5 n Thứ Năm n Ngày 5/3/2026 XÃ HỘI ĐÁY BIỂN BỊ CÀY XỚI Sá sùng phân bố ở nhiều bãi triều Quảng Ninh, trong đó tập trung tại các khu vực như Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng, nơi nhiều hộ dân sống bằng nghề khai thác truyền thống. Giá trị kinh tế cao khiến loài hải sản này luôn nằm trong tầm ngắm của các nhóm khai thác trái phép. Hệ lụy không chỉ là sự suy giảm trữ lượng, mà còn là tổn thương dài hạn với hệ sinh thái đáy, nơi sá sùng sinh sống, sinh sản và góp phần làm sạch nền đáy. Nếu cách khai thác thủ công truyền thống chủ yếu dựa vào mai, thuổng và kinh nghiệm nhận biết dấu vết trên bãi triều, thì thời gian gần đây xuất hiện tình trạng tàu thuyền sử dụng bơm áp lực kết hợp cào đáy, thậm chí dùng ống thổi sục thẳng xuống đáy biển để lùa, bật sinh vật lên rồi thu gom. Theo phản ánh được ghi nhận tại một số khu vực ở sông Mang, Quan Lạn và Minh Châu, đội tàu hoạt động có tổ chức cả ngày lẫn đêm, di chuyển vào những vùng bãi triều, giáp ranh, nơi còn nguồn sá sùng. Đây là kiểu khai thác tận diệt, vừa tận thu con trưởng thành, vừa phá hủy nền đáy, khiến quần thể khó phục hồi. Đêm 4/2, tại khu vực hòn Cán Đao, vùng biển Ngọc Vừng, lực lượng liên ngành phát hiện tàu cá QN-41219 đang khai thác thủy sản bằng hình thức dùng ống thổi sục xuống đáy biển. Kiểm tra cho thấy phương tiện được trang bị máy bơm tạo áp lực công suất lớn cùng hệ thống ống nhựa dài, đường kính lớn để sục, thổi, phục vụ mục đích khai thác sá sùng. Chủ phương tiện là ông Phạm Văn Cơ, trú tại Đông Trung, đặc khu Vân Đồn. Về bản chất, những can thiệp cơ học kiểu này làm đảo lộn cấu trúc trầm tích, phá hủy nơi trú ẩn, đường di chuyển tự nhiên của nhiều loài sinh vật đáy. Khi tầng đáy bị cày xới liên tục, hệ sinh thái ven đảo, bãi triều mất khả năng tự tái tạo, kéo theo nguy cơ suy giảm đa dạng sinh học, không chỉ riêng với sá sùng. CẢNH BÁO ĐỎ Ngà y 11/11/2016, UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành Quyết định 3818 quy định danh mục phương pháp, loại nghề, ngư cụ bị cấm và thời gian cấm khai thác sá sùng. Văn bản nêu rõ các hành vi bị cấm quanh năm như tạo hang, đào rãnh, đào theo đường di chuyển của sá sùng, bơm hút cát, sử dụng bơm áp lực để bắt sá sùng, phá hủy môi trường sống tự nhiên, cản trở trái phép đường di chuyển tự nhiên của các loài thủy sản, dùng âm thanh, ánh sáng, hóa chất dẫn dụ, sử dụng ngư cụ không phải mai, thuổng. Đặc biệt, Quyết định 3818 quy định thời gian cấm tuyệt đối mọi hình thức, phương pháp khai thác sá sùng tự nhiên, kể cả thủ công truyền thống, trong giai đoạn từ 1/6 đến hết 31/7 hằng năm, trùng thời kỳ sinh sản. Vấn đề là, lợi nhuận lớn đang thúc đẩy lách luật bằng cách đưa tàu ra vùng ven đảo lúc thủy triều xuống, hoạt động ban đêm, hoặc núp dưới hình thức thu mua thủy sản nhưng cải hoán, lắp thêm thiết bị bơm áp lực. Trường hợp tàu QN41219 bị phát hiện nói trên cũng cho thấy thủ đoạn “đăng ký một