Số 59-60 | 28/2-1/3/2026 BỐN NHIỆM VỤ CHIẾN LƯỢC CỦA NGÀNH Y TẾ Trang 2 Trang 6-7 ẤN PHẨM CỦA BÁO TIỀN PHONG www.tienphong.vn Điện thoại nóng 0977 456 112 Trang 4-5 Không phải Thỏ ơi. Mà là thơ ơi!!! Ngày thơ Việt Nam ở Văn Miếu vào rằm tháng Giêng năm nay sẽ không thả thơ lên trời nữa. Thay vào đó, ngày thơ sẽ đưa về Quảng Ninh, trong đó có 50 câu thơ được gắn vào các cánh buồm (không biết có dong ra biển?) Ngẫm, cũng lạ. Là có không ít những mỹ tục tao nhã, ý tứ của các cụ thời xưa, nay đến thời con cháu đều bị biến thành những việc “chẳng giống ai”. CHUYỆN CUỐI TUẦN Thơ ơi! Xem tiếp trang 7 hay “đuổi bắt” độc giả? CÁCH TÂN THƠ: Quyến rũ Công đức tiền tỷ quản lý thế nào ?
28/2-1/3/2026 www.tienphong.vn THỜI SỰ 2 QUẢNG CÁO Hà Nội: ĐT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TP.HCM: ĐT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giờ hành chính (024)39439664 Ngoài giờ 0912033213 (Thu Hiền) n Thiết kế: KIỀU TÚ n Giá: 7.500 đồng n Ban đại diện tại thành phố Hồ Chí Minh: 384 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. Xuân Hòa- TPHCM. ĐT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban đại diện tại miền Trung: 339 Lê Thanh Nghị, P. Hòa Cường; 19 Ngô Gia Tự, P. Hải Châu, TP Đà Nẵng, ĐT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban đại diện tại Bắc Trung Bộ: 21 Hồ Xuân Hương, P. Thành Vinh, tỉnh Nghệ An. ĐT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban đại diện tại ĐBSCL: 103 Trần Văn Hoài, P. Ninh Kiều, TP Cần Thơ. ĐT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban đại diện tại Tây Nguyên - Nam Trung Bộ: 52 Trần Nhật Duật, P.Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, ĐT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, đường 2/4, P. Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. SĐT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban đại diện tại Tây Bắc Bộ: 64 đường Lý Tự Trọng, P.Yên Bái, tỉnh Lào Cai. ĐT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban đại diện tại Đông Bắc Bộ: Số 18 Lê Thanh Nghị, P.Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Tòa soạn: 15 Hồ Xuân Hương, P. Hai Bà Trưng và D29 Phạm Văn Bạch, P. Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT: 3943 4031 - 38227525 Fax: (024) 39430693 | E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn | ISSN 0866-0827 | Website: www.tienphong.vn n Tổng Biên tập: PHÙNG CÔNG SƯỞNG n Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Ngọc Tiến, Trần Thị Thu Hà n Giấy phép xuất bản số: 137/GP-BVHTTDL do Bộ VH,TT&DL cấp ngày 2/10/2025 n In tại: Cty TNHH MTV In Quân đội 1, Cty In báo Nhân Dân Đà Nẵng, Cty TNHH MTV In Đăk Lăk, Xưởng in Quân khu IV, Cty TNHH MTV in Quân đội 2, TPHCM PHÁT HÀNH “Thưa các đồng chí trong đoàn công tác Trung ương, Thưa các thầy thuốc, các giáo sư, bác sĩ, cán bộ, nhân viên, người lao động bệnh viện Hữu Nghị và các cán bộ ngành y tế trong cả nước. Thưa toàn thể quý vị đại biểu, Trong không khí ấm áp của mùa xuân Bính Ngọ, với khí thế, niềm tin và khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, hôm nay tôi rất vui mừng, phấn khởi đến thăm, chúc mừng ngành y tế và tập thể cán bộ, y bác sĩ, nhân viên Bệnh viện Hữu Nghị nhân dịp kỉ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/195527/2/2026). Đây là dịp để toàn xã hội bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với các thầy thuốc, những người đang hàng ngày, hàng giờ trực tiếp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe người bệnh, nâng cao chất lượng y tế phục vụ nhân dân, bảo vệ giống nòi và gìn giữ sự trường tồn của dân tộc. Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước tôi thân ái gửi tới toàn thể các thầy thuốc, cán bộ, nhân viên, người lao động ngành y tế cả nước nói chung, Bệnh viện Hữu Nghị nói riêng, lời thăm hỏi ân cần, lời chúc mừng tốt đẹp nhất. Thưa toàn thể các đồng chí, Cách đây tròn 71 năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu của chúng ta đã căn dặn ngành y tế: “Lương y phải như từ mẫu”; “cán bộ y tế cần phải thương yêu, săn sóc người bệnh như anh em ruột thịt của mình, coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn”. Lời của Bác giản dị mà hàm chứa một chân lý lớn, một chuẩn mực cao, một mệnh lệnh đạo đức thiêng liêng. Bác đặt người thầy thuốc vào vị trí không chỉ là người chữa bệnh, mà là người chăm sóc bệnh nhân bằng cả trí tuệ và tấm lòng; không chỉ làm nghề, làm chuyên môn, mà là gánh vác một sứ mệnh, một trọng trách cao cả, cống hiến vì nhân dân, vì Tổ quốc. Trải qua hơn bảy thập kỷ xây dựng và trưởng thành, ngành y tế Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, từng bước khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước. Từ những ngày đầu gian khó, thiếu thốn trăm bề, đến hôm nay, chúng ta đã xây dựng được một hệ thống y tế ngày càng hoàn chỉnh, rộng khắp, từng bước hiện đại, đủ sức thực hiện những kỹ thuật tiên tiến mà trước đây chỉ có ở những nền y học ở các nước phát triển làm được. Ngành y tế đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe, chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ của nhân dân. Mỗi người dân được sinh ra an toàn hơn, được chữa bệnh tốt hơn, được sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn - đó không chỉ là thành tựu của riêng ngành y tế, mà là thành tựu của chế độ xã hội chủ nghĩa, là biểu hiện sinh động, bản chất tốt đẹp, nhân văn của Nhà nước ta. Có thể nói rằng: ngành y tế là nơi hội tụ của trí tuệ và lòng nhân ái; là nơi khoa học gắn với lương tâm, trách nhiệm; là nơi mỗi tiến bộ chuyên môn đều gắn với giá trị con người. Người thầy thuốc không chỉ chữa lành những tổn thương của thể xác, mà còn xoa dịu những lo âu, nỗi đau về tinh thần; không chỉ kéo dài sự sống, mà còn nâng đỡ niềm tin của người bệnh, của nhân dân. Chúng ta càng trân quý hơn những đóng góp thầm lặng mà to lớn của đội ngũ thầy thuốc trên mọi miền của Tổ quốc. Đằng sau mỗi thành tựu là những đêm không ngủ, những giờ phút căng thẳng, những hy sinh lặng lẽ. Có những người thầy thuốc dành trọn tuổi thanh xuân trong phòng bệnh; có những người dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp cứu người. Các thầy thuốc không tìm kiếm vinh quang cá nhân, nhưng chính họ làm nên hào quang cho ngành y tế và cho đất nước. Thưa toàn thể các đồng chí, Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với ngành y tế ngày càng cao, đặc biệt trong việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đòi hỏi ngành y tế phải cố gắng hơn nữa, nhất là khi nhân dân không chỉ mong muốn được chữa bệnh, mà còn mong muốn được chăm sóc toàn diện; không chỉ mong được điều trị tốt, mà còn mong được phục vụ với chất lượng ngày càng cao hơn, nhân văn, hiện đại hơn. Trước yêu cầu đó, đòi hỏi ngành y tế cần phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, tập trung thực hiện tốt 4 nhiệm vụ có ý nghĩa cấp thiết và chiến lược sau: Trước hết, phải kiên định mục tiêu cao nhất: đó là thực hiện bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân, bảo đảm mỗi người dân đều được tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế kịp thời, chất lượng và công bằng. Không để ai bị bệnh mà không được chăm sóc. Không để khoảng cách địa lý, điều kiện kinh tế hay hoàn cảnh xã hội trở thành rào cản đối với quyền được chăm sóc sức khỏe của người dân. Thứ hai, phải không ngừng nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm của mọi hoạt động. Mỗi bệnh viện phải là nơi người bệnh tìm đến với niềm tin và ra về với sự an tâm. Mỗi thầy thuốc phải là điểm tựa của người bệnh trong những thời khắc khó khăn nhất, lằn ranh sinh-tử của cuộc đời một con người. Thứ ba, phải chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ y tế vững về y lý, giỏi về y thuật, sáng về y đức, sâu về trách nhiệm, vững vàng về bản lĩnh, tận tụy với người bệnh. Con người là yếu tố quyết định. Khoa học có thể tiến bộ từng ngày, trang thiết bị có thể hiện đại từng giờ, nhưng yếu tố quyết định cuối cùng vẫn là người thầy thuốc- người trực tiếp mang tri thức và tấm lòng để cứu chữa người bệnh. Thứ tư, phải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế, để phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn, nhanh hơn, thuận tiện hơn. Điều quan trọng nhất là phải giữ vững và phát huy giá trị cốt lõi của ngành y tế-đó là lòng nhân ái, là trách nhiệm, là sự tận tụy vì con người. Bởi suy cho cùng, sức mạnh lớn nhất của ngành y tế không chỉ nằm ở máy móc hay kỹ thuật, mà nằm ở trái tim, khối óc của người thầy thuốc. Thưa các đồng chí, Tôi rất vui mừng được biết trong thời gian qua, Bệnh viện Hữu Nghị đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, toàn diện như báo cáo của đồng chí Giám đốc Bệnh viện đã trình bày. Bệnh viện đã không ngừng nâng cao chất lượng chuyên môn, xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ cao, tinh thần trách nhiệm vững vàng, y đức trong sáng, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho các đồng chí cán bộ trung, cao cấp của Đảng, Nhà nước và nhiều đối tượng khác. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, không chỉ đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, mà còn bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao và sự tận tụy phục vụ tuyệt đối. Những kết quả mà Bệnh viện đạt được là rất đáng trân trọng, là minh chứng cho truyền thống tốt đẹp, cho trí tuệ và tâm huyết của các thế hệ cán bộ, thầy thuốc của bệnh viện. Bệnh viện Hữu Nghị không chỉ là nơi điều trị bệnh, mà còn là nơi gửi gắm niềm tin; không chỉ là một cơ sở y tế, mà còn là một biểu tượng của trách nhiệm hết lòng vì người bệnh. Tôi tin tưởng rằng, với truyền thống vẻ vang, với đội ngũ cán bộ tận tâm, với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, Bệnh viện Hữu Nghị sẽ tiếp tục phát triển, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những cơ sở y tế hàng đầu, tiếp tục đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân. Nhân dịp năm mới và Ngày Thầy thuốc Việt Nam, một lần nữa tôi xin chúc toàn thể các thầy thuốc, cán