KHÔNG DÙNG MƯU SINH LÀM THƯỚC ĐO Không ít nhà thơ, nhà văn hôm nay bày tỏ quan điểm quanh hai chữ “chuyên nghiệp” trong làm thơ, viết văn. Là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam nhưng họ lại không nhận là nhà thơ chuyên nghiệp, nhà văn chuyên nghiệp vì lý do duy nhất: không sống được bằng nghề viết. Một nhà thơ phản đối quan điểm này: “Rất nhiều nghề không sống được bằng nghề, chứ không phải chỉ riêng nhà văn, nhà thơ. Có gì lạ khi một vị tiến sĩ ngành văn hóa vẫn rao bán thực phẩm trên mạng xã hội, một nhân viên văn phòng kiêm thêm nghề xe ôm, giao hàng? Với nhà văn, nhà thơ thước đo là tài năng. Đừng lấy tiêu chí mưu sinh để xác định tính chuyên nghiệp”. Ông thừa nhận, ở thời nào, nhà thơ cũng khó sống được bằng thơ. Thơ là nghề hay là nghiệp? Thi sĩ, họa sĩ Trần Nhương cười, đáp: “Với tôi, thơ là thú chơi tao nhã, chẳng ai mơ tưởng làm thơ để mang lại nguồn sinh sống. Nhiều khi bức xúc không biết tỏ cùng ai thì lại gửi hồn vào thơ. Cuộc sống dù khó khăn, bề bộn thì các câu lạc bộ thơ vẫn phát triển về lượng, người làm thơ vẫn ngày càng đông, bởi vì thơ ca cho con người một nơi nương náu”. Nhà thơ 8x Nguyễn Phong Việt, cha đẻ của những tập thơ có lượng phát hành lớn khẳng định, thơ vẫn là một phần không thể thiếu trong dòng chảy văn hóa đọc của người Việt. Cũng như các nhà thơ lớp trước, Nguyễn Phong Việt xem làm thơ là niềm vui, niềm đam mê. Anh chia sẻ: “Thực tế ai cũng biết, dù có cố gắng đến mấy, bán một tập thơ ở Việt Nam vẫn là một việc rất khó. Rất hiếm người làm được việc ấy, và nếu có, số tiền mang lại cho công việc sáng tạo ấy cũng chẳng đáng là bao. Tôi cũng vậy, những công việc giúp tôi trang trải cuộc sống đều liên quan đến việc làm truyền thông, nội dung, kinh doanh, điện ảnh… Từ trước đến giờ, cả sau này cũng vậy, tôi chưa bao giờ nghĩ mình có thể sống bằng thơ. Nên lúc nào tôi cũng xem nó như một phần trong nghiệp của mình. Thơ chỉ là một phần nhỏ trong công việc sáng tạo chữ nghĩa nhưng có lẽ nhờ sự may mắn của các tác phẩm thơ được độc giả biết đến nên tên của tôi cũng gắn bó với thơ nhiều hơn”. Nói đến chuyện cơm áo gạo tiền, doanh nhân Lan Hương, con gái út của cố nhà thơ Thanh Tùng bình luận: “Phải nghệ lắm mới làm được thơ trong lúc này”. Nhưng khi so với thời của cha mình, bà lại nhận ra: “Thời của bố tôi còn khổ hơn bây giờ”. Thế mà thơ của Thanh Tùng vẫn vút lên trong khó khăn, vất vả: “Mỗi mùa hoa đỏ về/ Hoa như mưa rơi rơi/Cánh mỏng manh tan tác đỏ tươi/Như máu ứa một thời trai trẻ…” (Thời hoa đỏ). Bà cho rằng, thơ của Thanh Tùng lãng mạn vì ảnh hưởng của thơ ca, văn hóa Pháp. “Bố tôi được anh trai của ông nội đưa về Hà Nội học ở trường Chu Văn An. Bố tôi nói tiếng Pháp như gió nhưng ông sống khiêm nhường, âm thầm, người ta đâu biết ông giỏi tiếng Pháp, chỉ nghĩ ông là một công nhân”, bà Lan Hương nói. Làm công việc của một công nhân để mưu sinh nhưng trái tim Thanh Tùng luôn hướng về thơ, dành trọn vẹn cho thơ. Bà Lan Hương nhớ lại: “Đang làm việc, bố tôi bất chợt nghĩ ra vần thơ nhưng không có giấy bút nên ông viết luôn ở dưới gạch. Bố tôi có đặc điểm bận mấy thì bận, chỉ cần bạn gọi là bỏ tất cả mọi việc để theo bạn, bởi chỉ có gặp gỡ bạn bè ông mới được đọc thơ, được bay bổng trong thơ. Với bố tôi, thơ là nghiệp. Ông có thể ứng tác ra thơ, có thể vừa đọc thơ vừa khóc, không phải nghiệp thì là gì đây?”. LÂNG LÂNG NHƯ UỐNG RƯỢU TRỜI Con gái của cố thi sĩ Thanh Tùng ngày xưa thường theo cha đến Ngày thơ Nguyên Tiêu. Tác giả Thời hoa đỏ gọi Ngày thơ là sân chơi. Ông viết bài thơ Sân chơi bày tỏ niềm vui, hạnh phúc khi được trẩy hội thơ, được gặp gỡ đồng nghiệp, được sống toàn tâm, toàn trí, toàn hồn cho thơ. “Bao nhiêu thứ đời không có/Về đây có cả mà thôi. Những thiếu thốn, va vấp của đời thực khi đã bước vào sân chơi thơ đều tan biến, với cha tôi là vậy. Ông được bù bằng tình bạn, sự thấu hiểu và tự thấu hiểu. Ông coi thơ là thứ rượu trời: Lâng lâng như uống rượu trời”, bà Lan Hương kể. Ngày thơ Việt Nam tạo bước ngoặt từ năm 2025, khi lần đầu tiên không tổ chức ở Hà Nội mà tổ chức tại Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Năm nay, Ngày thơ Việt Nam được tổ chức tại Quảng Ninh với chủ đề Trước biển lớn. Đưa thơ đến các địa phương tạo sự hứng khởi cho người cầm bút. Các nhà thơ cao tuổi như Trần Nhương, Phan Thị Thanh Nhàn… không ngại “xê dịch”. 