Chị Hạnh Nhung (41 tuổi), công nhân đang làm việc tại Khu chế xuất Tân Thuận, nói rằng, chị cũng nằm trong danh sách giảm biên chế khi công ty đầu tư dây chuyền tự động hóa, máy móc hiện đại. “Là lao động phổ thông, tuổi tác ngày càng trở thành rào cản lớn. DN chuyển đổi số, công nhân dôi dư nên bị đào thải khỏi thị trường lao động chính thức. Tôi đang tính đến việc chuyển sang làm thời vụ hoặc chạy xe công nghệ để có thêm thu nhập, vì còn phải lo cho cha mẹ già đau ốm” - chị Nhung trầm giọng nói. Ngay cả những công nhân chưa mất việc cũng mang tâm lý nặng nề. Anh Ngọc Dần (39 tuổi, quê Thanh Hóa), công nhân ngành gỗ tại TPHCM, tâm sự, nơi anh làm việc cũng gặp khó khăn về đơn hàng trong vài năm gần đây. “Hai năm qua, công ty không tăng ca nên thu nhập của công nhân giảm. Khi nghe tin có DN đóng cửa, chúng tôi rất lo, không biết khi nào tới lượt công ty mình” - anh Dần cho biết. NỖ LỰC XOAY XỞ Công ty Panko Vina là DN 100% vốn Hàn Quốc, có tổng vốn đầu tư đăng ký hơn 730 tỷ đồng, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất vải dệt kim, vải đan móc và vải không dệt. Thời hoàng kim, có thời điểm, DN này có hơn 8.000 lao động. Ông Jung Seung Jun, Giám đốc điều hành Công ty Panko Vina, nói rằng, việc chấm dứt hoạt động là quyết định bất khả kháng. “Trong bối cảnh hiện tại, dù công ty đã nỗ lực hết sức để duy trì sản xuất, nhưng việc tiếp tục kinh doanh là không khả thi. Sau dịch COVID-19, đơn hàng giảm mạnh, không đủ để duy trì cùng lúc hai nhà máy tại TPHCM và Đà Nẵng, nên buộc phải sắp xếp lại” - ông Jung nói. Nhiều DN xuất nhập khẩu cũng đang chịu tác động từ xung đột địa chính trị, việc Mỹ tăng thuế đối với nhiều mặt hàng, những biến động của thị trường toàn cầu... Để tồn tại, không ít DN phải tìm kiếm cơ hội ở thị trường nội địa. Ông Lê Phước Vũ, Chủ tịch Tập đoàn Hoa Sen, cho biết, DN đã trải qua một năm đầy khó khăn, thách thức. “Mỹ, Mexico là những thị trường lớn của Hoa Sen, nhưng với các quy định mới từ nước sở tại, DN đã mất đi những thị trường này. Doanh thu vì thế giảm đáng kể. Để tồn tại, chúng tôi buộc phải cơ cấu lại và khai thác thị trường nội địa, trong đó có những lĩnh vực mới” - ông Vũ chia sẻ. Theo bà Trương Thị Thúy Liên, Tổng Giám đốc Công ty Giày Liên Phát, việc sản xuất cầm chừng kéo dài do thị trường xuất khẩu khó khăn khiến DN gặp nhiều áp lực. “Có những thời điểm, nhà máy phải tạm ngưng sản xuất vì đơn hàng cạn dần. Người lao động thiếu việc, thu nhập thấp, DN càng làm càng lỗ. Chúng tôi đang nỗ lực tìm kiếm thêm thị trường để duy trì hoạt động” - bà Liên nói. HƯƠNG CHI-UYÊN PHƯƠNG 5 n Thứ Hai n Ngày 5/1/2026 XÃ HỘI BẮT BUỘC PHẢI CÓ GIẤY CHỨNG NHẬN ĐỦ ĐIỀU KIỆN NHẬP KHẨU Đây được xem là những hướng dẫn quan trọng giúp doanh nghiệp xác định rõ phạm vi áp dụng, thời điểm hiệu lực và các yêu cầu chứng nhận bắt buộc khi xuất khẩu thủy sản sang thị trường này từ ngày 1/1/2026. Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ, không phải toàn bộ thủy sản Việt Nam đều bị cấm hoặc bị siết ngay khi đạo luật này được áp dụng đầy đủ. Tuy nhiên, việc một lô hàng có phải đáp ứng các yêu cầu hay không phụ thuộc chủ yếu vào hai yếu tố là quốc gia xuất xứ và mã HS (mã phân loại hàng hóa) được khai báo tại thời điểm làm thủ tục nhập khẩu. Trên cơ sở đó, một số sản phẩm dù không thuộc các nghề cá bị từ chối tương đương theo MMPA vẫn có thể bị yêu cầu bổ sung hồ sơ nếu sử dụng mã HS nằm trong nhóm có rủi ro cao liên quan đến tương tác với động vật có vú biển. Một