bộ, nhân viên ngành y tế cả nước nói chung, Bệnh viện Hữu Nghị nói riêng, sức khỏe, hạnh phúc và thành công. Chúc các đồng chí luôn giữ vững ngọn lửa của trí tuệ, của lòng nhân ái, của trách nhiệm cao cả; luôn xứng đáng với sứ mệnh và niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và nhân dân”. n _____ Tít bài do Tiền Phong đặt. NHÂN KỶ NIỆM 71 NĂM NGÀY THẦY THUỐC VIỆT NAM, TỔNG BÍ THƯ TÔ LÂM CÓ BÀI PHÁT BIỂU KHI ĐẾN THĂM, CHÚC MỪNG NGÀNH Y TẾ VÀ TẬP THỂ CÁN BỘ, Y BÁC SỸ VÀ NHÂN VIÊN BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ. BÁO TIỀN PHONG TRÂN TRỌNG GIỚI THIỆU TOÀN VĂN BÀI PHÁT BIỂU CỦA TỔNG BÍ THƯ TÔ LÂM. Bốn nhiệm vụ chiến lược của ngành y tế Tổng Bí thư Tô Lâm tặng quà cho cán bộ, bác sĩ, nhân viên y tế Bệnh viện Hữu Nghị ẢNH: TTXVN TỔNG BÍ THƯ TÔ LÂM
Chiều 27/2, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tổ chức Hội nghị triển khai quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ. Theo quyết định của Bộ Chính trị, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn và Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Sỹ Hiệp được điều động, bổ nhiệm giữ chức Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương. Tân Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Kim Sơn, sinh năm 1966, quê quán TP Hải Phòng, là Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIII, XIV. Ông từng trải qua nhiều chức vụ công tác: Phó Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐHQG Hà Nội); Phó Giám đốc Thường trực rồi Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội. Từ tháng 4/2021, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (đến tháng 2/2026). Tân Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Sỹ Hiệp, sinh năm 1974, quê quán tỉnh Ninh Bình. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV. Ông từng trải qua nhiều chức vụ công tác: Trợ lý Thủ tướng, Vụ trưởng Thư ký - Biên tập, Văn phòng Chính phủ; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ (từ tháng 9/2014 đến 2/2026). Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương hiện là ông Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng. TRƯỜNG PHONG Chiều 27/2, đại diện Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 cho biết, đêm qua (26/2), điều kiện thời tiết phức tạp, mưa giông kèm gió lớn ở vùng biển khu vực mỏ Thăng Long - Đông Đô, gây khó khăn cho công tác tiếp cận tàu. Tuy nhiên, bằng sự quyết tâm, cán bộ, nhân viên Tàu KN 260 cùng các thành viên Tổ bầu cử trên biển đã hạ xuồng, di chuyển sang tàu CSB 6008, bảo đảm tổ chức bầu cử đúng kế hoạch, an toàn, nghiêm túc. Tại tàu CSB 6008, Tổ phó Tổ bầu cử số 10, đã triển khai để cử tri nghiên cứu tiểu sử, chương trình hành động của người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. “Để công tác bầu cử diễn ra đúng quy định, Đại úy Nguyễn Đức Hoàng, Thuyền trưởng Tàu CSB 6008 đã chỉ đạo tổ chức cho các cử tri vừa thực hiện nhiệm vụ theo kế hoạch, vừa bảo đảm đầy đủ quyền và nghĩa vụ của công dân. Các cử tri được tiếp cận đầy đủ thông tin, được tổ bầu cử phổ biến kỹ về thể lệ, nội quy bỏ phiếu theo đúng quy định của pháp luật”- Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 thông tin. Việc tổ chức bầu cử cho các cử tri trên Tàu CSB 6008 được Tổ bầu cử số 10 tiến hành chặt chẽ, đúng pháp luật; các cử tri tham gia đầy đủ theo danh sách niêm yết, nhận phiếu và thực hiện quyền bầu cử theo đúng quy định. Đại úy Nguyễn Đức Hoàng, Thuyền trưởng Tàu CSB 6008 (Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3) cho biết, việc tổ chức bầu cử sớm trên biển không chỉ tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ, chiến sĩ đang thực hiện nhiệm vụ xa đất liền được thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân, mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc, trách nhiệm cao của Đảng, Nhà nước, Quân đội và chính quyền địa phương trong việc bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân. Đây là sự ghi nhận, động viên kịp thời đối với cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm bám biển, giữ vững chủ quyền, an ninh, an toàn trên các vùng biển được phân công quản lý. Việc tổ chức bầu cử sớm trên biển cũng góp phần củng cố niềm tin, nâng cao ý thức trách nhiệm chính trị cho mỗi cán bộ, chiến sĩ, khẳng định dù ở bất cứ hoàn cảnh, điều kiện công tác nào, quyền bầu cử - quyền thiêng liêng của công dân luôn được tôn trọng, bảo đảm đầy đủ, nhất là đối với những cử tri không có điều kiện tham gia bầu cử tập trung vào ngày 15/3 tới. n 28/2-1/3/2026 www.tienphong.vn THỜI SỰ 3 HỮU HUY - ĐỨC ĐỊNH TRONG ĐÊM 26/2, TẠI VÙNG BIỂN KHU VỰC MỎ THĂNG LONG - ĐÔNG ĐÔ (CÁCH VŨNG TÀU KHOẢNG 160 KM VỀ PHÍA ĐÔNG NAM), TỔ BẦU CỬ TRÊN BIỂN (TỔ BẦU CỬ SỐ 10), PHƯỜNG PHƯỚC THẮNG, TPHCM ĐÃ TỔ CHỨC BẦU CỬ SỚM CHO CÁC CỬ TRI ĐANG THỰC HIỆN NHIỆM VỤ TRÊN TÀU CSB 6008 (BỘ TƯ LỆNH VÙNG CẢNH SÁT BIỂN 3). Bầu cử đặc biệt giữa trùng khơi Cử tri bỏ phiếu bầu ẢNH: BỘ TƯ LỆNH VÙNG CẢNH SÁT BIỂN 3 Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị (bên