đằng, khai thác một nẻo”. Sức ép từ cộng đồng dân cư và dấu hiệu tái diễn phức tạp đã khiến chính quyền phải vào cuộc mạnh hơn. Mới đây, UBND đặc khu Vân Đồn tổ chức họp khẩn liên ngành để bàn giải pháp xử lý dứt điểm tình trạng khai thác sá sùng trái phép tại Quan Lạn, Ngọc Vừng. Cuộc họp có sự tham gia của công an, biên phòng, cảnh sát đường thủy, lực lượng chuyên ngành biển, hải đảo, thủy sản. Lãnh đạo đặc khu yêu cầu xử lý nghiêm, không để kéo dài, đồng thời giao cơ quan chuyên môn tham mưu thành lập tổ công tác xử lý vi phạm theo quy định chống khai thác IUU, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, đặt mục tiêu giải quyết dứt điểm trước 6/3. Cùng với tuần tra, kiểm soát, địa phương tăng tuyên truyền, nhấn mạnh vai trò của bí thư chi bộ, trưởng thôn tại Quan Lạn, Ngọc Vừng trong nắm tình hình, kịp thời báo tin khi có dấu hiệu vi phạm. Quảng Ninh đã triển khai nhiều nội dung quản trị biển theo hướng bền vững, từ quy hoạch không gian biển, khu bảo tồn, khu bảo vệ nguồn lợi, đến thả giống tái tạo. Cổng thông tin tỉnh từng nêu mô hình đồng quản lý nguồn lợi sá sùng tại Minh Châu, Quan Lạn, mô hình bãi sá sùng tại khu vực Đại Bình, xã Đầm Hà, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho khoảng 300 hộ gia đình. Tuy nhiên, đồng quản lý chỉ hiệu quả khi có ranh giới, quy ước cộng đồng rõ ràng và cơ chế kiểm soát từ chính cộng đồng, đi kèm chế tài đủ sức răn đe với nhóm đánh bắt kiểu công nghiệp. Nếu nguồn lợi bị rút ruột bởi tàu thuyền lạ, người làm nghề truyền thống sẽ là nhóm chịu thiệt đầu tiên, vì họ phụ thuộc trực tiếp vào trữ lượng tự nhiên và thường không đủ năng lực cạnh tranh bằng máy móc tận diệt. HOÀ NG DƯƠNG Những bãi triều từng được coi là “kho báu” của biển Quảng Ninh đang đối mặt nguy cơ cạn kiệt, khi sá sùng, loài hải sản quý, bị săn lùng bằng các phương thức mang tính hủy diệt. Các lực lượng chức năng kiểm tra, bắt giữ tàu cá khai thác sá sùng trái phép Báo động tình trạng tận diệt sá sùng Sân bay Liên Khương đóng cửa để nâng cấp hạ tầng, kéo theo việc tạm dừng toàn bộ các chuyến bay đến và đi Đà Lạt. Trước khi tạm ngưng hoạt động, bình quân mỗi ngày sân bay Liên Khương phục vụ khoảng 34 chuyến bay với hơn 5.200 lượt khách. Mạng lưới bay bao gồm các đường bay quốc nội (TPHCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Nghệ An, Hải Phòng) và các chuyến bay quốc tế đi Malaysia, Đài Loan (Trung Quốc). Để bảo vệ quyền lợi của hành khách đã mua vé đi/đến Lâm Đồng trong giai đoạn 4/3-25/8, Vietnam Airlines cho phép khách hoàn vé miễn phí hoặc đổi ngày, đổi hành trình một lần không mất phí (chỉ thu chênh lệch giá vé, thuế, phí theo quy định), với thời hạn hỗ trợ đến hết ngày 31/8. Nhằm bù đắp năng lực vận tải, hãng cũng tăng cường khai thác các đường bay TPHCM - Buôn Ma Thuột, TPHCM - Pleiku và Đà Nẵng - Buôn Ma Thuột. Tương tự, Vietjet hỗ trợ khách hàng bảo lưu vé hoặc chuyển đổi hành trình sang