KHÔNG GIAN VĂN HÓA ĐA TẦNG Khánh Hòa trước sáp nhập có 1.089 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh, hàng nghìn di sản văn hóa phi vật thể, có 5 di chỉ khảo cổ học có niên đại khoảng trên 3.000 năm và trên 12 địa điểm có dấu hiệu di chỉ khảo cổ học. Ninh Thuận trước hợp nhất cũng sở hữu 65 di sản văn hóa đã được xếp hạng. Hai vùng đất khá tương đồng về địa hình và các vùng văn hóa miền biển, bán sơn địa, đồng bằng. Ông Cung Quỳnh Anh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa cho biết, Khánh Hòa sở hữu nhiều di sản, di tích, danh lam thắng cảnh bậc nhất cả nước, trong đó có 4 di sản thế giới được UNESCO ghi danh: Khu dự trữ sinh quyển thế giới Vườn quốc gia Núi Chúa, nghệ thuật làm gốm Chăm Bàu Trúc, nghệ thuật bài chòi, nghệ thuật đờn ca tài tử; 1 di tích quốc gia đặc biệt, 20 di sản văn hóa cấp quốc gia, 175 di sản văn hóa cấp tỉnh. Các vùng đất của Khánh Hòa sở hữu nhiều loại hình văn hóa vật thể và phi vật thể, đó là các đình chùa, miếu, tháp bà, nhà sàn, cồng chiêng, nghệ thuật kiến trúc đặc sắc cho đến loại hình diễn xướng dân gian như bài chòi, múa bóng, cầu ngư, hò vè, dân ca, lễ hội, hò Bá trạo, hát Ayray,... PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch chỉ ra sự giàu có của các tầng văn hóa tại Khánh Hòa: Văn hóa biển đảo gắn liền với tín ngưỡng thờ cá Ông và lễ hội Cầu Ngư, tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Thiên Y Ana, nghề biển truyền thống. Văn hóa đồng bằng gắn liền với các di tích lịch sử như đình, miếu, chùa, lăng... và các lễ hội, sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Văn hóa miền núi gắn với tín ngưỡng đa thần, vạn vật hữu linh; nghi lễ và lễ hội nông nghiệp; nghi lễ vòng đời của các dân tộc ít người. Trước khi trở thành một trung tâm du lịch biển nổi tiếng, Khánh Hòa -Ninh Thuận từng là vùng đất quan trọng của vương quốc Chăm Pa. Dấu ấn của nền văn minh này vẫn còn hiện diện rõ nét qua hệ thống đền tháp cổ kính như Tháp Bà Ponagar, tháp Po Klong Garai, tháp Po Rome. Những công trình có niên đại hàng trăm đến hàng nghìn năm này không chỉ là di tích kiến trúc đặc sắc mà còn là không gian tín ngưỡng và văn hóa của cộng đồng người Chăm. Chính những lớp trầm tích văn hóa ấy đã tạo nên chiều sâu cho du lịch Khánh Hòa. TRUNG TÂM DU LỊCH BIỂN ĐẢO HÀNG ĐẦU Khánh Hòa sau hợp nhất có nhiều sân bay nhất cả nước, 4 sân bay: Cam Ranh, Thành Sơn, Trường Sa, sân bay Vân Phong đã được thông qua chủ trương nghiên cứu, bổ sung vào quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc; có nhiều cảng biển quốc tế nước sâu nhất cả nước và khu vực, trải đều Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Cà Ná. Hạ tầng giao thông huyết mạch quốc gia tạo ra khả năng kết nối đa dạng. Khánh Hòa cũng sở hữu bờ biển dài bậc nhất cả nước với tổng chiều dài gần 500km và nhiều bãi tắm đẹp nổi tiếng: Nha Trang, Dốc Lết, Hòn Chồng, Bãi Dài, Vân Phong, Cà