trái) trao quyết định cho ông Nguyễn Kim Sơn Việc tổ chức bầu cử cho các cử tri trên Tàu CSB 6008 được Tổ bầu cử số 10 tiến hành chặt chẽ, đúng pháp luật; các cử tri tham gia đầy đủ theo danh sách niêm yết, nhận phiếu và thực hiện quyền bầu cử theo đúng quy định. Đề nghị truy tố cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ban hành Kết luận điều tra vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Nhận hối lộ” xảy ra tại Bộ Y tế và các đơn vị liên quan, đồng thời đề nghị truy tố cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cùng nhiều bị can khác. Theo kết luận, bà Nguyễn Thị Kim Tiến (SN 1959), nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế, bị đề nghị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” theo khoản 3, Điều 219 Bộ luật Hình sự. Cơ quan điều tra xác định bà Tiến giữ vai trò xuyên suốt trong quá trình triển khai hai dự án trọng điểm của ngành y tế, cùng các đồng phạm gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho ngân sách Nhà nước, với tổng số tiền lên tới 803 tỷ đồng. Vụ án liên quan đến quá trình thực hiện hai dự án: xây dựng mới cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và xây dựng mới cơ sở 2 Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Theo Kết luận điều tra, việc thuê tư vấn nước ngoài để lập dự án, thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công không được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương. Tuy nhiên, Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm Nguyễn Chiến Thắng vẫn ký tờ trình, tham mưu để bà Nguyễn Thị Kim Tiến ký các quyết định cho phép thuê tư vấn nước ngoài thực hiện hai dự án và phê duyệt kế hoạch tuyển chọn phương án thiết kế kiến trúc. Cùng bị đề nghị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” còn có sáu bị can khác, gồm: Nguyễn Kim Trung (cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, cựu Phó Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế), Trần Văn Sinh (cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế), Đào Xuân Sinh (cựu Giám đốc Công ty CP Tư vấn đầu tư và Xây dựng SHT) cùng các cá nhân liên quan. Hai bị can Nguyễn Chiến Thắng (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm) và Nguyễn Hữu Tuấn (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế, kiêm phụ trách Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm) bị đề nghị truy tố về hai tội danh: “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Nhận hối lộ”. Ngoài ra, bị can Lê Thanh Thiêm (Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng) bị đề nghị truy tố về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Theo hồ sơ điều tra, bị can này từng bị tuyên phạt 3 năm tù nhưng cho hưởng án treo về tội “Nhận hối lộ”. Kết luận điều tra cho rằng các sai phạm trong quá trình quyết định chủ trương thuê tư vấn nước ngoài, phê duyệt phương án thiết kế và tổ chức triển khai hai dự án đã gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước tổng cộng 803 tỷ đồng. Vụ án được đánh giá là đặc biệt nghiêm trọng, thu hút sự quan tâm lớn của dư luận bởi quy mô thiệt hại và trách nhiệm của các cá nhân giữ vị trí lãnh đạo cao trong ngành y tế. MINH ĐỨC Bộ trưởng GD&ĐT làm Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược T.Ư BỘ TRƯỞNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGUYỄN KIM SƠN VÀ PHÓ CHỦ NHIỆM VĂN PHÒNG CHÍNH PHỦ NGUYỄN SỸ HIỆP ĐƯỢC BỘ CHÍNH TRỊ ĐIỀU ĐỘNG, BỔ NHIỆM GIỮ CHỨC PHÓ TRƯỞNG BAN CHÍNH SÁCH, CHIẾN LƯỢC TRUNG ƯƠNG.
Những ngày này, tuyến đường dẫn vào Đền Bảo Hà (xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai) tấp nập khách thập phương. Xe biển số từ Hà Nội, Phú Thọ, Quảng Ninh… nối đuôi nhau hướng về khu di tích trong những ngày đầu năm. Tại cổng đền chính, du khách tất bật chuẩn bị lễ. Mâm hoa quả, rượu bia, bánh kẹo được xếp thành hàng ngay trước cổng đền; những dãy nhà, ngựa mã xếp dài chờ dâng cúng. Không khí bên ngoài khu đền nhộn nhịp từ sáng sớm, người ra vào liên tục. Bên trong khu đền, tại chính điện đặt hòm tiền giọt dầu và công đức ngay phía trước ban thờ. Hai bên lối dẫn vào cung cấm, nhân viên Ban quản lý thường trực để tiếp nhận tiền công đức. Khi du khách dâng tiền vào hòm công đức, nhân viên ghi lại họ tên, năm sinh, địa chỉ và số tiền ủng hộ. Tại khu vực này được đặt mã QR để người dân có thể chuyển khoản trực tiếp thay vì nộp tiền mặt. Số tiền tiếp nhận được chuyển đến tài khoản của Ban quản lý Di tích của xã Bảo Hà. Ông Nguyễn Văn Quyền, Trưởng Ban Quản lý Di tích và Phát triển du lịch xã Bảo Hà cho biết, toàn bộ tiền công đức tại đền đều được quản lý theo quy trình cụ thể. AI KIỂM ĐẾM NIỀM TIN Trước đây, tiền công đức thường được hiểu một cách cảm tính, chỉ đơn thuần là tiền bỏ vào hòm hay đóng góp cho chùa chiền để “cầu bình an”. Điều này tạo ra sự lộn xộn trong quản lý tài chính, khó kiểm soát và dễ dẫn đến tranh cãi về tính minh bạch. Thông tư 04/2023/TT-BTC định nghĩa tiền công đức và tài trợ là “các khoản đóng góp tự nguyện bằng tiền, giấy tờ có giá, kim khí