với những bài thơ tục tĩu, những người cầm bút chuyên nghiệp cũng bày tỏ quan điểm không đồng tình với kiểu cách tân này. Một nhà thơ có tiếng chia sẻ: “Nhà thơ cần có những cách nghĩ mới song không thể viết trần trụi thế được. Thơ đi vào thế giới tâm hồn con người và nhu cầu của con người chẳng có gì sai. Nó không cần né tránh ẩn ức, tình dục hay giới tính… nhưng thiếu gì cách để bộc lộ những vấn đề ấy? Ngôn ngữ Việt Nam giàu có. Thế mạnh của tiếng Việt cho phép nhà thơ chọn cách nói uyển chuyển, hình tượng chứ không phải cách gọi tên thô tục, huỵch toẹt. Như thế cần gì đến nhà thơ, cần gì đến thơ?”. Nhà thơ Thi Hoàng cho biết, ông cũng không chấp nhận những từ ngữ tục tĩu, trần trụi trong thơ Việt. “Cách tân cũng phải có chừng mực, nằm trong phổ chung là văn hóa. Viết gì thì viết không được phản văn hóa, từ văn hóa ăn, văn hóa mặc, văn hóa giao thông… rộng hơn là văn hóa Việt. Chẳng hạn, ta không thể dùng bô để đựng cơm, cho dù điều này rất mới, rất lạ nhưng lại không có văn hóa”. Nhà thơ Đặng Huy Giang không đánh giá cao hình thức của một bài thơ. “Hình thức không là gì cả. Nội dung đẻ ra hình thức”, ông nêu. Theo ông, một vài cách tân thơ ở ta nặng tính hình thức. “Đẻ ra thể thơ năm câu được coi là một kiểu cách tân. Nhưng Chế Lan Viên đã từng làm 5-7 bài thơ năm câu, ông ghi là “ngũ tuyệt”. Dù Chế Lan Viên viết ngũ tuyệt hay nhưng ông không theo đuổi hình thức thơ năm câu. Thơ đủ thể loại, tại sao cứ phải bó hẹp nó, đổ khuôn cho nó”, Đặng Huy Giang nói. Nhà thơ Thi Hoàng lại cho rằng, hình thức của một bài thơ có vị trí riêng. Ông tán đồng quan điểm của cố nhà thơ Chế Lan Viên - hình thức là vũ khí. “Trong một chừng mực nào đó cũng nên quan tâm tới hình thức. Nhưng điều này lại lệ thuộc vào tài năng của người viết. Nếu bài thơ chỉ có hình thức thôi thì giống như… ma nơ canh, là người giả, chứ không phải người thật”, thi sĩ đất Cảng bình luận. n VĂN HÓA 7 28/2-1/3/2026 www.tienphong.vn CHUYỆN CUỐI TUẦN Như thú “thả thơ” chẳng hạn. Thả thơ là chiếu chữ đêm trăng thanh gió mát của giới chữ nghĩa thường ở chốn kinh kỳ, nơi người chơi đặt cược để đoán đúng những từ những chữ cố ý để khuyết trong câu thơ mà người cầm cái đưa ra. Người nào thắng coi như sướng gấp đôi, bởi vừa khoe tài chữ với thiên hạ, lại vừa rủng rỉnh có tiền. Bồi hổi nhớ nhung cái chiếu thả thơ đêm Xuân của cha con cụ Nghè Móm trong “Vang bóng một thời” của Nguyễn Tuân. Dẫu thơ hay đời cũng đều chỉ là những canh bạc - “đấy ông xem, ở đời ăn nhau ở may rủi, chứ chữ nghĩa tài hoa mà đã làm gì, phải không ông?”. Thế rồi, thả thơ thời nay bỗng biến thành cảnh buộc câu thơ vào quả bóng bay cho nó... thăng thiên! Như đã liên tục 14 năm qua trong các ngày thơ Văn Miếu. Có lẽ do thời xưa các cụ chưa phát kiến được loại khí hydro để kéo thơ bay lên? Giờ đến thời drone không khéo thơ còn được nhào lộn... Thơ bây giờ bị làm nhái quá nhiều. Thật giả chả biết đâu mà lần. Bởi AI, bởi nhiều tay làm thơ láu cá, bốc nhặt, nhào trộn thơ hay đông tay kim cổ thành những “tuyệt tác” của mình. Tôi vừa chat hỏi “Bạn là AI, bạn nghĩ gì về thơ do AI làm ra?”