12 n Thứ Hai n Ngày 5/1/2026 QUỐC TẾ Tầm nhìn của ông Trump về sự can dự của Mỹ tại Venezuela - được đưa ra trong cuộc họp báo trưa 3/1 - để ngỏ khả năng Mỹ tiếp tục hành động quân sự, can dự lâu dài vào chính trị và ngành dầu mỏ của quốc gia này, cũng như việc triển khai “quân đội trên thực địa”. Cụm từ này gợi ý việc triển khai binh lính, điều mà các tổng thống thường né tránh vì lo ngại phản ứng chính trị trong nước. “Chúng tôi sẽ điều hành đất nước (Venezuela) cho đến khi có thể tiến hành một quá trình chuyển tiếp an toàn, đúng đắn và thận trọng”, ông Trump nói tại cuộc họp báo. Tổng thống Mỹ chưa nói rõ sẵn sàng đi xa đến mức nào để quyền kiểm soát Venezuela, nơi những người thân cận với Tổng thống Maduro vẫn nắm quyền. Trong lễ nhậm chức nhiệm kỳ hai vào tháng 1/2025, ông Trump nói với những người ủng hộ: “Chúng ta sẽ đo lường thành công không chỉ bằng những trận chiến giành thắng lợi, mà còn bằng những cuộc chiến mà chúng ta chấm dứt, và có lẽ quan trọng nhất, bằng những cuộc chiến mà chúng ta không bao giờ bước vào”. Nhưng kể từ đó, ông Trump đã cho phép ném bom các mục tiêu ở Syria, Iraq, Iran, Nigeria, Yemen và Somalia; đánh chìm hàng chục tàu mà Mỹ cáo buộc chở ma túy trên vùng biển Caribe và Thái Bình Dương; đồng thời đưa ra những lời đe dọa mập mờ về việc xâm lược Greenland và Panama. Cuộc tấn công vào Venezuela vừa qua là hành động quân sự quyết liệt nhất từ trước đến nay của ông Trump, tấn công vào thủ đô Caracas và nhiều khu vực khác, bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro cùng phu nhân để đưa sang New York xét xử. Những diễn biến này đi ngược lại kỳ vọng của một bộ phận trong đảng Cộng hòa rằng vị tổng thống mà họ ủng hộ sẽ tập trung hơn vào các vấn đề trong nước, như chi phí sinh hoạt, y tế và kinh tế. Tổng thống Trump nói tại cuộc họp báo, rằng việc can thiệp vào Venezuela phù hợp với chính sách “Nước Mỹ trên hết”. “Chúng tôi muốn xung quanh mình là những láng giềng tốt. Chúng tôi muốn xung quanh mình là sự ổn định. Chúng tôi muốn xung quanh mình là năng lượng”, ông nói, ngụ ý về trữ lượng dầu mỏ của Venezuela. Tuy nhiên, những rủi ro chính trị thể hiện rõ qua bài đăng trên mạng xã hội của Hạ nghị sĩ Mỹ Marjorie Taylor Greene, thành viên đảng Cộng hòa bang Georgia. Bà tuyên bố sẽ từ chức khỏi Quốc hội vào tuần tới. “Đây chính là điều mà nhiều người trong phong trào MAGA nghĩ rằng họ đã bỏ phiếu để chấm dứt. Thật là chúng ta đã nhầm”, bà viết. NGUY CƠ SA LẦY Những quyết định kể trên của ông Trump giúp đảng Dân chủ mài sắc lý lẽ trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, khi quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội nhiều khả năng sẽ được quyết định chỉ bởi một vài cuộc đua sít sao trên toàn nước Mỹ. Đảng Cộng hòa đang kiểm soát cả hai viện với chênh lệch nhỏ. Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer vừa phát biểu với báo chí rằng việc phát động “hành động quân sự mà không có sự cho phép của Quốc hội, không có một kế hoạch liên bang cho giai đoạn tiếp theo, là bước đi liều lĩnh”. Ông Trump đã nỗ lực chấm dứt một số xung đột như ở Ukraine và Dải Gaza. Nhưng các hành động quân sự của Mỹ gây chú ý nhiều hơn. Các cuộc thăm dò trước cuộc tấn công cho thấy, chỉ khoảng 1/5 người Mỹ ủng hộ việc dùng sức mạnh để lật đổ Tổng thống Maduro. Canh bạc của ông Trump Quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tấn công Venezuela, bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và tạm thời điều hành quốc gia Nam Mỹ đánh dấu bước rẽ đáng chú ý đối với nhà lãnh đạo lâu nay thường chỉ trích việc can thiệp quá đà vào đối ngoại và cam kết sẽ không sa lầy ở nước ngoài. Nhiều người biểu tình ở Los Angeles để phản đối Mỹ can thiệp vào Venezuela ẢNH: AP MỸ TẤN CÔNG VENEZUELA, BẮT GIỮ TỔNG THỐNG NICOLAS MADURO, Vợ chồng Tổng thống Venezuela bị bắt ngay tại phòng ngủ? Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và Phu nhân Cilia Flores đã bị lực lượng Mỹ bắt ngay tại phòng ngủ trong cuộc đột kích vào rạng sáng 3/1, CNN dẫn các nguồn tin nắm được tình hình. Một quan chức Mỹ cho biết, cuộc đột kích do lực lượng đặc nhiệm Delta tinh nhuệ của quân đội Mỹ thực hiện, với sự tham gia của các đặc vụ FBI. Nhà lãnh đạo Venezuela bị bắt giữ khi đang ngủ. Chiến dịch không gây ra bất kỳ thương vong nào cho phía Mỹ. Ngày 3/1, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Tổng thống Trump đã đưa ra “nhiều lựa chọn rút lui” trước khi Mỹ triển khai chiến dịch tấn công quy mô lớn vào Caracas và bắt giữ Tổng thống Maduro. “Tổng thống đã đưa ra nhiều lựa chọn rút lui, nhưng trong suốt quá trình này, ông ấy rất rõ ràng: việc buôn bán ma túy phải chấm dứt, và dầu mỏ bị đánh cắp phải được trả lại cho Mỹ. Ông Maduro là người mới nhất nhận ra rằng Tổng thống Trump nói được làm được. Xin chúc mừng các đặc nhiệm dũng cảm của chúng ta đã thực hiện một chiến dịch thực sự ấn tượng”, ông Vance viết trong bài đăng trên mạng xã hội X và chia sẻ lại bài đăng của ông Trump trên Truth Social sáng 3/1. Cả Trung Quốc và Nga đều có những lợi ích cụ thể, hữu hình và dài hạn tại Venezuela, từ dầu mỏ, khoáng sản chiến lược đến vị thế địa - chính trị. Những lợi ích này đủ lớn để buộc hai nước phải hành động nhằm bảo vệ những gì đã đầu tư và xây dựng. Tuy nhiên, các biện pháp được lựa chọn nhiều khả năng sẽ mang tính mềm dẻo, dựa trên ngoại giao, pháp lý và tính toán chiến lược, thay vì đối đầu trực diện. Đối với Trung Quốc, Venezuela trước hết là một đối tác then chốt trong lĩnh vực năng lượng. Quốc gia Nam Mỹ này sở hữu trữ lượng dầu mỏ được đánh giá là lớn nhất thế giới, đóng vai trò quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa nguồn cung năng lượng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Nhiều năm qua, Trung Quốc đã trở thành chủ nợ lớn nhất của Venezuela thông qua các khoản vay quy mô hàng chục tỷ đô la Mỹ, phần lớn được hoàn trả bằng dầu thô. Mô hình “vay - trả bằng dầu” này không chỉ giúp Venezuela duy trì nguồn tài chính trong giai đoạn khó khăn, mà còn mang lại cho Trung Quốc nguồn cung năng lượng dài hạn, tương đối ổn định. Song song với đó, các tập đoàn nhà nước Trung Quốc như CNPC, Sinopec... đã hiện diện trong lĩnh vực khai thác, dịch vụ và kỹ thuật dầu khí tại Venezuela, từ thăm dò, nâng cấp mỏ dầu nặng đến hỗ trợ hạ tầng