người dân chủ yếu khai thác và bán gỗ cây dó bầu thô cho thương lái. Giá trị mang lại không cao, phụ thuộc nhiều vào thị trường. Có thời điểm, cả làng loay hoay với bài toán sinh kế khi đất đai khô cằn, sản xuất nông nghiệp bấp bênh. Rồi từ những thân dó bầu âm thầm lớn lên qua năm tháng, một hướng đi khác dần hình thành. Thay vì chỉ bán gỗ thô, người dân bắt đầu học cách chế tác, tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn như: trầm nụ, trầm miếng, hương trầm sạch, tinh dầu trầm, trầm cảnh, đồ thủ công mỹ nghệ, trang sức… Trong giới làm trầm ở Phúc Trạch, người dân vẫn nhắc đến cụ Đinh Công Ánh (SN 1928) như “ông tổ” của làng nghề trầm hương. Cụ là một trong những người đầu tiên đưa nghề đục, đẽo trầm về phát triển tại quê nhà, đặt nền móng cho sinh kế hôm nay. Dù đã ngoài 90 tuổi, cụ Ánh vẫn còn minh mẫn, đôi mắt sáng và giọng nói sang sảng. Thi thoảng nhớ nghề, cụ lại mang bộ đồ nghề cũ ra gọt, xỉa từng thớ gỗ trầm như một thói quen khó bỏ. Với cụ, đó không chỉ là nghề mưu sinh, mà còn là một phần ký ức đời người. Cụ Ánh kể, trước đây dó bầu ở vùng này mọc nhiều, người dân chủ yếu trồng để lấy bóng mát hoặc làm gỗ. Thương lái miền Nam tìm về mua cây thô khá nhiều, nhưng khi ấy hầu như chưa ai trong vùng biết cách chế tác hay tìm lõi trầm. “Sau khi được một người thợ ở Huế chỉ dẫn, tôi bắt đầu vào rừng tìm trầm, học từng công đoạn từ cắt, xoi, tỉa để lấy được lõi trầm bên trong. Làm riết rồi quen tay, rồi truyền lại cho bà con”, cụ Ánh nhớ lại. Từ những nhát đục đầu tiên ấy, nghề trầm dần bén rễ ở Phúc Trạch. Thế hệ trẻ hôm nay tiếp nối, học hỏi nhanh hơn, làm nghề bài bản hơn. Còn với cụ Ánh, điều quý giá nhất không phải là những khối trầm đã bán đi, mà là nghề đã được giữ lại. Theo ông Hoàng Quốc Nhã, Bí thư Đảng ủy xã Phúc Trạch, hiện người dân địa phương đang sở hữu khoảng 200 cây dó trầm cổ thụ quý hiếm, tuổi đời từ 50 đến 90 năm. Trong số đó có khoảng 15-20 cây từ 70-90 năm tuổi, sinh trưởng tốt, cành lá sum suê. Các cây chủ yếu được trồng trong vườn nhà, trang trại gia đình, cao bình quân từ 15 đến hơn 20 mét. Không chỉ mang giá trị sinh thái, những thân cây ấy còn được ví như “vàng xanh” của làng. H.N 9 n Thứ Ba n Ngày 24/2/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ Nâng tầm phiên chợ “mua may bán rủi” rất sáng tạo. MV Mục hạ vô nhân của Soobin Hoàng Sơn được làm với tư duy sản xuất hiện đại nhưng không bị lai căng. Soobin không đi theo pop US-UK thuần mà xây dựng một không gian âm nhạc đậm màu sắc Á Đông. Hình ảnh đồng bộ và có ý tưởng rõ ràng. Điều này giúp sản phẩm có tính điện ảnh chứ không chỉ là một MV minh họa bài hát. Hay Hoàng Thùy Linh với album Hoàng kết hợp ca trù, chèo, văn học trong pop. Đen Vâu lại lồng ghép hình ảnh làng quê, tục ngữ, triết lý Á Đông trong rap. Những sản phẩm như thế giúp người trẻ thấy văn hóa dân tộc không cũ kỹ và âm nhạc Việt có màu sắc riêng, không bị hòa tan”. Song mặt trái của xu hướng chính là nguy cơ “mượn” văn hóa để “làm màu”. Nếu nghệ sĩ chỉ dùng trang phục dân tộc cho đẹp hình ảnh, dùng nhạc cụ dân gian mà không hiểu bối cảnh văn hóa, pha trộn thiếu nghiên cứu, sai lệch lịch sử… dễ gây phản cảm cho người xem, biến văn hóa thành “đạo cụ”. Điều này không thể chấp nhận vì văn hóa không chỉ là chất liệu thẩm mỹ, mà còn là ký ức, tín ngưỡng và bản sắc cộng đồng”. NSND Huỳnh Tú, cha của Soobin Hoàng Sơn thừa nhận, ông không thể viết được như Soobin. Ông cho rằng, nhiều khán giả mê giọng hát, vũ đạo, vẻ ngoài của Soobin mà quên rằng, điểm mạnh của Soobin chính là khả năng viết nhạc, viết lời. “Thế hệ chúng tôi bị rào cản về quan điểm, tập tục, nghi lễ… Thế hệ Binz, Soobin… đã vượt qua rào cản. Các bạn dùng phương pháp đi thẳng vào trái tim người nghe chứ không rườm rà, kể lể những thông tin