quý hoặc đá quý của các tổ chức, cá nhân dành cho mục đích bảo vệ, phát huy giá trị di tích hoặc tổ chức lễ hội”. Một trong những yêu cầu trọng tâm của Thông tư 04 là mở tài khoản tiền gửi tại Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại để phản ánh rõ toàn bộ dòng tiền công đức tiếp nhận qua chuyển khoản và thanh toán điện tử. Đối với tiền mặt, quy trình tiếp nhận cũng được quy định chi tiết: phải cử người tiếp nhận có sổ sách ghi chép rõ ràng tên người đóng góp, số tiền và thời gian, và hòm công đức phải được khóa niêm phong theo quy định. Việc kiểm đếm tiền mặt định kỳ (hằng ngày hoặc theo tuần) dưới sự giám sát của Ban quản lý và đại diện cộng đồng cũng là yêu cầu bắt buộc. Đặc biệt, nếu tiếp nhận tài sản không phải tiền mặt như kim khí quý, giấy tờ có giá, đơn vị quản lý phải ghi sổ chi tiết, đánh giá giá trị theo tài liệu người hiến tặng hoặc đánh giá của cơ quan chuyên môn trước khi sử dụng. Mặc dù quy định đã ban hành được 3 năm, nhưng những sai phạm trong quản lý tiền công đức vẫn tiếp diễn. Kết quả kiểm tra của Bộ Tài chính công bố năm 2025 cho thấy tình hình báo cáo thu chi tiền công đức giữa các di tích chưa đầy đủ, chỉ có khoảng 49% di tích tổng hợp số liệu thu chi đầy đủ, còn lại nhiều di tích chưa báo cáo theo quy định. Một số địa phương còn tình trạng chưa mở tài khoản riêng, có nơi việc kiểm đếm hòm công đức chưa lập biên bản đầy đủ, chưa có chữ ký của các thành phần giám sát theo quy định. Một số di tích giao tiền cho cá nhân giữ, đứng tên gửi tiết kiệm, cho các cá nhân vay, đã có trường hợp bị lừa nhiều tỷ đồng. Một số di tích có thói quen giữ tiền mặt mà không gửi vào tài khoản bị kẻ gian lấy trộm. Nhiều di tích tiếp nhận tiền trong hòm công đức chưa kịp thời bị kẻ gian cạy phá hòm lấy tiền. Cá biệt, có trường hợp nhân viên ban quản lý di tích lấy trộm tiền công đức bị nhiều người phát hiện. Trước tình hình ấy, nhiều địa phương như Hải Dương và TPHCM đã kiến nghị cần sớm ban hành thêm biểu mẫu ghi chép, theo dõi tiền công đức để hỗ trợ việc thực hiện Thông tư 04, bởi hiện tại hướng dẫn còn khiến một số Ban quản lý “không nắm được chính xác số tiền thu”, nhất là tại những di tích không có bộ máy kế toán chuyên nghiệp. PGS.TS Bùi Xuân Đính (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng, cơ chế quản lý tiền công đức tại các cơ sở tín ngưỡng và tôn giáo hiện nay vẫn còn thiếu sự thống nhất giữa các địa phương. “Có nơi làm rất chặt chẽ, có nơi lại gần như phó mặc cho ban quản lý tự xoay xở. Sự khác biệt ấy tạo ra những khoảng trống dễ bị lợi dụng”, ông nhận định. Theo ông, khi dòng tiền lớn mà quy trình không rõ ràng, nguy cơ trục lợi, sử dụng sai mục đích là điều khó tránh, và đó chính là nguyên nhân khiến dư luận nhiều lần bức xúc. Ông Đính nhấn mạnh, minh bạch không chỉ dừng ở khâu tiếp nhận. “Quản lý đầu vào bằng công khai, kê khai là cần thiết, nhưng chưa đủ. Phải quản lý cả đầu ra của tiền công đức”, PGS. Bùi Xuân Đính nói. Thực tế, tiền công đức thường được sử dụng vào năm nhóm mục đích chính: duy trì bộ máy hoạt động; tu bổ, tôn tạo di tích; mua sắm trang thiết bị, đồ tế lễ; tổ chức lễ hội truyền thống; và tham gia các hoạt động cộng đồng. Theo ông Đính, để giám sát hiệu quả các khoản chi, cần một cơ chế phối hợp đồng bộ giữa chính quyền địa phương, cơ quan văn hóa, tài chính và đại diện cộng đồng dân cư. “Không thể chỉ giao cho một ban MỖI MÙA LỄ HỘI, TIỀN CÔNG ĐỨC TẠI NHIỀU CHÙA, DI TÍCH CÓ THỂ LÊN TỚI HÀNG CHỤC, THẬM CHÍ HÀNG TRĂM TỶ ĐỒNG. DÒNG TIỀN ẤY ĐI VỀ ĐÂU, ĐƯỢC KIỂM ĐẾM VÀ SỬ DỤNG RA SAO, ĐANG TRỞ THÀNH CÂU HỎI LỚN CỦA DƯ LUẬN. ĐỀN BẢO HÀ THU HÚT ĐÔNG ĐẢO DU KHÁCH MỖI DỊP ĐẦU NĂM, LỄ, TẾT. MỖI NĂM, SỐ TIỀN CÔNG ĐỨC, TIỀN GIỌT DẦU CÙNG CÁC HIỆN VẬT TIẾP NHẬN TẠI ĐÂY LÊN TỚI GẦN 100 TỶ ĐỒNG. www.tienphong.vn XÃ HỘI 4 28/2-1/3/2026 Tiền được rải ở một cơ sở thờ tự Thiếu minh bạch dòng tiền HẠ ĐAN Thiếu minh bạch trong quản lý tiền công đức không chỉ làm mất niềm tin cộng đồng mà còn kéo theo hệ lụy pháp lý nghiêm trọng Người dân khi nộp tiền công đức được ghi lại họ tên, năm sinh, địa chỉ và số tiền ủng hộ Thu gần trăm tỷ đồng mỗi năm THÀNH ĐẠT CÔNG ĐỨC TIỀN TỶ, Theo Ban Quản lý Di tích Đền Bảo Hà, từ ngày 17/2 đến 26/2 (tức mùng 1 đến mùng 10 Tết Nguyên đán 2026), khu di tích đón hơn 300.000 lượt khách. Trong năm 2025, tổng lượng khách đạt trên 1 triệu lượt. Tổng nguồn thu tiếp nhận gần 100 tỷ đồng, trong đó hơn 94 tỷ đồng là tiền công đức và tiền giọt dầu, phần còn lại là hiện vật do du khách dâng cúng.