Ná, Mũi Dinh, Bình Sơn, Ninh Chử, Vĩnh Hy, Bình Tiên,… Nha Trang từ lâu đã ghi tên trên bản đồ du lịch quốc gia và khu vực, sở hữu hệ thống vịnh và đảo đa dạng, trong đó nổi bật nhất là Vịnh Nha Trang - một trong những vịnh biển đẹp nhất thế giới, với hệ sinh thái san hô phong phú và nhiều hòn đảo đẹp nằm rải rác ngoài khơi. Trên nền tảng cảnh quan tự nhiên đặc sắc, Nha Trang đã hình thành hệ thống hạ tầng du lịch hiện đại với hàng trăm khách sạn, khu nghỉ dưỡng và tổ hợp giải trí quy mô lớn. Quần thể Vinpearl trên đảo Hòn Tre cùng tuyến cáp treo vượt biển dài hàng đầu thế giới đã trở thành biểu tượng của du lịch biển đảo Việt Nam. Không chỉ có biển đẹp, Nha Trang còn là nơi hội tụ nhiều công trình văn hóa - lịch sử quan trọng, góp phần tạo nên bản sắc riêng cho du lịch địa phương. Tiêu biểu nhất là Tháp Bà Ponagar, quần thể kiến trúc Chăm Pa có lịch sử hơn một nghìn năm. Nơi đây không chỉ là điểm tham quan nổi tiếng mà còn là địa điểm hành hương linh 8 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Ba n Ngày 10/3/2026 Sở hữu những vịnh biển đẹp bậc nhất thế giới, hệ thống di sản văn hóa Chăm đặc sắc cùng các cộng đồng cư dân biển giàu bản sắc, Khánh Hòa sau khi mở rộng không gian phát triển đang trở thành một trong những vùng du lịch biển đảo quy mô và đa dạng bậc nhất Việt Nam. Trải dài từ Đại Lãnh đến Cà Ná, dải bờ biển này không chỉ hội tụ những cảnh quan thiên nhiên nổi bật mà còn tích tụ nhiều lớp trầm tích văn hóa của vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Tầm này đầu năm 2025, Khánh Ly bị một cơn đột quỵ do nghẽn mạch máu não. Vì thế việc bà vẫn có thể nói hàng tiếng với phong thái mẫn tiệp khiến cử tọa khá ngạc nhiên. Bà khẳng định mình “đội chết để về đây”. NỢ ÂN TÌNH KHÓ TRẢ “Đi được qua đến đây tôi cũng can đảm lắm. Tại tôi sợ đi nửa đường rủi có chuyện gì đó xảy ra phiền cho mọi người”, Khánh Ly nói. Bà kể con gái không muốn cho mẹ đi, nhưng bà bảo với con: “Mẹ có thể không đi những nơi khác, lần khác, nhưng lần này mẹ phải đi. Không phải cho mẹ mà vì có những người yêu quý mẹ đã cho mẹ món quà lúc cuối đời. Cho nên dẫu thế nào mẹ cũng phải đi”. Món quà này tức là phim tài liệu dài tập cùng cuốn sách Hát cùng nguồn cội - Chân dung Khánh Ly. “Nợ ân tình này khó trả lắm, nhưng tôi cũng cố gắng. Rồi để trở về với con và sẽ sống rất bình an”, bà nói. Bà bảo rằng nợ tiền một ngày trời thương có thể trả được. Nhưng một lời cảm ơn thường lắm. Cứ nói cảm ơn mãi rồi rốt cuộc chẳng có ơn gì cả. “Cứ im lặng có lẽ là hay hơn. Cho nên tôi không dám nói cảm ơn các anh chị đâu. Nói ra nó sáo ngữ lắm, không thật. Biết ơn thì đúng hơn nhưng nó lại nặng nề quá, lại làm cho người nghe không thoải mái. Dù người nói rất thích…”, Khánh Ly nói. Bà tự hỏi vì sao đi đâu cũng được yêu nhiều như thế. “Tôi đâu có hơn gì ai. Ở Hà Nội quá nhiều người tài, người giỏi… Sau cùng tôi mới nghĩ chắc chắn người ta