. Nó (ChatGPT) liền “đỏ mặt thẹn thùng” đáp rằng “câu hỏi này khá ‘nhạy cảm’ với một AI như tôi. Nhưng tôi sẽ trả lời thành thật, không phòng thủ”. Và quả nhiên, câu trả lời của nó thật thần sầu, không chỉ về kiến thức (tổng hợp được), mà còn ở cách người ta dạy nó đối phó với những tình huống như này. Thừa nhận mình chưa thể chạm tới tầng hiện sinh như con người, nhưng lập tức nó mượn lý thuyết “cái chết của tác giả” nổi tiếng của Roland Barthes để đá thẳng quả bóng sang đối phương. Rằng, khi AI viết thơ, cảm xúc thực không nằm ở AI, mà nằm ở người đọc. Nếu một bài thơ do AI viết khiến anh rung động, thì rung động đó là thật. Cảm xúc thuộc về người tiếp nhận, không phụ thuộc hoàn toàn vào người sáng tạo. “Liệu ý nghĩa có còn phụ thuộc vào người viết không?”, AI hỏi ngược lại. Đến thời điểm này, đúng là không/ khó thể xem thơ AI là mối đe dọa với thơ con người. Con người vẫn là nơi bắt đầu và kết thúc của cảm xúc. Thứ cảm xúc thật khó diễn đạt như khi đọc những dòng này trên trang của nhà thơ Lê Vĩnh Tài “Sao ngày vía Thần Tài người ta phải đi mua vàng mà không ai đi mua thơ?... Không ai mua thơ vì thơ không chịu nằm yên trong két sắt, nó rỉ qua các kẽ tay, bốc hơi khỏi trái tim như một vết thương. Nếu có một cửa hàng bán thơ, giá của nó sẽ là ký ức tuổi thơ, một đêm không ngủ, hoặc nụ hôn đã mất... Nhưng có lẽ thần tài không ngồi trong tiệm vàng, ông vẫn ở trong một câu thơ bị bỏ quên, nơi người nghèo đọc lên và bỗng thấy mình giàu có đến mức không cần thêm gì nữa”. Vậy đó, thơ ơi! TRÍ QUÂN Thơ ơi!(Tiếp theo trang 1) Nhà thơ Đặng Huy Giang Ngày thơ Việt Nam lần thứ 23 năm 2025 được tổ chức tại thành phố Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 năm 2026 được tổ chức tại phường Bãi Cháy và phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh Với chủ đề “Trước biển lớn”, Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 năm 2026 được tổ chức tại phường Bãi Cháy và phường Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh) vào ngày Rằm tháng Giêng. Lý giải về chủ đề “Trước biển lớn”, đại diện Ban Tổ chức Ngày thơ nó i rằ ng, sự kiện diễn ra trong bối cảnh đất nước đang đứng trước biển lớn toàn cầu và nhân loại, với quyết tâm và khát vọng lớn lao, cùng với đó là những khó khăn, thách thức phải vượt qua để con tàu Việt Nam vững vàng tiến ra đại dương bao la của thế giới, trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, dân chủ, công bằng, văn minh vào năm 2045. Bên cạnh đêm thơ nguyên tiêu được dàn dựng công phu, mang đậm tính nghệ thuật, Ban Tổ chức cũng tổ chức tọa đàm “Phẩm giá của thơ ca”. Tọa đàm tập trung nghiên cứu, giải mã thơ ca trong bối cảnh đời sống đương đại và phẩm giá của nhà thơ khi đứng trước cơn bão trí tuệ nhân tạo. Chia sẻ về công tác chuẩn bị cho Ngày thơ Việt Nam, ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh, cho biết, tỉnh Quảng Ninh được lựa chọn là địa phương đăng cai Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 không chỉ là niềm vinh dự mà còn là dịp để Quảng Ninh khẳng định vị thế là điểm đến của các sự kiện văn hóa, thể thao quy mô lớn. Theo kế hoạch, 8h30 ngày 3/3 sẽ diễn ra tọa đàm “Phẩm giá của thơ ca”; 14h cùng ngày, các nhà thơ đi thực tế, giao lưu và đọc thơ tại một số địa bàn trong tỉnh và 20h là sự kiện đêm thơ “Trước biển lớn” đượ c tổ chức tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm tỉnh Quảng Ninh. Ngày thơ Việt Nam 2026 sẽ không có màn thả những câu thơ hay được tuyển chọn lên trời như mọi năm. GIA LINH KHÔNG THẢ THƠ LÊN TRỜI Nhà thơ Thi Hoàng
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==