XÃ HỘI 5 28/2-1/3/2026 www.tienphong.vn quản lý tự kiểm tra mình. Cần có sự tham gia của cộng đồng, bởi chính người dân địa phương mới là những thanh tra viên khách quan và sát thực nhất”, ông nói. Người dân có quyền biết tiền công đức được thu bao nhiêu, chi vào việc gì, và có quyền phản ánh nếu phát hiện dấu hiệu tiêu cực. Khi cộng đồng được trao quyền giám sát, khả năng biển thủ hay trục lợi cá nhân sẽ giảm đi đáng kể. CÂU HỎI TIỀN CÔNG ĐỨC Ở CHÙA TƯ Phạm vi điều chỉnh của Thông tư 04/2023/TT-BTC không bao trùm toàn bộ hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, mà tập trung vào một đối tượng cụ thể: các di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng hoặc nằm trong danh mục kiểm kê của UBND cấp tỉnh. Điều này có nghĩa, những điểm thờ tự gắn với di sản đã được Nhà nước công nhận sẽ phải tuân thủ đầy đủ quy định về mở tài khoản, kiểm đếm, hạch toán, công khai thu chi tiền công đức. Ngược lại, các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo không gắn với di tích xếp hạng hoặc không nằm trong danh mục kiểm kê, thì không thuộc phạm vi điều chỉnh trực tiếp của Thông tư. Luật sư Nguyễn Minh Tuấn (Đoàn Luật sư Hà Nội) phân tích rằng sự phân định này nhằm tránh việc can thiệp quá sâu vào đời sống nội bộ của các tổ chức tôn giáo. “Nhà nước chỉ điều chỉnh phần tài chính gắn với di tích thuộc diện quản lý di sản hoặc có yếu tố công. Nếu một cơ sở thờ tự hoàn toàn tư nhân, không xếp hạng di tích, không sử dụng ngân sách nhà nước, thì việc thu, chi nội bộ không chịu sự điều chỉnh trực tiếp của Thông tư 04. Tuy nhiên, khi có yếu tố liên quan đến tài sản công, đến bảo tồn di sản hoặc kết hợp ngân sách nhà nước, thì trách nhiệm báo cáo và minh bạch là bắt buộc,” ông nói. Đại diện Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho biết, do quy định không can thiệp vào tiền công đức của những cơ sở tín ngưỡng không thuộc diện quản lý Nhà nước nên tiền công đức ở các địa điểm này đều do Ban quản lý và người đứng đầu cơ sở chịu trách nhiệm. Rất khó để thống kê đầy đủ số tiền thu vào là bao nhiêu. n Thiếu minh bạch trong quản lý tiền công đức không chỉ làm mất niềm tin cộng đồng mà còn kéo theo hệ lụy pháp lý nghiêm trọng. Theo quy định tại Nghị định 38/2021/NĐ-CP, các hành vi như không báo cáo kết quả tổ chức lễ hội, thu tiền trái quy định, ép buộc cá nhân đóng góp, hoặc lợi dụng hoạt động lễ hội để trục lợi cá nhân đều bị xử phạt hành chính với mức tiền từ vài trăm nghìn đến hàng chục triệu đồng. Nếu hành vi vi phạm gây thất thoát tài sản lớn, đặc biệt là tại các di tích công lập, những cá nhân liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tham ô tài sản hoặc thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng theo Bộ luật Hình sự. Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, trước hết cần làm rõ khái niệm và phạm vi của tiền công đức. Đây là khoản tiền người dân tự nguyện đóng góp vì niềm tin tâm linh, không phải khoản phí dịch vụ. Tuy nhiên, tại nhiều điểm đến, bên cạnh hòm công đức tồn tại hàng loạt dịch vụ đi kèm như vé tham quan, gửi xe, cáp treo, bán đồ lưu niệm, phát ấn, dâng sao giải hạn… Nếu không có cơ chế quản lý minh bạch, ranh giới giữa công đức và doanh thu kinh doanh sẽ bị xóa nhòa. Ông Nam cho rằng cần thay đổi cả thói quen văn hóa của người đi lễ, không thể “chỗ nào cũng nhét tiền”. Tiền công đức phải được đặt đúng nơi quy định, có hướng dẫn rõ ràng. Về lâu dài, nên tiến tới số hóa, hạn chế sử dụng tiền mặt trong chùa để bảo đảm minh bạch. Các cơ sở tâm linh cần xây dựng quy tắc ứng xử thống nhất, tránh để các hành vi mang tính tự phát làm biến dạng không gian văn hóa tín ngưỡng. Ở góc độ quản lý nhà nước, vai trò của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được nhấn mạnh trong việc ban hành bộ quy tắc ứng xử chung, đồng thời có văn bản hướng dẫn chi tiết về phân loại các khoản thu. Những khoản thuộc hoạt động dịch vụ như vé tham quan, vận chuyển, lưu trú, bán hàng hóa… phải do doanh nghiệp quản lý, hạch toán và nộp thuế theo đúng quy định. Trong khi đó, tiền công đức cần được quản lý theo cơ chế riêng, có công khai thu - chi, phân bổ rõ ràng cho trùng tu di tích, duy trì hoạt động tín ngưỡng và phát triển bền vững. Luật sư Đặng Văn Cường (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, doanh nghiệp tham gia đầu tư, khai thác du lịch tâm linh phải hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai, hạch toán và nộp thuế. Với các cơ sở tôn giáo do Nhà nước quản lý, quy định về tiền công đức cần được hiểu thống nhất: đó là khoản tự nguyện vì yếu tố tín ngưỡng, kể cả những khoản nhỏ như “tiền giọt dầu”. “Khi đã có quy định kê khai, các chủ thể thuộc diện điều chỉnh phải thực hiện nghiêm túc để bảo đảm minh bạch. Các chùa, cơ sở tín ngưỡng có nguồn thu lớn càng cần công khai việc sử dụng, tránh tâm lý tiền chùa, chi tiêu thiếu kiểm soát hoặc sai mục đích. Việc rà soát quy chế chi tiêu nội bộ, tăng cường giám sát là điều cần thiết để phòng ngừa nguy cơ thâm hụt, tiêu cực”, luật sư Cường nói. Theo Luật sư Cường, nhiều quốc gia như Thái Lan đã thực hiện công khai chi phí cho hoạt động tín ngưỡng, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Tại Việt Nam, mô hình doanh nghiệp đầu tư xây dựng khu du lịch tâm linh tách bạch phần quản lý di tích, tín ngưỡng theo pháp luật chuyên ngành với phần kinh doanh dịch vụ theo pháp luật doanh nghiệp. GIAO QUYỀN CHO ĐỊA PHƯƠNG Việc quản lý tiền công đức thực hiện theo Thông tư 04/2023 của Bộ Tài chính, trong đó, quy định chi tiết việc mở sổ sách ghi