yêu ông Sơn nhiều. Giờ không có ông Sơn nữa thì thôi yêu đỡ đi. Yêu người này để nhớ người kia. Cái đó cũng có lý”, bà nói. TS. Bùi Quang Ngọc - chủ nhiệm dự án Hát cùng nguồn cội - cho biết công trình phim và sách được thực hiện chủ yếu trong 2 năm vừa qua. Riêng trong 2024, Khánh Ly về Việt Nam 3 lần để đảm trách vai trò “diễn viên chính” trong cuốn phim nói về chính bà. “Thông thường phim chân dung ai đó viết lời bình sau đó một nghệ sĩ tốt giọng đọc. Còn đây tự ca sĩ kể chuyện và lồng bài hát của mình vào”, ông Ngọc cho biết. Những lời kể của Khánh Ly chính là chất liệu quan trọng cho cuốn sách cùng tên. Chủ biên cuốn Hát cùng nguồn cội, ca sĩ Quang Thành cũng là người quản lý của Khánh Ly cho biết công trình này là trách nhiệm. Anh phải làm đúng thời điểm để Khánh Ly “khép lại hành trình của một ca sĩ bước qua giai đoạn của một nhân vật đã đi qua một thời kỳ của Việt Nam” và “Dẫu thế nào đi chăng nữa, còn âm nhạc Trịnh Công Sơn, chắc chắn giọng hát Khánh Ly cũng sẽ còn. Và Việt Nam mình còn yêu thương là còn nhạc Trịnh Công Sơn”. Được các đồng sự “tuyên dương” vì “thành tích lao động” - tức những công sức đã bỏ ra cho dự án - Khánh Ly nhắc lại kỷ niệm với Trịnh Công Sơn: “Ông xách tôi đi lao động một cách khủng khiếp. Ông Trịnh Công Sơn thương tôi, ông nói: Mai lao động tốt. Là bởi vì ông bắt tôi hát từ sáng đến đêm. Ông chưa hài lòng đâu. Nằm chớp mắt chút xíu, gọi dậy hát tiếp. Khánh Ly vừa ra mắt ê-kíp cùng bà thực hiện dự án phim và sách tại một phòng trà giản dị chuyên hát nhạc Trịnh ở Hà Nội. Bà coi đây là cơ hội để “nói thêm một tí nữa không phải về tôi mà về những người bạn của tôi và về cuộc sống ở quanh chúng ta”. Khánh Ly "vượt cửa tử" Khánh Ly hát một đoạn ngắn trong bài Ngẫu nhiên theo yêu cầu khán giả có mặt tại buổi ra mắt phim và sách chân dung về bà ẢNH: N.M.HÀ PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch nhận định, Khánh Hòa nằm ở trung tâm vùng Nam Trung Bộ, có vị trí chiến lược về địa chính trị, kinh tế biển và văn hóa. Khánh Hòa được xác định là địa phương trọng điểm để phát triển lên thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030. “Khánh Hòa có hệ sinh thái văn hóa phong phú với nhiều lớp di sản: Chăm - Việt, nghề truyền thống như chế tác trầm hương, đánh bắt hải sản, yến sào; lễ hội biển đảo như Cầu Ngư, Am Chúa, và thiết chế văn hóa đang được nâng cấp như Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh, Bảo tàng tỉnh, Quảng trường 2/4... Tập hợp các yếu tố này tạo điều kiện lý tưởng để Khánh Hòa phát triển mô hình đô thị văn hóa ven biển có bản sắc và sáng tạo, đồng thời là nơi thí điểm mô hình thể chế văn hóa mềm trong bối cảnh hành chính tinh gọn”, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương nhận định. Khánh Hòa - không gian biển và Vịnh Nha Trang - một trong những vịnh biển đẹp nhất thế giới
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==