Không còn tồn tại Công ty tư vấn thiết kế Bỉ Điều kiện được bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm do AI tạo ra 11 n Thứ Ba n Ngày 3/3/2026 PHÁP LUẬT CỰU BỘ TRƯỞNG TỰ DUYỆT “CƠ CHẾ ĐẶC THÙ” Theo kết luận điều tra, tháng 8/2013, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân yêu cầu làm rõ sự cần thiết của cơ chế đặc thù trong quá trình lập và triển khai dự án. Dù chưa làm rõ yêu cầu theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, nhưng vào tháng 12/2013, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến ký tờ trình kiến nghị Thủ tướng cho phép áp dụng một số cơ chế đặc thù, trong đó có nội dung “cho phép thuê tư vấn nước ngoài”. Tháng 1/2014, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án đầu tư 5 bệnh viện tuyến trung ương, nhưng không có nội dung chấp thuận cơ chế thuê tư vấn nước ngoài. Tuy không được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “cho phép thuê tư vấn nước ngoài” nhưng Nguyễn Chiến Thắng (Giám đốc Ban Y tế trọng điểm) vẫn ký các tờ trình để cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến ký các quyết định cho phép thuê tư vấn nước ngoài để thực hiện lập 2 dự án và phê duyệt Kế hoạch tuyển chọn phương án thiết kế kiến trúc 2 dự án bệnh viện, cho phép Công ty VK Architects and Engineers (VK Studio) được lập, báo cáo các phương án thiết kế kiến trúc 2 dự án. Trên cơ sở phương án thiết kế kiến trúc 2 dự án được duyệt, Nguyễn Chiến Thắng chỉ đạo cán bộ dưới quyền hoàn thiện, hợp thức hồ sơ chỉ định thầu không đúng quy định của pháp luật để Liên danh VK Studio - Viện TTB thực hiện các gói thầu. Cơ quan điều tra xác định việc này vi phạm Luật Đấu thầu và quy định về thuê tư vấn nước ngoài trong hoạt động xây dựng. Theo hồ sơ, Công ty VK Group có loại hình doanh nghiệp là Công ty trách nhiệm hữu hạn đại chúng Bỉ, hiện đã đóng cửa và không còn tồn tại. Còn VK Architects and Engineers không phải là pháp nhân, mà là thương hiệu chung, được sử dụng trong việc quảng bá dịch vụ chung cho các pháp nhân của VK. Tại Việt Nam, Công ty TNHH MTV VK Việt Nam được Sở Kế hoạch & Đầu tư TPHCM cấp Giấy chứng nhận đăng ký lần đầu ngày 04/11/2011; vốn điều lệ 5 tỷ đồng; chủ doanh nghiệp là VK Asia Pacific Limited. Hiện Công ty đã ngừng hoạt động. THANH TOÁN VƯỢT KHUNG, THIỆT HẠI HÀNG CHỤC TỶ ĐỒNG Theo quy định của Bộ Xây dựng về định mức chi phí tư vấn, hợp đồng lập dự án đầu tư xây dựng cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai chỉ được chi tối đa hơn 4,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, Ban Y tế trọng điểm đã thanh toán cho phía VK hơn 22 tỷ đồng, gây thiệt hại hơn 17 tỷ đồng. Tương tự, hợp đồng tư vấn lập dự án cơ sở 2 Bệnh viện Việt Đức theo quy định chỉ được chi khoảng 4,9 tỷ đồng, nhưng thực tế đã thanh toán cho VK hơn 22,3 tỷ đồng, gây thất thoát hơn 17 tỷ đồng. Sai phạm tiếp tục lặp lại ở các gói thầu tư vấn thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công (TVBM-04 và TVVĐ-04). Theo định mức, gói TVBM-04 chỉ được chi gần 29 tỷ đồng nhưng thực tế thanh toán cho VK Group hơn 46,8 tỷ đồng; gói TVVĐ-04 chi cho VK hơn 46,2 tỷ đồng trong khi quy định chỉ hơn 28,6 tỷ đồng. Tổng thiệt hại tại hai gói này gần 35 tỷ đồng. Cộng các khoản chênh lệch, cơ quan điều tra xác định thiệt hại, thất thoát do thuê tư vấn nước ngoài là hơn 70 tỷ đồng. Kết luận điều tra cho rằng, bà Nguyễn Thị Kim Tiến cùng các thuộc cấp chịu trách nhiệm về toàn bộ sai phạm trong việc cho phép thuê và thanh toán vượt quy định cho đơn vị tư vấn nước ngoài, cũng như phần thiệt hại hơn 733 tỷ đồng khác tại hai dự án. Hai bệnh viện cơ sở 2 được đầu tư với kỳ vọng giảm tải cho tuyến trung ương. Tuy nhiên, nhiều hạng mục đến nay vẫn dang dở, xuống cấp sau nhiều năm không vận hành, trong khi ngân sách Nhà nước đã bị thất thoát, lãng phí hơn 803 tỷ đồng. MINH ĐỨ C Kết luận điều tra cho biết, VK Group, doanh nghiệp đến từ Bỉ thực hiện tư vấn lập dự án và thiết kế kỹ thuật cho dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2, hiện đã ngừng hoạt động. Vụ án được xác định gây thất thoát, lãng phí hơn 803 tỷ đồng, trong đó sai phạm từ việc thuê tư vấn nước ngoài gây thất thoát hơn 70 tỷ đồng. Dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 ẢNH: TRỌNG TÀI Bộ Tư pháp vừa công bố tài liệu thẩm định dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 17/2023). Trong dự thảo