nhận thu chi khoản tiền công đức, đối tượng áp dụng, nội dung chi cụ thể. Để phù hợp với thực tế, địa phương cũng hướng dẫn để đơn vị dễ thực hiện. Tại tỉnh Hưng Yên, năm 2025, UBND tỉnh ban hành quyết định quy định về mức trích từ tiền công đức, tài trợ các di tích được giao cho đơn vị sự nghiệp công lập và Ban quản lý di tích kiêm nhiệm quản lý, sử dụng trên địa bàn. Đơn vị sự nghiệp công lập được giao quản lý di tích sẽ sử dụng tiền công đức theo tỷ lệ sau: trích 3% tạo nguồn kinh phí tu bổ, phục hồi di tích khác trên địa bàn tỉnh (số tiền này chuyển vào tài khoản riêng của sở Văn hóa, thể thao và du lịch); trích 25% để chi hoạt động lễ hội; trích 20% để chi hoạt động thường xuyên của đơn vị và 52% chi các khoản chi đặc thù theo quy định (như: chi tiền lương, phụ cấp cho người làm việc hoặc trông coi di tích, chi thanh toán dịch vụ công cộng, vật tư văn phòng, lễ tân...) Đối với di tích được giao cho Ban quản lý di tích kiêm nhiệm quản lý, sử dụng sẽ chi theo tỷ lệ: trích 20% để chi hoạt động lễ hội; 20% để chi hoạt động thường xuyên; 60% cho khoản chi đặc thù. Theo Vụ Tài chính kinh tế ngành (Bộ Tài chính), mùa lễ hội năm 2026, các ban quản lý di tích, cơ sở thờ tự và đơn vị tổ chức lễ hội vẫn phải tiếp tục thực hiện việc mở sổ, ghi chép, quản lý tiền công đức theo đúng quy định tại Thông tư 04. Năm 2025, Bộ Tài chính đã tổ chức nhiều đoàn công tác, khảo sát thực tế tại các địa phương nhằm ghi nhận ý kiến, phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình quản lý và ghi chép tiền công đức. Đại diện Bộ Tài chính nhấn mạnh, trong quá trình triển khai, nếu địa phương hoặc đơn vị quản lý phát sinh vướng mắc, có thể chủ động phản ánh để Bộ Tài chính ghi nhận, tổng hợp làm cơ sở nghiên cứu khi tiến hành sửa đổi Thông tư 04 trong thời gian tới. n Cần rạch ròi hoạt động kinh doanh và tâm linh VIỆC QUẢN LÝ TIỀN CÔNG ĐỨC TẠI KHU DU LỊCH TÂM LINH CẦN MINH BẠCH, RẠCH RÒI GIỮA YẾU TỐ TÂM LINH VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH. SỰ MINH BẠCH NÀY GÓP PHẦN GIÚP TẠO NIỀM TIN CHO NGƯỜI DÂN VÀ DU KHÁCH THẬP PHƯƠNG. NGỌC LINH Chuyên gia đề xuất tách bạch quản lý tiền công đức và hoạt động kinh doanh QUẢN LÝ THẾ NÀO? Toàn bộ số tiền sau khi thu gom được đưa về khu vực lưu trữ chung và tiếp tục niêm phong trước khi kiểm đếm định kỳ. Thời điểm mở niêm phong và tổng hợp số liệu được thực hiện khi có kế hoạch phù hợp, thường sau giai đoạn cao điểm đầu năm, và đều có lập biên bản. Đối với việc áp dụng mã QR, ông Quyền cho hay, hình thức này đã được triển khai từ năm 2021 nhằm tạo thuận lợi cho du khách chuyển khoản thay vì sử dụng tiền mặt. Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, ông Trần Trung Kiên, Chủ tịch UBND xã Bảo Hà cho biết, việc quản lý tiền công đức tại Đền Bảo Hà được thực hiện theo quy trình có sự giám sát của nhiều bên liên quan. Liên quan đến việc áp dụng mã QR trong tiếp nhận công đức, ông Kiên cho biết, địa phương đã triển khai từ những năm trước, song thực tế phần lớn người dân vẫn có thói quen sử dụng tiền mặt, đặc biệt là tiền lẻ khi đi lễ đầu năm. “Việc số hóa hoàn toàn là rất khó vì còn liên quan đến tập quán của người dân. Tuy nhiên, địa phương đang nghiên cứu phương án hiện đại hóa, minh bạch hơn trong quản lý, có thể nhờ đơn vị tư vấn hỗ trợ để từng bước số hóa các khoản thu phù hợp”, ông Kiên nói. n
VIẾT NHƯ CẢM THẤY, KHÔNG VIẾT NHƯ THẤY Cách tân tạm hiểu là làm mới. Nhưng dựa vào tiêu chí nào để đánh giá một bài thơ mới hay cũ? Một nhà thơ bày tỏ: “Phải có sự so sánh. Hoặc là mới với chính tác giả. Đó là sự tiến bộ của họ. Hoặc mới trong xu hướng hiện nay. Chẳng hạn, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạ o (AI) ra đời và tác động mạnh tới mọi lĩnh vực của đời sống, công nghệ thông tin bùng nổ thì kiểu gì những người làm thơ trẻ sẽ phải có cái mới để bắt nhịp với thời đại này. Cũng có trường hợp khác, mới trong xu hướng của toàn cầu. Nhìn lại quá khứ, phong trào có tên Thơ Mới chẳng hạn, gọi như vậy để đánh giá mới ở nước ta tại thời điểm ấy, chứ không phải mới so với thế giới. Có những người viết chưa biết thế nào là cũ đã hô cách tân rồi, vậy thì làm sao mà mới được? Cho nên quanh phong trào cách tân thơ có giá trị thật, có giá trị giả”. Tác giả của những câu thơ làm say đắm nhiều thế hệ độc giả: “Trời thì xanh như rút ruột mà xanh/Cây thì biếc như vặn mình mà biếc”, thi sĩ Thi Hoàng được đánh giá là một trong những cái tên nổi bật khi nhắc đến cách tân thơ. Ông chia sẻ: “Nếu báo chí là thông tin thì văn học là thông điệp. Trong văn học, thơ không như văn xuôi. Theo tôi, thơ cách tân phải xuất phát từ điểm này thì sẽ dễ đến với người đọc hơn: Viết như cảm thấy chứ không phải viết như thấy. Nếu nhà thơ viết ra những gì nhìn bằng mắt sẽ thành thơ kể cả. Thi sĩ nên viết như cảm thấy, đó là hiện thực thứ hai - hiện thực của tâm trạng. Có hiện thực của tâm trạng thì may ra thơ mới có thông điệp, mới nâng từ hình ảnh lên hình tượng được. Với tôi, cách tân cũng là như thế”. Một trong những cuộc tranh