8 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Ba n Ngày 3/3/2026 Sinh thời, “thi sĩ tình yêu” Xuân Diệu viết: “Nỗi đời cay cực đang giơ vuốt/Cơm áo không đùa với khách thơ”. Câu thơ ấy vẫn đúng với hiện tại. Nhà thơ U90 Trần Nhương khẳng định, ở Việt Nam chẳng có nhà thơ nào sống được chỉ bằng thơ. Nhưng ông cho rằng, câu chuyện mưu sinh hay tác động của AI, mạng xã hội, không bao giờ dập tắt tình yêu, đam mê của người cầm bút chân chính. Tôi đến với bộ phim bằng sự tò mò và bằng một tình yêu dành cho những kẻ mộng mơ, dành cho một Sài Gòn mà tôi chưa từng quen thuộc, và tình yêu dành cho bài hát chủ đề phim mà đến giờ tôi vẫn còn nghe. Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi dung hòa giữa âm nhạc, cuộc dạo chơi và đối thoại về triết lý cuộc đời qua lăng kính của tuổi xanh, tình yêu, giấc mơ nghệ thuật, và sự lạc lối của tuổi trẻ. Tôi khi ấy 23 tuổi, và đã phải lòng bộ phim này khi nhìn thấy bản thân trong đó. Đáng tiếc, Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi thất bại về doanh thu, khiến đạo diễn Chung Chí Công tạm gác giấc mơ điện ảnh suốt 7 năm trời để làm quảng cáo trả nợ. Và rồi, đúng dịp xuân năm 2026 này, anh với vai trò đạo diễn cùng vợ là nhà sản xuất Thúy Nguyễn tái xuất với bộ phim thứ hai Cảm ơn người đã thức cùng tôi. BỘ PHIM NHẠC KỊCH HIẾM HOI Cảm ơn người đã thức cùng tôi là bộ phim thể loại nhạc kịch hiếm hoi của Việt Nam, về hành trình theo đuổi giấc mơ nghệ thuật của một nhóm bạn trẻ, với câu chuyện chính xoay quanh cặp đôi Mộng Hoài (nữ diễn viên Võ Phan Kim Khánh) và Minh Hiếu (Trần Doãn Hoàng). Thuở nhỏ, hai đứa trẻ đã theo đuổi ước mơ thành họa sĩ truyện tranh và diễn viên điện ảnh. Đến một ngày, Hiếu phải cùng ông về Hà Nội để chữa bệnh. Cả hai xa cách nhau khoảng 10 năm cho đến khi Hoài vô tình gặp lại Hiếu trên chuyến tàu lên Sài Gòn để học đại học. Lúc này, Hiếu không còn mơ mộng ngày xưa, mà ngày ngày vẽ storyboard thuê để kiếm tiền trả nợ, còn Hoài theo học ngành tiếng Anh để mong tìm một công việc thực tế hơn giấc mơ màn bạc. Nhưng không ai có thể mãi chạy trốn khỏi giấc mơ ngụ sâu trong tiềm thức của mình. Hoài bị cuốn vào môn nghệ thuật thứ Bảy cùng nhóm sinh viên ở trường. Được sống lại giấc mơ tưởng chừng lãng quên, Hoài kéo Hiếu ra khỏi thực tại buồn bã, khích lệ anh trở lại với đam mê vẽ truyện. Giống như hai đứa trẻ thời xưa cùng bỏ ống heo để nuôi nấng giấc mơ, hai nhân vật chính nay đã yêu và nắm tay nhau vươn tới ước mơ nghệ thuật tưởng chừng hão huyền. Cảm ơn người đã thức cùng tôi không mang một cốt truyện quá mới lạ hay đặc biệt. Vẫn là câu chuyện về những người trẻ theo đuổi giấc mơ bay bổng nhưng bị thực tại nghiệt ngã ghì xuống mặt đất. Song, đạo diễn và biên kịch đã thổi một làn gió mới vào kịch bản quen thuộc này yếu tố nhạc kịch - một thể loại khó làm, và còn xa lạ với thị trường Việt. Những bài hát sử dụng trong phim sôi động có, lắng đọng cũng có, nhưng đều xoay quanh chung chủ đề giấc mơ và tuổi trẻ. Và khi đã là nhạc kịch, thì không thể thiếu phần thiết kế bối cảnh mang đầy màu sắc sặc Một sáng mùa Xuân năm 2022, tôi quyết định xem Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi (2019) của đạo diễn Chung Chí Công trên Netflix, sau khi bắt gặp lời “kêu cứu” của đạo diễn trên trang cá nhân: “Trời ơi, phim chưa muốn chết”... Bữa tiệc thanh xuân của những kẻ mộng mơ Cặp đôi nhân vật chính Hoài - Hiếu trong phim Thi nhân vượt lên “nỗi đời cay cực” Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn (mặc áo dài, đứng giữa) dự Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 tại Tuyên Quang
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==