Báo Tiền Phong số 59-60

Theo VNNIC, tên miền 2 ký tự thuộc không gian tên miền quốc gia “.vn” là nhóm tài nguyên đặc biệt có số lượng hữu hạn, cấu trúc ngắn gọn, dễ ghi nhớ và mang giá trị nhận diện thương hiệu cao. Danh sách đấu giá lần này quy tụ nhiều tên miền giàu ý nghĩa, có thể phân thành các nhóm tiêu biểu. Thứ nhất, nhóm gắn với thương hiệu lớn hoặc viết tắt thương hiệu như mb.vn, lg.vn, hc.vn, cj.vn, jd.vn, jt.vn, có giá trị cao trong bảo vệ và phát triển tài sản thương hiệu số. Thứ hai, nhóm tên miền gợi mở theo ngành nghề như ot.vn (ô tô), dd.vn (di động), fa.vn (tài chính), gc.vn (golf), ex.vn (xuất nhập khẩu)… phù hợp xây dựng thương hiệu chuyên ngành. Thứ ba, nhóm tên miền theo xu hướng xã hội và văn hóa số như 2k.vn, ok.vn, hi.vn, f0.vn, ez.vn, em.vn… có tính lan tỏa cao trong môi trường số. Ngoài ra, các tên miền chữ-số cực ngắn như p1.vn, j2.vn, t7.vn, g8.vn… mang tính hiện đại, phù hợp lĩnh vực công nghệ và có tiềm năng đầu tư dài hạn. Việc đấu giá công khai nhóm tên miền này nhằm khai thác hiệu quả tài nguyên Internet quốc gia, đồng thời tạo cơ hội minh bạch cho doanh nghiệp và nhà đầu tư sở hữu những định danh trực tuyến độc bản trong hệ sinh thái số “.vn”. Dự kiến việc đấu giá trong năm 2026 sẽ chia thành 2 đợt. Trong đó tại đợt 1 có 50 tên miền quốc gia “.vn” hai ký tự sẽ được đưa ra đấu giá theo hình thức trực tuyến. Các phiên đấu giá dự kiến diễn ra trong 3 ngày, từ ngày 18-20/3. Đây là cơ hội để doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức và cá nhân tiếp cận, sở hữu những tài sản số có giá trị cao, góp phần nâng tầm thương hiệu, khẳng định vị thế và gia tăng giá trị trong môi trường số. Danh sách tên miền đấu giá và thông tin chi tiết, hướng dẫn quy trình thực hiện đấu giá xem tại: https://daugiatenmien.gov.vn/; đăng ký, tham gia thực hiện đấu giá tại https://vpa.com.vn. VNNIC khuyến nghị các doanh nghiệp, nhà đầu tư và các cơ quan, tổ chức quan tâm chủ động nghiên cứu danh sách tên miền và hoàn thiện hồ sơ tham gia trước thời hạn quy định. Theo VNNIC, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân đủ điều kiện theo quy định có thể đăng ký tham gia đấu giá theo hướng dẫn công bố trên hệ thống đấu giá trực tuyến. Người trúng đấu giá được cấp quyền sử dụng tên miền theo quy định pháp luật và được thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng tên miền theo quy định hiện hành. Đây là điểm quan trọng, góp phần khẳng định tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” không chỉ là công cụ nhận diện trực tuyến mà còn là tài sản số có giá trị đầu tư, thương mại và phát triển thương hiệu dài hạn. n Nhà nghiên cứu ngôn ngữ Hoàng Tuấn Công cho rằ ng, trường hợp “hàng ngày” và “hằng ngày” là một điển hình của sự lưỡng khả. Ở đây, không có việc sinh ra một từ mới với nghĩa mới hoàn toàn, và “hàng ngày” hay “hằng ngày” cùng mang nghĩa chỉ về một sự việc lặp đi lặp lại theo chu kỳ một ngày với 24 giờ vẫn không thay