dư thừa. “Người viết nhạc hôm nay chú trọng vào những thứ cần đổi mới. Họ dùng những ngọt ngào, hóm hỉnh, duyên dáng trong âm nhạc dân tộc là thành phần chính, bỏ qua những thứ rườm rà hay nghi lễ, thủ tục. Ngồi tựa mạn thuyền, Trống cơm, Mục hạ vô nhân… thành công vì kết hợp yếu tố hiện đại với yếu tố truyền thống tạo ra phiên bản mới khiến những người nghiên cứu âm nhạc truyền thống như chúng tôi cũng khó tìm điểm chê”, NSND Huỳnh Tú phân tích. Tuy vậy, một số nghệ sĩ trẻ khai thác nghệ thuật truyền thống chưa tới. Có những bài nghe một lần đã chán vì lố hoặc khiên cưỡng. Để khai thác thành công kho tàng nghệ thuật giàu có của dân tộc, nghệ sĩ trẻ cần tình yêu và đam mê thực sự, chứ không phải chỉ nhất thời chạy theo “trend”. “Trái ngọt” không tự dưng đến với Hồ Hoài Anh hay Soobin, nếu họ không có nền móng tốt về âm nhạc dân tộc. ĐÀO NGUYÊN Những gốc trầm hai người ôm không xuể có giá trị cao Những gốc trầm cổ thụ sau khi được chế tác bán giá cao, có gốc tiền tỷ Lãnh đạo tỉnh Ninh Bình tại lễ khai mạc Chợ Viềng Lần thứ 4 liên tiếp tham gia Hoa xuân ca, Phương Mỹ Chi thể hiện Lý Cò Style - bản tổng hợp các bài lý miền Nam Nhiều cây được giữ lại để lấy hạt làm giống, bởi giống từ những cây “trầm chúa” thường khỏe, thích nghi tốt và có khả năng tạo trầm cao hơn. Một gốc trầm cổ thụ có thể được định giá từ 300–500 triệu đồng, tùy tuổi đời và chất lượng lõi trầm. Cùng với việc gìn giữ cây cổ thụ, xã Phúc Trạch đang từng bước mở rộng không gian phát triển cho làng nghề. Phát biểu tại lễ khai mạc, lãnh đạo xã Vụ Bản nhấn mạnh là vùng đất giàu truyền thống văn hiến, anh hùng, nơi phát tích tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO vinh danh. Gắn với quần thể di tích Phủ Dầy, nơi thờ Liễu Hạnh, một trong tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Chợ Viềng từ lâu đã là phiên chợ đặc biệt, chỉ họp từ chiều tối mùng 7 đến rạng sáng mùng 8 tháng Giêng. Người dân và du khách đến chợ không đơn thuần để mua bán, mà để “mua may, bán rủi” đầu năm. Từ cây giống, nông cụ, đồ gia dụng đến những món đồ cũ đã qua tay bao người, mỗi món hàng trao đi không chỉ mang giá trị vật chất mà còn gửi gắm niềm tin, ước vọng về một năm mới hanh thông. Năm 2026, Chợ Viềng xuân được nâng tầm tổ chức thành lễ hội, tập trung từ chiều tối mùng 7 đến sáng mùng 8 tháng Giêng, dự kiến đón khoảng 8 vạn lượt du khách. Việc tổ chức quy mô hơn nhằm bảo tồn nét đẹp vốn có của chợ xưa, đồng thời gìn giữ sự linh thiêng của không gian tín ngưỡng Phủ Dầy. HƯỚNG TỚI VĂN MINH, HIỆN ĐẠI Với mục tiêu xây dựng sản phẩm văn hóa đặc sắc của địa phương, xã Vụ Bản đã chủ động chuẩn bị đồng bộ các phương án: quy hoạch lại không gian lễ hội, phân luồng giao thông, tăng cường bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý và tuyên truyền nâng cao ý thức người dân, du khách. Tinh thần xuyên suốt được xác định là trang nghiêm, an toàn, văn minh, để Lễ hội Chợ Viềng - Phủ Dầy thực sự trở thành điểm gặp gỡ giữa truyền thống và hiện đại, giữa tín ngưỡng dân gian và nhịp sống đương đại. Ngay sau nghi thức khai mạc, màn pháo hoa rực rỡ thắp sáng bầu trời Thiên Bản, mở đầu chương trình nghệ thuật Vụ Bản - Sắc xuân hội tụ. Từ một phiên chợ “mua may, bán rủi” mang đậm chất dân gian, Chợ Viềng hôm nay đang từng bước trở thành sản phẩm văn hóa, du lịch tiêu biểu. Việc nâng tầm Chợ Viềng xuân thành lễ hội không chỉ là niềm tự hào, mà còn là trách nhiệm trong gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa tâm linh lâu đời của quê hương. MINH ĐỨC Tối 22/2 (mồng 6 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình, Lễ hội Chợ Viềng - Phủ Dầy 2026 được khai mạc, mở đầu chuỗi hoạt động văn hóa tâm linh đặc sắc của vùng đất Thiên Bản xưa.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==