chuyển đổi xanh là con đường tất yếu. Khi có hệ thống số liệu minh bạch được chia sẻ từ trung ương xuống địa phương, trách nhiệm sẽ được phân định rất rõ ràng: đâu là việc của bộ, đâu là việc của chính quyền hay công an xã, phường. Thực tế từ Trung Quốc cho thấy, hệ thống quản trị môi trường kỹ thuật số của họ đã phát huy hiệu quả rất lớn trong việc kiểm soát ô nhiễm, và họ đã đầu tư nguồn lực tài chính khổng lồ cho hạ tầng dữ liệu này”, ông Tùng nói thêm. NHÓM PV Trong nhiều năm qua, ô nhiễm không khí trở thành nỗi lo thường trực của người dân Hà Nội và các tỉnh lân cận. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết là phải hành động quyết liệt hơn nữa, mạnh mẽ hơn nữa, đồng bộ hơn nữa. Tại hội thảo, Trung tá Đào Việt Long - Phó trưởng Phòng Cảnh sát giao thông (Công an TP Hà Nội) cho biết, hiện Phòng CSGT Hà Nội quản lý hơn 8 triệu phương tiện, trong đó có gần 7 triệu phương tiện là xe máy, 1,2 triệu là ô tô. Đây là con số rất lớn, trong khi Hà Nội chưa đến 1% đất dành cho giao thông tĩnh, con số rất khiêm tốn, so với 3-4% theo tiêu chuẩn. Từ nay đến ngày 1/7, Công an TP Hà Nội sẽ phối hợp chặt chẽ với UBND TP Hà Nội, Sở Xây dựng để khi có lộ trình sẽ thông báo cụ thể để người dân biết cung đường nào, giờ nào cấm phương tiện, tránh trường hợp người dân không nắm được thông tin. Hiện tại chưa có quy định xử lý với xe xăng vào giờ cấm hay đường cấm khi thực hiện vùng phát thải thấp. Đối với phương tiện đi vào đường cấm theo quy định hiện nay, sẽ xử phạt theo Nghị định 68 của Chính phủ. Các đại biểu, khách mời thảo luận về các giải pháp thúc đẩy giao thông xanh và giao thông công cộng tại Hà Nội ẢNH: DƯƠNG TRIỀU Tìm giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí Hà Nội Khu vực công trường Vành đai 4 cắt qua Quốc lộ 6 (phường Yên Nghĩa, Hà Nội) ghi nhận tình trạng ô nhiễm nặng nề
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==