16 XÃ HỘI n Thứ Hai n Ngày 9/3/2026 THỦ ĐOẠN NGÀY CÀNG TINH VI Ngày 8/3, tại hội thảo “Giao dịch ngân hàng an toàn trên không gian mạng” do báo Tiền Phong phối hợp cùng Trường Đại học Văn Hiến tổ chức, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh, Trinh sát Đội Hình sự đặc nhiệm, Phòng PC02, Công an TPHCM cho biết, cùng với các loại tội phạm truyền thống, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong môi trường số đang gia tăng nhanh chóng với nhiều hình thức khác nhau. Theo Đại úy Thịnh, một số thủ đoạn phổ biến hiện nay là lừa đảo bán các gói du lịch giá rẻ nhằm thu hút người mua; gọi video sử dụng công nghệ deepfake để giả mạo người quen hoặc người có uy tín; thông báo khóa SIM do chưa chuẩn hóa thông tin thuê bao... Ngoài ra, các đối tượng còn dụ dỗ người dùng cài đặt ứng dụng hoặc truy cập đường link có nội dung quảng cáo cờ bạc, cá độ hoặc tín dụng đen… Các đối tượng lừa đảo còn lợi dụng tâm lý muốn kiếm tiền nhanh để thực hiện các chiêu trò đầu tư tài chính hoặc tuyển cộng tác viên làm việc trực tuyến với mức thu nhập hấp dẫn. Một số trường hợp giả danh cơ quan Công an, Viện kiểm sát hoặc tòa án gọi điện đe dọa nạn nhân liên quan đến các vụ án, từ đó yêu cầu chuyển tiền để “phục vụ điều tra”. Bên cạnh đó, nhiều hình thức lừa đảo khác cũng xuất hiện như bán hàng kém chất lượng trên sàn thương mại điện tử, đánh cắp thông tin căn cước công dân để vay tín dụng, giả vờ chuyển nhầm tiền vào tài khoản ngân hàng rồi yêu cầu hoàn trả, cung cấp dịch vụ lấy lại tài khoản mạng xã hội hoặc lợi dụng mối quan hệ tình cảm để dụ dỗ nạn nhân chuyển tiền... Đáng chú ý, nhiều nơi đã xuất hiện hình thức “bắt cóc online” nhằm gây hoang mang và buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền chuộc. Theo số liệu thống kê, thiệt hại từ các hình thức lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam trong năm 2024 ước tính khoảng 18.900 tỷ đồng, tương đương hơn 700 triệu USD. Tuy nhiên, số trường hợp được báo cáo chính thức cho cơ quan chức năng chỉ chiếm một phần nhỏ so với thực tế. TS. Võ Tiến Lộc, Phó trưởng khoa Kế toán - Tài chính, Trường Đại học Văn Hiến cho biết, hiện nay số lượng người tham gia hệ sinh thái thanh toán số ngày càng lớn. Ở nhiều trường đại học, gần như toàn bộ học phí và nhiều khoản chi phí khác đã được thanh toán qua ngân hàng. Ngay cả những giao dịch nhỏ như mua đồ ăn, thức uống, sinh viên cũng sử dụng mã QR hoặc ví điện tử. Sự phổ biến của phương thức thanh toán không tiền mặt mang lại nhiều tiện lợi nhưng cũng kéo theo những rủi ro ngày càng phức tạp. Theo ông Lộc, lâu nay nhiều người vẫn tiếp cận vấn đề theo tư duy “chống lừa đảo”, tức chỉ phản ứng khi sự cố đã xảy ra. Tuy nhiên, trong môi trường giao dịch số với tốc độ và quy mô lớn, cách tiếp cận này không còn phù hợp. Thay vào đó, xã hội cần chuyển sang tư duy quản trị rủi ro chủ động, nhận diện nguy cơ từ sớm và thiết lập cơ chế kiểm soát ngay từ đầu của giao dịch. Luật sư Lê Trung Phát, Giám đốc Hãng luật Lê Trung Phát (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, một trong những lý do khiến nhiều người vẫn trở thành nạn nhân là họ không thực sự tin vào các kiến thức cảnh báo đã được phổ biến. Bên cạnh đó, tâm lý e ngại, sợ bị trách móc hoặc xấu hổ khiến nhiều người không trình báo với cơ quan chức năng. Trong một số trường hợp, lòng tham cũng là yếu tố khiến nạn nhân rơi vào bẫy lừa đảo khi bị hấp dẫn bởi những lời mời gọi lợi nhuận cao. TĂNG “SỨC ĐỀ KHÁNG” CHO NGƯỜI DÙNG Bà Phạm Châu Loan, Phó trưởng Phòng Phát triển Kênh số và Đối tác, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cho biết, công nghệ phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây đã thúc đẩy sự bùng nổ của các dịch vụ ngân hàng số. Chỉ với một ứng dụng di động như VCB Digibank, khách hàng có thể thực hiện hầu hết các giao dịch ngân hàng trong vài giây, từ chuyển tiền, thanh toán đến quản lý tài khoản. Các hình thức thanh toán hiện đại như QR Code, thẻ không tiếp xúc, Apple Pay, Samsung Pay cũng ngày càng phổ biến, trong đó hình thức thanh toán QR xuyên biên giới đang được mở rộng. Theo thống kê của Vietcombank, hơn 95% giao dịch của ngân hàng hiện được thực hiện trên các nền tảng số. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của ngân hàng số là sự gia tăng của tội phạm công nghệ cao. Qua theo dõi của ngân hàng, người trẻ - đặc biệt các bạn sinh viên là một trong những nhóm dễ bị lợi dụng do thiếu kinh nghiệm quản lý tài chính và đôi khi còn chủ quan khi giao dịch trực tuyến. Để bảo vệ người dùng, Vietcombank đã đầu tư mạnh vào các hệ thống bảo mật theo tiêu chuẩn quốc tế, áp dụng nhiều lớp bảo vệ trong giao dịch số. Hệ thống giám sát an ninh mạng hoạt động 24/7, theo dõi giao dịch theo thời gian thực để phát hiện dấu hiệu bất thường. Công nghệ trí tuệ nhân tạo và máy học cũng được ứng dụng trong hệ thống phát hiện gian lận và phòng chống rửa tiền. PGS.TS Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Hiến cho biết, trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, các hoạt động tài chính và giao dịch tiền tệ ngày càng được thực hiện trên nền tảng công nghệ. Điều này mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng kéo theo các rủi ro như đánh cắp dữ liệu, lừa đảo trực tuyến hay tấn công công nghệ cao. Theo bà Trang, đảm bảo an toàn tài chính cá nhân không chỉ là vấn đề của mỗi người, mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của xã hội. Vì vậy, giáo dục đại học cần trang bị cho sinh viên năng lực số, kỹ năng quản lý tài chính và khả năng nhận diện rủi ro trên môi trường trực tuyến. Tại hội thảo, nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập báo Tiền Phong nhìn nhận: Với sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp, hội thảo không chỉ giúp nhận diện vấn đề mà còn đưa ra những giải pháp cụ thể có thể áp dụng trong thực tiễn. Nhà báo Phùng Công Sưởng khẳng định: Bảo vệ tài chính cá nhân trong môi trường số không chỉ là trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ hay cơ quan quản lý nhà nước, mà còn là trách nhiệm của mỗi người dùng. UYÊN PHƯƠNG Lừa bán tour giá rẻ, giả danh cơ quan chức năng, gọi video deepfake hay dụ dỗ đầu tư lợi nhuận cao… là những chiêu trò lừa đảo đang gia tăng trên không gian mạng. Các chuyên gia cảnh báo người dân cần nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng ngừa để bảo vệ tài sản khi giao dịch ngân hàng số ngày càng phổ biến. BÁO TIỀN PHONG CÓ MẶT HẰNG NGÀY TRÊN CÁC CHUYẾN BAY CỦA VIETNAM AIRLINES Cách nào bảo vệ người dân? TS. Võ Tiến Lộc, Phó trưởng khoa Kế toán - Tài chính (Trường Đại học Văn Hiến), cho rằng lâu nay nhiều người vẫn tiếp cận vấn đề theo tư duy “chống lừa đảo”, tức chỉ phản ứng khi sự cố đã xảy ra. Tuy nhiên, trong môi trường giao dịch số với tốc độ và quy mô lớn, cách tiếp cận này không còn phù hợp. Thay vào đó, xã hội cần chuyển sang tư duy quản trị rủi ro chủ động, nhận diện nguy cơ từ sớm và thiết lập cơ chế kiểm soát ngay từ đầu của giao dịch. Theo Á hậu Việt Nam 2020 Phạm Ngọc Phương Anh, nhiều rủi ro có thể phòng tránh nếu mỗi người xây dựng lối sống lành mạnh, tập trung học tập và trang bị kiến thức. Khi có hiểu biết đầy đủ, mỗi cá nhân không chỉ bảo vệ được bản thân mà còn có thể lan tỏa các phương pháp phòng chống lừa đảo cho cộng đồng. BẪY LỪA ĐẢO “BỦA VÂY” GIAO DỊCH NGÂN HÀNG: Các chuyên gia chia sẻ tại hội thảo ẢNH: NGÔ TÙNG Các bạn trẻ rất quan tâm đến việc bảo vệ tài chính cá nhân trong môi trường số ẢNH: NGÔ TÙNG Bà Phạm Châu Loan, Phó trưởng Phòng Phát triển Kênh số và Đối tác, Ngân hàng Vietcombank chia sẻ tại hội thảo ẢNH: NGÔ TÙNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==