các sân bay lân cận như Cam Ranh (Khánh Hòa) và Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk). Việc đóng cửa sân bay trong nửa năm dự kiến làm gián đoạn nhu cầu đi lại của khoảng 960.000 lượt hành khách, kéo theo sự sụt giảm mạnh lượng khách di chuyển bằng đường hàng không. Thời gian và chi phí di chuyển tăng lên cũng làm giảm sức hấp dẫn của điểm đến, đặc biệt với nhóm khách nghỉ dưỡng ngắn ngày, khách gia đình và người cao tuổi. Giao thông đường bộ dự báo sẽ chịu áp lực lớn, đặc biệt trên các tuyến liên vùng vào dịp lễ, hè, tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc. Đứng trước thách thức này, ngành du lịch tỉnh Lâm Đồng định hướng chuyển dịch trọng tâm sang khai thác thị trường khách di chuyển bằng đường bộ từ TPHCM, Đông Nam bộ, Nam Trung bộ và Tây Nguyên. Địa phương sẽ ưu tiên thu hút khách du lịch MICE (hội nghị, hội thảo), các nhóm khách lớn, khách gia đình. Trong thời gian sân bay đóng cửa, du khách vẫn có nhiều lựa chọn để đến Đà Lạt bằng việc kết hợp hàng không và đường bộ. Khách có thể bay đến sân bay Cam Ranh (cách Đà Lạt khoảng 105 km, mất 3 giờ đi ô tô qua đèo Khánh Lê), bay đến Buôn Ma Thuột (cách 210 km), hoặc bay đến TPHCM rồi đi xe khách lên Đà Lạt. Nếu di chuyển hoàn toàn bằng đường bộ từ TPHCM, du khách có thể chọn xe khách giường nằm hoặc limousine cao cấp hoạt động 24/7, với thời gian di chuyển từ 6-8 giờ qua quốc lộ 20. Khách từ miền Trung và miền Bắc cũng có thể đi các tuyến xe liên tỉnh chạy thẳng đến bến xe Đà Lạt. Nhằm đảm bảo giao thông thông suốt, lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng cho biết địa phương đã phối hợp với Bộ Xây dựng đẩy nhanh tiến độ cải tạo Quốc lộ 28B. Tỉnh cũng lên kế hoạch sửa chữa, tăng năng lực thông hành cho hàng loạt tuyến đường huyết mạch như Quốc lộ 20, 28, 27, 27C cùng các đường tỉnh ĐT.722, ĐT.724, ĐT.725. LỘ C LIÊN Từ ngà y 4/3 đến 25/8, toàn bộ chuyến bay đi và đến Đà Lạt tạm dừng khi sân bay Liên Khương sửa chữa. Hơn 960.000 lượt khách dự kiến bị ảnh hưởng, hãng hàng không gấp rút điều chỉnh đường bay, trong khi tỉnh Lâm Đồng xoay trục sang đường bộ để giữ nhịp du lịch. Toàn cảnh sân bay Liên Khương ẢNH: ACV Đóng cửa sân bay Liên Khương Để tránh kịch bản cạn kiệt rồi mới bảo tồn, việc kiểm tra, xử lý cần chuyển từ chiến dịch sang thường xuyên, từ đuổi bắt sang ngăn chặn từ gốc. Tăng mật độ tuần tra ở vùng bãi triều, giáp ranh, kiểm soát chặt tàu đăng ký thu mua nhưng hoán cải thiết bị, lập điểm nóng giám sát cộng đồng, công khai kết quả xử lý để răn đe, đồng thời hỗ trợ sinh kế thay thế cho nhóm lao động phụ thuộc vào khai thác ven bờ. Chỉ khi lợi ích ngắn hạn không còn cơ hội lấn át, sá sùng mới có cửa trở lại đúng vị trí của một nguồn lợi quý, nuôi sống cộng đồng theo cách bền vững, thay vì trở thành mỏ vàng bị đào đến kiệt quệ. Sá sùng là loại hải sản có giá trị kinh tế cao
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==