Ngày 5/1, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát biểu rằng thế giới “đang trải qua một giai đoạn biến động và thay đổi”, đồng thời nhấn mạnh “các hành động bá quyền đơn phương làm xói mòn nghiêm trọng trật tự quốc tế”, CCTV đưa tin. Phát biểu được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đưa ra sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Không nêu đích danh Mỹ hay Venezuela, ông Tập nói rằng “tất cả các quốc gia cần tôn trọng con đường phát triển do nhân dân các nước khác tự lựa chọn”. Ông cũng nhấn mạnh các nước phải “tuân thủ luật pháp quốc tế cũng như mục đích và các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc, đặc biệt các cường quốc cần đi đầu”. Những phát biểu này được ông Tập đưa ra trong cuộc gặp Thủ tướng Ireland Micheal Martin ngày 5/1. Cùng ngày, Ngoại trưởng Vương Nghị nói với Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar trong cuộc gặp tại Bắc Kinh: “Chúng tôi chưa bao giờ tin rằng bất kỳ quốc gia nào có thể đóng vai trò cảnh sát của thế giới, và cũng không chấp nhận việc bất kỳ nước nào tự nhận mình là quan tòa của thế giới”. Ông đề cập “những diễn biến bất ngờ tại Venezuela”, nhưng không nêu đích danh Mỹ. “Chủ quyền và an ninh của tất cả các quốc gia cần được bảo vệ đầy đủ theo luật pháp quốc tế”, người đứng đầu ngành ngoại giao Trung Quốc nói thêm. Đây là phát biểu đầu tiên của lãnh đạo Trung Quốc kể từ khi những hình ảnh Tổng thống Maduro, 63 tuổi, bị bịt mắt và còng tay gây chấn động dư luận. Ông Maduro đang bị giam tại một trung tâm ở New York. Tuyên bố của Tổng thống Donald Trump, rằng Mỹ sẽ tạm thời “điều hành” Venezuela có thể gây ra thử thách nghiêm trọng đối với “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trong mọi hoàn cảnh” mà Trung Quốc và Venezuela thiết lập năm 2023, vào dịp kỷ niệm 50 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao. Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã ra tuyên bố kêu gọi Mỹ “ngay lập tức” trả tự do cho Tổng thống Venezuela Maduro và phu nhân. Tuyên bố cũng “lên án mạnh mẽ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhận định, “các hành động đơn phương và mang tính bắt nạt đang tác động nghiêm trọng tới trật tự quốc tế”. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tuyên bố Bắc Kinh không chấp nhận việc bất kỳ quốc gia nào hành xử như “quan tòa của thế giới”. Chủ tịch Trung Quốc chỉ trích “hành động bá quyền” 12 n Thứ Ba n Ngày 6/1/2026 QUỐC TẾ Theo USA Today, ông Maduro sẽ bị truy tố với bốn tội danh liên quan đến ma túy và vũ khí. Ông phải đối mặt với án tù từ hàng chục năm đến chung thân cho mỗi tội danh nếu bị kết tội. Tổng thống Venezuela bị buộc tội cùng vợ, con trai và các thành viên cấp cao trong chính quyền. Bản cáo trạng cũng yêu cầu “tịch thu bất kỳ tài sản nào có được từ quá trình phạm tội”. Trước đó, ông Maduro và vợ bị bắt đêm 3/1 trong một cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Venezuela, và bị đưa đến Mỹ. Hiện chưa rõ vợ chồng ông Maduro đã có luật sư chưa, hoặc liệu họ có đưa ra lời bào chữa hay không. Reuters dẫn lời chuyên gia pháp lý cho biết, các công tố viên sẽ cần phải chứng minh sự tham gia trực tiếp của ông Maduro vào hoạt động buôn bán ma túy mới có thể kết tội ông. Điều này có thể sẽ gặp khó khăn nếu ông Maduro không phải là người trực tiếp ra quyết định. Các chuyên gia luật quốc tế cũng đặt câu hỏi về tính hợp pháp của cuộc đột kích mà Mỹ tiến hành nhằm vào ông Maduro. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc dự kiến họp ngày 5/1 để thảo luận về cuộc tấn công của Mỹ, mà Tổng Thư ký Antonio Guterres mô tả là “một tiền lệ nguy hiểm”. LỊCH SỬ LẶP LẠI? Ông Maduro bị Mỹ bắt hôm 3/1, đúng 36 năm sau ngày ông Manuel Noriega bị lực lượng Mỹ lật đổ. Và cũng như trường hợp của nhà lãnh đạo Panama, các luật sư của ông Maduro dự kiến tranh luận về tính hợp pháp của việc bắt giữ ông, lập luận rằng ông được miễn truy tố với tư cách người đứng đầu của một quốc gia, dựa trên nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và luật pháp Mỹ. Theo các chuyên gia pháp lý, lập luận này khó có thể thành công và phần lớn đã được nêu ra trong phiên tòa xét xử ông Noriega. Mặc dù việc Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh tiến hành chiến dịch ở Venezuela đặt ra những câu hỏi về hiến pháp vì không được Quốc hội Mỹ cho phép, nhưng giờ đây khi ông Maduro đang ở Mỹ, các tòa án có thể sẽ chấp thuận việc truy tố ông, vì giống như ông Noriega, Mỹ không công nhận ông Maduro là nhà lãnh đạo hợp pháp của Venezuela. “Không có cơ sở nào để viện dẫn quyền miễn trừ chủ quyền nếu chúng ta không công nhận ông ấy là người đứng đầu nhà nước”, ông Dick Gregorie, một công tố viên liên bang đã nghỉ hưu, nói. Ông Gregorie là người tham gia vụ truy tố ông Noriega và cuộc điều tra sau đó nhằm vào ông Maduro. “Một số chính quyền Mỹ, cả phe Cộng hòa và Dân chủ, đều không công nhận kết quả cuộc bầu cử của ông ấy. Đáng buồn thay, đối với ông Maduro, điều đó có nghĩa là ông ấy không thể thay đổi được tình hình”, ông Gregorie nói. Ông Noriega qua đời năm 2017, sau gần 3 thập kỷ ngồi tù ở Mỹ, Pháp và Panama. Trong phiên tòa đầu tiên, các luật sư của ông lập luận rằng việc Mỹ bắt giữ ông “gây sốc cho lương tâm”, là hành vi vi phạm các quyền được xét xử công bằng của ông. Nhà Trắng đã dựa vào ý kiến năm 1989 của Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Bill Barr lúc bấy giờ, rằng điều khoản cấm sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế của Hiến chương Liên Hợp Quốc không cấm Mỹ thực hiện các vụ “bắt cóc cưỡng bức” ở nước ngoài để thực thi luật pháp trong nước. Các phán quyết của Tòa án Tối cao từ những năm 1800 cũng đã khẳng định quyền tài phán của Mỹ trong việc truy tố người nước ngoài, bất kể sự hiện diện của họ tại Mỹ có hợp pháp hay không. Theo các chuyên gia, diễn giải của ông Barr có khả năng cũng sẽ được sử dụng trong vụ truy tố ông Maduro. So sánh với trường hợp của ông Noriega, ông Barr bác bỏ những ý kiến cho rằng Mỹ đang theo đuổi việc thay đổi chính phủ ở Venezuela thay vì thực thi luật pháp trong nước. “Mục tiêu ở đây không chỉ là bắt ông Maduro. Chúng tôi đã truy tố hàng loạt trợ lý của ông ấy. Mục tiêu là dọn sạch tổ chức tội phạm khỏi nơi đó”, ông Barr nói. Có những điểm khác giữa ông Noriega và ông Maduro tại toà. Ông Noriega chưa bao giờ giữ chức danh tổng thống trong suốt 6 năm cầm quyền trên thực tế. Ngược lại, ông Maduro tuyên bố đã được người dân Venezuela bầu 3 lần. Mặc dù kết quả cuộc bầu cử năm 2024 gây tranh cãi, nhưng ông Maduro được một số chính phủ như Trung Quốc, Nga, Ai Cập… công nhận chiến thắng. “Ông Maduro có quyền miễn trừ chủ quyền mạnh mẽ hơn nhiều so với ông Noriega, người thực tế không phải là tổng thống đương nhiệm của Panama vào thời điểm đó”, ông David Oscar Markus, một luật sư bào chữa ở Miami đã tham gia một số vụ án hình sự nổi tiếng, bao gồm cả một số vụ liên quan đến Venezuela, cho biết. Tuy nhiên, đối với các tòa án Mỹ, ý kiến có trọng lượng nhất là Bộ Ngoại giao, cơ quan đã treo thưởng 50 triệu USD trong nhiều tháng để bắt ông Maduro. “Các tòa án quá tôn trọng nhánh hành pháp trong các vấn đề chính sách đối ngoại đến nỗi tôi thấy khó có thể để ngành tư Điều gì chờ đợi ông Maduro tại tòa án Mỹ? Khi Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro xuất hiện lần đầu tiên tại tòa án New York ngày 5/1 để đối mặt các cáo buộc của Mỹ, ông có thể sẽ đi theo con đường của một nhà lãnh đạo Mỹ Latin khác bị Mỹ lật đổ: ông Manuel Noriega đến từ Panama. Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị giam giữ tại New York vài giờ sau khi bị Mỹ bắt giữ ẢNH: THE GUARDIAN XUNG QUANH VỤ MỸ BẮT GIỮ, XÉT XỬ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp Thủ tướng Ireland Micheal Martin tại Bắc Kinh ngày 5/1/2026 ẢNH: XINHUA Bản cáo trạng của Mỹ buộc tội ông Nicolas Maduro tạo điều kiện cho việc vận chuyển hàng nghìn tấn cocaine vào Mỹ bằng cách hỗ trợ về thực thi pháp luật, hậu cần và hợp tác với “một số trùm buôn bán ma túy và khủng bố ma túy bạo lực và khét tiếng nhất thế giới”. Người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres cho biết, người đứng đầu tổ chức liên chính phủ lớn nhất thế giới “vô cùng lo ngại” về hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc cho rằng hành động này sẽ để lại “những hệ lụy tiềm tàng đáng lo ngại với khu vực”, người phát ngôn Stéphane Dujarric nói.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==