Nghị định lần này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (cơ quan chủ trì soạn thảo) bổ sung Điều 5a (điều mới) để quy định về quyền tác giả, quyền liên quan trong trường hợp có sử dụng AI. Cụ thể, để một tác phẩm do AI tạo ra được bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan thì phải đáp ứng đầy đủ bốn điều kiện: Con người phải đóng góp đáng kể và mang tính quyết định vào việc sáng tạo tác phẩm (như cung cấp dữ liệu đầu vào, thiết lập câu lệnh “prompt”, đánh giá, lựa chọn, chỉnh sửa kết quả của AI…); con người phải chịu trách nhiệm về đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan của mình; không gây phương hại đến quyền tác giả, quyền liên quan của các đối tượng được sử dụng làm dữ liệu đầu vào cho hệ thống trí tuệ nhân tạo; phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ. Trường hợp sản phẩm hoàn toàn do hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo ra hoặc không đáp ứng đầy đủ bốn điều kiện nêu trên thì không được bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan. MẠNG XÃ HỘI, NỀN TẢNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ PHẢI CHẶN THÔNG TIN VI PHẠM Đáng chú ý, dự thảo Nghị định cũng quy định về trách nhiệm giải trình và chứng minh khi có yêu cầu bảo vệ quyền hoặc nộp hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm có dùng AI. Theo đó, người sáng tạo sản phẩm phải kê khai trung thực, nộp văn bản cam đoan và cung cấp tài liệu chứng minh sự đóng góp của mình như lịch sử câu lệnh, dữ liệu đầu vào, bản thảo chỉnh sửa... Quá trình tạo ra tác phẩm không được gây phương hại đến quyền tác giả của các dữ liệu đầu vào. Đối với việc sử dụng văn bản, khai thác dữ liệu đã được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan để dùng huấn luyện AI, dự thảo Nghị định nêu, các văn bản, dữ liệu có bản quyền khi được sử dụng để nghiên cứu, thử nghiệm, huấn luyện AI phải đáp ứng điều kiện như: Được công bố hợp pháp; nguồn thu thập hợp pháp; không được phá vỡ các biện pháp công nghệ bảo vệ quyền của chủ sở hữu. Đặc biệt, việc sử dụng này phải không nhằm mục đích thương mại, không mâu thuẫn với việc khai thác bình thường của tác phẩm và kết quả đầu ra của AI không được thay thế thị trường tiêu thụ của tác phẩm gốc; không được chuyển giao dữ liệu huấn luyện hoặc kết quả xử lý dữ liệu huấn luyện cho bên thứ ba sử dụng vào mục đích thương mại, trừ trường hợp có thỏa thuận với chủ sở hữu. Về quyền bảo lưu của tác giả, dự thảo Nghị định quy định chủ sở hữu quyền có quyền bảo lưu, không cho phép văn bản và dữ liệu là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan của mình được sử dụng cho việc huấn luyện AI. Việc bảo lưu phải được tuyên bố rõ ràng, bảo đảm tổ chức, cá nhân sử dụng có thể nhận biết một cách hợp lý, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác. Các tổ chức, cá nhân sử dụng dữ liệu có bản quyền để huấn luyện AI phải có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ kỹ thuật, dữ liệu huấn luyện, dữ liệu sử dụng và sẵn sàng cung cấp thông tin khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phục vụ xác minh, giải quyết tranh chấp. Đặc biệt, phải tôn trọng quyền bảo lưu của tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan. Ngoài những điểm mới trên, dự thảo Nghị định cũng bổ sung nhiều quy định mới cho phù hợp thực tiễn như quy định để siết chặt trách nhiệm của nền tảng số khi yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (mạng xã hội, nền tảng thương mại điện tử) phải có trách nhiệm ngăn chặn chia sẻ thông tin vi phạm, xóa bỏ, gỡ bỏ dịch vụ ứng dụng có nội dung xâm phạm bản quyền trên không gian mạng… HOÀ NG AN Để một tác phẩm do trí tuệ nhân tạ o (AI) tạo ra được bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan, phải đáp ứng các điều kiện như: con người phải đóng góp đáng kể và mang tính quyết định vào việc sáng tạo tác phẩm; con người phải chịu trách nhiệm về đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan của mình... Bứ c tranh nổ i tiế ng “Theatre D’opera Spatial” do AI tạ o ra Việc doanh nghiệp tư vấn nước ngoài hiện không còn tồn tại khiến câu chuyện trách nhiệm và thu hồi thiệt hại trở nên phức tạp và đặt ra câu hỏi lớn về cơ chế phê duyệt, giám sát các hợp đồng tư vấn trong các dự án đầu tư công quy mô lớn. VỤ BỆNH VIỆN BẠCH MAI, VIỆT ĐỨC CƠ SỞ 2:
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==