nội dung đặc biệt quan trọng được Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ nhấn mạnh là yêu cầu về giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu (COA). Đây là tài liệu bắt buộc đối với các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của MMPA, nhằm chứng minh hoạt động khai thác không gây tác động bất lợi đến các loài động vật có vú sống ở biển như cá heo, cá voi, hải cẩu… Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ khẳng định không có bất kỳ loại giấy tờ nào khác được chấp nhận để thay thế COA, kể cả giấy phép khai thác hay xác nhận của thuyền trưởng, nếu sản phẩm thuộc nhóm phải kiểm soát theo MMPA. Về thời điểm áp dụng, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ cho biết, mốc hiệu lực ngày 1/1/2026 được xác định theo ngày hàng hóa đến cảng Mỹ để làm thủ tục hải quan, chứ không căn cứ vào ngày tàu rời cảng xuất khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc các lô hàng cập cảng Mỹ sau thời điểm trên, dù đã xuất đi trước đó, vẫn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của MMPA. Quy định này có tác động trực tiếp đến kế hoạch sản xuất, giao hàng và ký kết hợp đồng của doanh nghiệp thủy sản Việt Nam trong giai đoạn chuyển tiếp. Đối với nguyên liệu nhập khẩu từ nước thứ ba, cơ quan này cho hay nếu nguyên liệu này được đưa vào Việt Nam để chế biến rồi tái xuất sang Mỹ sau ngày 1/1/2026, thì sản phẩm cuối cùng vẫn phải tuân thủ đầy đủ quy định MMPA. Trong trường hợp này, giấy chứng nhận COA có thể do quốc gia khai thác hoặc quốc gia xuất khẩu ký xác nhận, tùy theo chuỗi cung ứng và các thỏa thuận quốc tế liên quan, nhưng bắt buộc phải đảm bảo tính hợp lệ và khả năng truy xuất nguồn gốc. NHIỀU SẢN PHẨM VẪN CÓ THỂ TIẾP CẬN THỊ TRƯỜNG MỸ Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ cũng lưu ý một số loài thủy sản của Việt Nam có tên thương mại hoặc tên tiếng Anh dễ gây nhầm lẫn với các loài thuộc danh sách kiểm soát, trong khi trên thực tế lại khác biệt về mặt khoa học. Với những trường hợp này, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và chứng nhận để chứng minh loài khai thác không thuộc nhóm bị hạn chế, nhằm tránh rủi ro bị ách tắc hoặc giữ hàng khi thông quan. Ông Lê Trần Nguyên Hùng - Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho rằng MMPA là một rào cản kỹ thuật đã được Mỹ triển khai theo lộ trình nhiều năm, chứ không phải quy định đột ngột. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, tác động của MMPA đã trở nên rất rõ ràng khi Mỹ chưa công nhận tương đương đối với 12 nhóm nghề khai thác của Việt Nam, kéo theo nguy cơ nhiều mặt hàng thủy sản chủ lực bị cấm nhập khẩu nếu không có giải pháp kịp thời. Theo ông Hùng, các nhóm nghề khai thác chưa được công nhận tương đương chủ yếu sử dụng những phương thức có nguy cơ cao gây tương tác với động vật có vú sống ở biển, như lưới rê, lưới kéo, lưới vây. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến các mặt hàng xuất khẩu quan trọng như cá ngừ, cá kiếm, mực, ghẹ, cá thu, những sản phẩm mà thị trường Mỹ hiện chiếm tỷ trọng lớn, thậm chí mang tính quyết định đối với toàn bộ chuỗi sản xuất và xuất khẩu. Tuy vậy, ông Hùng cũng khẳng định MMPA không phải là “bản án treo” đối với toàn bộ thủy sản Việt Nam. Trên thực tế, nhiều sản phẩm vẫn có thể tiếp cận thị trường Mỹ nếu doanh nghiệp chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu không xuất phát từ các nghề khai thác bị từ chối, hoặc đến từ nuôi trồng, hay từ các quốc