đổi. SAI CHÍNH TẢ HAY KHÔNG? Theo chuẩn chính tả phổ thông hiện nay, “hằng” được coi là hình thức chuẩn để biểu thị sự lặp lại hoặc không đổi (hằng năm, hằng giờ, hằng mong nhớ…). Thế nhưng, viết “hàng ngày” có bị coi là sai không? “Câu trả lời: Không thể coi là sai chính tả. Tại sao lại như vậy? Bởi vì thực tế đời sống ngôn ngữ vẫn ghi nhận sự hiện diện của nó. Ngay cả những học giả uy tín, những nhà biên soạn từ điển cựu trào như cụ Trần Văn Chánh vẫn lựa chọn dùng “hàng ngày”. Hay bản thân tôi, một người xứ Thanh, trong giao tiếp tự nhiên và cả trong văn viết, đôi khi vẫn sử dụng âm “hàng” theo thói quen địa phương. Sự ghi nhận của các từ điển hiện đại, tiêu biểu là Từ điển tiếng Việt do GS Hoàng Phê chủ biên, đã minh chứng rằng cả hai hình thái này đều có vị trí trong tâm thức người Việt”, ông Công nó i. Theo ông Công, dù chúng ta thừa nhận sự lưỡng khả, nhưng với ngôn ngữ, sự lựa chọn giữa “hàng” và “hằng” đôi khi phụ thuộc vào ngữ cảnh và sự tinh tế của người dùng. Trong các tổ hợp mang tính biến hóa linh hoạt như “hàng ngày”, “hàng tháng”, “hàng giờ”, sự thay đổi âm tiết không làm thay đổi bản chất thông điệp. “Khi tôi nói: ‘Tết đến, tôi phải đợi hàng tháng mới lấy được vé tàu’ hay ‘Tôi phải đợi hằng tháng mới lấy được vé tàu’, thì người nghe đều hiểu rằng đó là một khoảng thời gian chờ đợi đằng đẵng, mệt mỏi. Ở đây, ‘hàng’ hay ‘hằng’ đều làm tốt vai trò biểu đạt của mình. Tuy nhiên, có những tình huống không thể có sự lưỡng khả. Chúng ta nói ‘hằng đẳng thức’, chứ không nói ‘hàng đẳng thức’. Chúng ta viết ‘hằng mong nhớ’, ‘hằng yêu dấu’ để chỉ một trạng thái thường trực, không thay đổi, vĩnh cửu. ‘Hàng’ không thay được ‘hằng’. Điều này cho thấy, ngôn ngữ có sự tự điều chỉnh. Những từ ngữ nào gắn liền với đời sống bình dân thường có xu hướng lưỡng khả cao hơn (do tác động của phương ngữ), còn những từ thuộc về khoa học hoặc văn chương bác học thường sẽ được chuẩn hóa chặt chẽ hơn”, ông Công nhậ n định. Theo ông Công, nên khuyến khích sử dụng theo chuẩn phổ thông. Các cơ quan ngôn luận, sách giáo khoa hay các ấn phẩm báo chí chính thống (như khi gọi tên ấn phẩm là “Nhân Dân hằng tháng”) nên tuân thủ chuẩn “hằng” để tạo ra sự nhất quán quốc gia. Tuy nhiên, nên thừa nhận và tôn trọng sự biến điệu. Trong văn chương, giao tiếp đời thường hay các nghiên cứu mang tính địa phương, cách viết “hàng” cần được nhìn nhận như một biến thể phương ngữ hợp pháp, không nên bị bài trừ hay dán nhãn “sai chính tả”. Có ví dụ khác rất sinh động cho sự tương đồng ngữ âm này là cặp từ “đằng trước”/“đằng ngoài” và “đàng trước”/”đàng ngoài”. Cả hai “đằng” và “đàng” đều cùng mang một nghĩa, chúng tồn tại song song và làm giàu thêm cho vốn từ vựng Việt Nam, ông Công nó i. GS.TS ngôn ngữ Trần Trí Dõi, nguyên Trưởng khoa Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, chung nhận định rằng, trường hợp lưỡng khả, như “hàng” và “hằng” trong tiếng Việt là bình thường của ngôn ngữ. Tuy vậy, khi