khai thác. Sự tham gia này tạo nên mối liên kết lợi ích dài hạn, vượt ra ngoài quan hệ mua bán ngắn hạn, gắn chặt lợi ích kinh tế của hai bên. Ngoài dầu thô, Venezuela còn sở hữu nhiều loại khoáng sản có ý nghĩa chiến lược đối với các ngành công nghiệp hiện đại của Trung Quốc. Trong đó có thể kể đến coltan (nguồn cung tantalum và niobium) - vật liệu thiết yếu cho sản xuất linh kiện điện tử, tụ điện, thiết bị viễn thông, hàng không vũ trụ và công nghiệp quốc phòng; bauxite - nguyên liệu đầu vào cho sản xuất nhôm, phục vụ các ngành công nghiệp chế tạo, giao thông vận tải, hàng không và năng lượng tái tạo; sắt và vàng - kim loại quan trọng đối với công nghiệp luyện kim, dự trữ tài chính và ổn định hệ thống tiền tệ; các khoáng sản phục vụ chuyển đổi năng lượng, gắn với sản xuất pin, thiết bị điện và hạ tầng năng lượng sạch. Những nguồn tài nguyên này gắn trực tiếp với các ngành công nghiệp mũi nhọn của Trung Quốc, từ công nghệ cao, quốc phòng, đến sản xuất pin và năng lượng tái tạo. Vì vậy, lợi ích của Trung Quốc tại Venezuela không chỉ mang tính thương mại trước mắt, mà còn liên quan tới an ninh công nghiệp và năng lực cạnh tranh dài hạn. Ở tầm chiến lược, Venezuela còn giúp Trung Quốc mở rộng hiện diện tại Mỹ Latinh - khu vực ngày càng được Bắc Kinh coi trọng trong chiến lược Phương Nam toàn cầu. Quan hệ với Venezuela cho phép Trung Quốc khẳng định rằng hợp tác Nam - Nam và nguyên tắc tôn trọng chủ quyền vẫn có chỗ đứng, ngay cả tại những khu vực truyền thống chịu ảnh hưởng mạnh của Mỹ. Trước các diễn biến hiện nay, Trung Quốc sẽ không đối đầu quân sự trực tiếp với Mỹ tại Tây bán cầu vì điều này vượt “lằn ranh đỏ” chiến lược. Nhiều khả năng, Bắc Kinh sẽ ưu tiên bảo vệ lợi ích bằng các công cụ phi quân sự như thúc đẩy ngoại giao đa phương, nhấn mạnh lập trường tôn trọng luật pháp quốc tế, đồng thời tìm cách bảo lưu các khoản nợ, hợp đồng dầu khí và quyền lợi pháp lý đã được thiết lập, kể cả trong các kịch bản chính trị mới tại Caracas. So với Trung Quốc, lợi ích của Nga tại Venezuela đậm đà màu sắc địa - chính trị hơn. Trong bối cảnh quan hệ với Mỹ và phương Tây căng thẳng kéo dài, Venezuela được Nga xem là một trong số ít điểm tựa chiến lược tại Tây bán cầu, giúp Nga khẳng định vai trò của mình ngay tại khu vực mà Mỹ coi là “sân sau”. Thông qua hợp tác chính trị, quân sự - kỹ thuật và an ninh, Nga đã duy trì được sự hiện diện mang tính biểu tượng, qua đó gửi đi thông điệp rằng trật tự quyền lực tại khu vực này không còn mang tính đơn cực tuyệt đối. Bên cạnh đó, Nga cũng có lợi ích cụ thể trong lĩnh vực năng lượng tại Venezuela. Tập đoàn Rosneft từng tham gia vào nhiều dự án dầu khí của nước này, từ khai thác đến hỗ trợ thương mại dầu thô. Dù quy mô đầu tư không lớn như Trung Quốc, các dự án này vẫn mang giá trị chiến lược, giúp Nga duy trì ảnh hưởng trong ngành năng lượng toàn cầu và mở rộng không gian hoạt động ngoài các thị trường truyền thống. Ngoài ra, Venezuela còn là đối tác mua sắm vũ khí và hợp tác quân sự quan trọng của Nga tại Mỹ Bước đi thận trọng của Trung Quốc và Nga BÌNH LUẬN QUỐC TẾ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==