luận bùng nổ nhất cõi mạng, chính là cuộc tranh luận quanh thơ ba câu của nhà thơ Mai Văn Phấn, chủ nhân của giải thưởng văn học quốc tế Cikada 2017 của Thụy Điển. Một số bài thơ của nằm trong tập “Thả” của ông thu hút sự quan tâm và tranh cãi của độc giả. “Thắp hương xong/Dựa lưng/Vào ngôi mộ bên cạnh” (Viếng mộ ông bà); “Lắc lư nhiều hướng/Lá nửa non/Nửa già” (Cây ở nghĩa trang); “Vàng mã bén lửa/Gió giật vội/Mang đi” (Nơi đầu gió); “Thắp hương cha/Tưới xuống đất/Thành tiếng” (Ly rượu). Không chỉ tạo tranh luận và thu hút vô số biểu tượng mặt cười trên mạng xã hội, mà không ít bài thơ ba câu của Mai Văn Phấn cũng khiến người làm thơ chuyên nghiệp băn khoăn. Một người ở làng văn kể: “Có một nhà thơ mang một số bài thơ ba câu đến hỏi một lão làng trong làng thơ: Bác có hiểu gì không? Lão làng đọc xong chỉ cười, không bình luận”. Về sự gây khó hiểu khi thưởng thức thơ được gọi là cách tân, nhà thơ Thi Hoàng nói: “Với tôi, thơ phải quyến rũ chứ đừng đuổi bắt độc giả. Thi ca cũng giống như tình yêu, cứ đuổi bắt là nó chạy. Nhưng thơ muốn hay và muốn cách tân đòi hỏi người viết phải có tài, phải hơn người có khả năng”. Người được đánh giá cao về cách tân thơ khiêm tốn tự cho điểm: “Ở trường hợp tôi thì tôi thấy, tôi chỉ là người có khả năng thôi, chưa tới tài. Nhưng đôi khi khả năng ấy gặp may nên tạo được con chữ có sinh khí, trong một chừng mực nào đó, có thể gọi ra rung động của người đọc”. PHẢI DỰA TRÊN PHỔ VĂN HÓA Nhắc đến thơ “thanh mà tục, tục mà thanh”, người Việt liền nghĩ tới “Bà chúa thơ Nôm” Hồ Xuân Hương: “Một đèo, một đèo, lại một đèo/Khen ai khéo tạc cảnh cheo leo/Cửa son đỏ hoét tùm hum nóc/ Hòn đá xanh rì lún phún rêu…” (Động Hương Tích). Nhưng bây giờ tìm thơ tục mà thanh khá khó, tìm thơ tục có vẻ dễ hơn. Tục đến mức gây sốc cho người đọc chính là một bài thơ của Nguyễn Hữu Hồng Minh mở đầu bằng bộ phận kín của đàn ông. Chưa bàn đến tư tưởng thì ngôn ngữ tục tĩu xuất hiện liên tục trong bài thơ đã làm không ít độc giả và người cầm bút chuyên/không chuyên phẫn nộ. Vài năm đã trôi qua nhưng nhắc đến Nguyễn Hữu Hồng Minh, nhiều người lại nhớ đến vết đen này. Con đường trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam của cây bút từng được nhiều người trẻ một thời yêu thích gian nan cũng vì thế. Một người trong giới văn chương cho rằng, trước khi bài thơ gây phẫn nộ ra đời, trên mạng Yahoo có giới thiệu một bài tiểu luận của một tác giả người Việt ở Canada, tên bài là “Con C.” gây xôn xao dư luận. Sau đó ít lâu thì bài thơ của Nguyễn Hữu Hồng Minh ra đời. Vị này bình luận: “Bên cạnh ý muốn đổi mới thơ thì hình như một vài cây bút cũng muốn được nổi tiếng, được chú ý bằng những bài thơ gây sốc?”. Không chỉ độc giả phản ứng gắt Ngày thơ Việt Nam là một trong những sự kiện thu hút sự quan tâm của người yêu thơ Việt Ngày thơ Việt Nam 2026 sẽ không có màn thả những câu thơ hay được tuyển chọn lên trời như mọi năm KIỂU THƠ “CÁCH TÂN TẮC TỊ” Nhà thơ Đặng Huy Giang nói đến kiểu thơ “cách tân tắc tị” khiến người đọc không hiểu gì. “Anh viết thơ kín như bưng cũng phải để một kẽ hở để độc giả lách vào. Người ta có hiểu thì mới sẻ chia được. Nếu viết kín như bưng thì viết để làm gì? Thơ phải hữu ích với cuộc sống. Nếu chỉ đi sâu vào hình thức bỏ qua tư tưởng thì chỉ dẫn đến viết loanh quanh, tắc tị”. Một nhà thơ khác đồng quan điểm với Đặng Huy Giang. Ông nó i: “Thơ của mình nhưng phải viết cho người, không thể muốn viết thế nào thì viết. Khi đã công bố như một tác phẩm thì phải để người khác đọc, phải có tính tương tác, không có tính tương tác thì tự ông không thể đánh giá tác phẩm của mình hay hay dở. Thơ mới hay cũ cũng đều phải tạo ra sự tích cực trong tương tác, chứ không phải sự tiêu cực”. Nhà thơ giấu tên nhắc đến một số tác giả có những cách tân thơ đáng chú ý: Thi Hoàng, Phùng Khắc Bắc, Dương Kiều Minh… Ông đặc biệt ấn tượng với nhà thơ quân đội Phùng Khắc Bắc. “Ông ấy ra đi thì tập thơ ‘Một chấm xanh’ của ông mới ra mắt. Đổi mới của Phùng Khắc Bắc là đổi mới từ tư tưởng, suy nghĩ chứ không phải đua đòi. Ông âm thầm sáng tác nhưng không công bố, cứ để trong di cảo”, ông nói. Phùng Khắc Bắc từng viết: “Tôi yêu quý cái bình thường/Và cái bình thường cũng cho tôi tình yêu mới/Cái bình thường dạy tôi biết quên mình đi để làm một hạt gạo chứ đừng làm hạt gạo gãy đôi”. Nhà phê bình Văn Giá từng đánh giá: “Đây là những câu thơ hay trong nền thơ Việt Nam hiện đại”. KHÔNG PHẢI CHỈ Ở THỜI ĐIỂM SẮP ĐẾN NGÀY THƠ VIỆT NAM, CÂU CHUYỆN CÁCH TÂN TRONG THƠ MỚI ĐƯỢC ĐỘC GIẢ Ở TA QUAN TÂM, MỔ XẺ. THỈNH THOẢNG, MẠNG XÃ HỘI LẠI BÙNG NỔ TRANH CÃI VỀ MỘT BÀI THƠ, MỘT CÂU THƠ NÀO ĐÓ GÂY KHÓ HIỂU HOẶC GÂY SỐC, THẬM CHÍ NGƯỜI TA CÒN NHẠI LẠI KIỂU THƠ BA CÂU CỦA MỘT NHÀ THƠ: “THƠ VỚI THẨN/ NHÀ THƠ DÁM VIẾT/NHÀ SÁCH DÁM IN”. NGAY NHÀ THƠ CHUYÊN NGHIỆP CŨNG CÓ NHỮNG GÓC NHÌN, QUAN ĐIỂM KHÁC NHAU QUANH CÔNG CUỘC CÁCH TÂN THƠ. www.tienphong.vn VĂN HÓA 6 28/2-1/3/2026 hay “đuổi bắt” độc giả? ĐÀ O NGUYÊN CÁCH TÂN THƠ: Quyến rũ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==