gia đã được Mỹ công nhận tương đương. “Vấn đề cốt lõi nằm ở năng lực truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của hồ sơ. Do đó, doanh nghiệp Việt không thể tiếp tục xuất khẩu theo cách làm cũ, mà cần rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu đầu vào, phương thức khai thác, hồ sơ tàu cá, nhật ký khai thác…”, ông Hùng nói. DƯƠNG HƯNG Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ (NOAA) vừa nêu rõ 9 nhóm vấn đề trọng tâm liên quan việc thực thi Đạo luật Bảo vệ động vật có vú biển (MMPA) đối với thủy sản nhập khẩu vào Mỹ, trong đó có các sản phẩm của Việt Nam. Mỹ siết nhập thủy sản, DN Việt lưu ý Các lô hàng thủy sản đang trên đường đến Mỹ bắt buộc phải đáp ứng quy định mới (Ảnh minh họa) GIỮ TẾT ẤM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG Năm 2025, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Mỹ gặp không ít khó khăn, song kim ngạch vẫn đạt gần 1,9 tỷ USD, tăng nhẹ 3% so với năm 2024. Liên đoàn Lao động cũng tập trung vào những nhóm lao động yếu thế gồm đoàn viên, người lao động bị tai nạn lao động, mắc bệnh hiểm nghèo, ốm đau dài ngày; người đang điều trị bệnh nghề nghiệp; người bị mất việc làm, giảm giờ làm, tạm hoãn hợp đồng lao động do DN gặp khó khăn. Ngoài ra, các trường hợp bị nợ lương, không có thưởng Tết hoặc không được thưởng cũng là đối tượng được các cấp công đoàn và chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm, rà soát để kịp thời hỗ trợ. Ông Bùi Thanh Nhân, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TPHCM khẳng định: “Mục tiêu là để tất cả đoàn viên, người lao động đều có Tết, không ai bị bỏ lại phía sau”. Để bảo đảm quyền lợi người lao động trong thời điểm nhạy cảm cuối năm, bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, đề nghị các sở, ngành tăng cường phối hợp, chủ động rà soát tình hình nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội, đồng thời dự báo sớm nguy cơ tranh chấp lao động. Theo đó, Bảo hiểm xã hội TPHCM được đề nghị tăng tần suất rà soát, báo cáo tình hình nợ bảo hiểm xã hội, đặc biệt trong giai đoạn cận Tết. Các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao chủ động xử lý khi phát sinh vụ việc. Chính quyền cơ sở cũng được yêu cầu lập danh sách các trường hợp khó khăn để kịp thời đề xuất hỗ trợ. Với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, công đoàn, DN và các tổ chức xã hội, TPHCM đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu chăm lo Tết toàn diện, để người lao động dù còn nhiều lo toan vẫn có thêm điểm tựa, niềm tin và sự an tâm khi bước sang năm mới. HƯƠNG CHI-UYÊN PHƯƠNG Người lao động được vay đến 200 triệu đồng để tạo việc làm từ năm 2026 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 338 quy định chi tiết một số nội dung của Luật Việc làm liên quan đến chính sách hỗ trợ tạo việc làm có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026. Theo đó, người lao động có nhu cầu vay vốn để tạo việc làm, duy trì hoặc mở rộng việc làm được vay tối đa 200 triệu đồng. Đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh, hạn mức vay tối đa là 10 tỷ đồng, đồng thời không vượt quá 200 triệu đồng cho mỗi lao động được hỗ trợ tạo, duy trì hoặc mở rộng việc làm. Thời gian vay vốn tối đa 10 năm. DN nhỏ và vừa, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh và người lao động vay vốn sẽ áp dụng mức lãi suất ưu đãi đối với hộ nghèo theo từng thời kỳ do Thủ tướng quy định.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==