dùng chúng cũng cần phải lưu ý là tùy thuộc vào văn cảnh. “Chẳng hạn, theo tôi, câu nói ‘Hằng ngày cháu đến trường bằng xe đạp’ cũng có thể nói ‘Hàng ngày cháu đến trường bằng xe đạp’ là do ở đây nói về ý lặp đi lặp lại một hành động. Nhưng người ta chỉ có thể nói ‘Hàng chồng sách’, chứ không thể nói ‘Hằng chồng sách’ được vì ở đây ‘hàng’ là nói về số lượng sách”, ông Dõ i giả i thích. “KHÁ C NHAU MỘ T TRỜ I MỘ T VỰ C” Tuy nhiên, Phó Giám đốc Trung tâm Từ điển học (Vietlex) Vũ Xuân Lương nhận định, “hằng ngày” và “hàng ngày” không phải là trường hợp lưỡng khả. Ông Lương nói: “Bản chất từ nguyên của ‘hằng’ và ‘hàng’ khác nhau một trời một vực. Khác với cặp thày/thầy (cùng một gốc, chỉ biến âm do phương ngữ), cặp hằng/ hàng xuất phát từ hai gốc từ Hán Việt hoàn toàn khác nhau về nghĩa”. Hằ ng (恒) nghĩa là thường xuyên, lâu dài, bền vững, không đổi, ví dụ: hằng số, vĩnh hằng… Hàng (行) nghĩa là hàng lối, dãy, hoặc chỉ số lượng nhiều, ví dụ: hàng trăm, hàng nghìn, hàng đống… Hằng ngày chỉ tính chất lặp lại đều đặn, ngày này qua ngày khác. Đây là từ dùng để chỉ tần suất. Hàng ngày mang nghĩa chỉ số lượng/tập hợp. Theo ông Lương, nếu chấp nhận chúng là lưỡng khả (dùng thế nào cũng được), chúng ta đang vô tình làm nghèo đi tiếng Việt và xoá nhoà ranh giới ngữ nghĩa tinh tế này. Ví dụ: “Tôi uống thuốc hằng giờ” (mỗi giờ uống 1 viên); “Tôi đợi anh ấy hàng giờ đồng hồ” (đợi suốt mấy tiếng). Ở đây, thay “hằng” bằng “hàng” sẽ làm méo mó nghĩa của câu. “Sở dĩ hiện nay người ta dùng ‘hàng ngày’ thay cho ‘hằng ngày’ tràn lan là do cơ chế mờ nghĩa và lây lan của từ chỉ số lượng. Người ta quen dùng hàng tuần, hàng tháng, hàng năm (với ý nghĩa là nhiều tuần, nhiều tháng). Dần dần, tư duy ngôn ngữ đánh đồng ‘nhiều ngày’ với ‘ngày nào cũng vậy’. Cộng thêm việc phát âm ‘hằng’ và ‘hàng’ gần giống nhau, dẫn đến sự nhập nhằng”, ông Lương phân tích. n 28/2-1/3/2026 www.tienphong.vn Xà HỘI 17 NGUYỄN QUỐC NGUYỄ N HOÀ I TRONG NGÔN NGỮ HỌC, CÓ MỘT KHÁI NIỆM GỌI LÀ LƯỠNG KHẢ - TỨC LÀ SỰ TỒN TẠI ĐỒNG THỜI CỦA HAI HÌNH THÁI TỪ VỰNG CÓ CÙNG NGUỒN GỐC, CÙNG NGHĨA HOẶC NGHĨA TƯƠNG ĐƯƠNG VÀ ĐỀU ĐƯỢC CHẤP NHẬN TRONG CỘNG ĐỒNG DÙ NHIỀ U KHI GÂY TRANH Cà I TRONG GIỚ I NGHIÊN CỨ U NGÔN NGỮ . LẦN ĐẦU TIÊN, TÊN MIỀN QUỐC GIA ĐUÔI “.VN” ĐƯỢC TRUNG TÂM INTERNET VIỆT NAM (VNNIC) TỔ CHỨC ĐẤU GIÁ VỚI GIÁ KHỞI ĐIỂM TỪ 10 TRIỆU ĐỒNG, CHƯA BAO GỒM THUẾ PHÍ. Thú vị hiện tượng lưỡng khả Có 50 tên miền đuôi .vn sẽ được đấu giá trong tháng 3/2026 Lần đầu đấu giá tên miền quốc gia khan hiếm Theo Phó Giám đốc Trung tâm Từ điển học (Vietlex) Vũ Xuân Lương, không nên dán nhãn “lưỡng khả” cho mộ t số trường hợp như khác gốc từ nguyên - hai từ có nguồn gốc khác nhau, nghĩa gốc khác nhau, chỉ vô tình giống âm hoặc bị dùng sai do thói quen (hằng và hàng; sáp nhập và sát nhập; chẩn đoán và chuẩn đoán…). “Hà ng” và “Hằ ng” trong Từ điể n Tiế ng Việ t (GS Hoà ng Phê chủ biên)

RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==