5 n Thứ Tư n Ngày 11/2/2026 XÃ HỘI GIỮ BẢN SẮC TRONG BỐI CẢNH HIỆN ĐẠI HÓA Song song với việc ứng dụng công nghệ vào quản lý, cách tổ chức lễ hội năm nay cũng được điều chỉnh theo hướng đề cao nghi lễ, kỷ cương và tính cộng đồng, thay vì chạy theo quy mô và hình thức. Tại nhiều không gian tín ngưỡng truyền thống, công tác tổ chức đang được điều chỉnh theo hướng tinh gọn, tiết chế hình thức và tập trung vào nghi lễ cốt lõi. Ở đền Hai Bà Trưng (Mê Linh), phần lễ được tổ chức trang trọng, chương trình nghệ thuật giới hạn trong 30 phút để tránh phô trương, trong khi phần hội tập trung vào các hoạt động văn hóa, thể thao truyền thống phù hợp với thuần phong mỹ tục. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Mê Linh Trần Sỹ Đạt, xã đã triển khai nghiêm túc các quy định của pháp luật về quản lý và tổ chức lễ hội, trong đó yêu cầu các cơ quan, đơn vị, Ban Tổ chức lễ hội thực hiện đúng tinh thần tiết kiệm, không phô trương, không lợi dụng lễ hội để trục lợi; bảo đảm lễ hội diễn ra trang nghiêm, đúng bản chất văn hóa truyền thống. Tất cả tiểu ban quản lý di tích đã ký cam kết thực hiện “Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống” và triển khai xuống các thôn, bảo đảm lễ hội diễn ra an toàn, văn minh. Với hơn 150 lễ hội đầu xuân, các địa phương miền núi phía Bắc như Lào Cai đang điều chỉnh công tác tổ chức theo quy mô và điều kiện thực tế. Các nghi lễ được giữ đúng chuẩn, trong khi hoạt động dịch vụ được kiểm soát chặt chẽ để tránh làm biến dạng không gian tín ngưỡng. Đại diện một số cơ sở thờ tự cho biết, việc hướng dẫn người dân và du khách thực hành nghi lễ đúng phong tục đã giúp giảm đáng kể những hành vi phản cảm từng gây tranh cãi. PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội cho rằng: “Chuyển đổi số trong tổ chức và quản lý lễ hội là xu hướng tất yếu để biến di sản thành tài sản, góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa. Nhiều quốc gia đã ứng dụng thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) giúp du khách có trải nghiệm phong phú hơn và Việt Nam cũng đang triển khai mô hình này ở một số nơi. Bên cạnh đó, việc xây dựng một hệ sinh thái du lịch thông minh, kết hợp thương mại điện tử với các sản phẩm lưu niệm số hóa sẽ góp phần tạo động lực phát triển bền vững”. HẠ ĐAN Không gian lễ hội Gióng đền Sóc đang được chỉnh trang ẢNH: HOÀNG LÂN Song song với các giải pháp công nghệ, năm nay câu chuyện môi trường và rác thải của các lễ hội cũng được đưa ra như một tiêu chí đánh giá chất lượng tổ chức. Một khảo sát được UNDP (Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc) phối hợp với Cục Du lịch quốc gia Việt Nam công bố gần đây cho thấy khách du lịch lưu trú phát sinh trung bình khoảng 1,2 kg rác mỗi ngày đêm, khách không lưu trú khoảng 0,5 kg/ngày, trong đó rác nhựa dùng một lần chiếm tỷ trọng đáng kể. Con số này đặt mùa lễ hội vào một thực tế là ngoài quản lý dòng người, ban tổ chức còn phải tính toán chính xác bài toán rác thải, nhà vệ sinh, điểm tập kết và tần suất thu gom. Trao đổi với Tiền Phong, cán bộ Vụ Tài chính kinh tế ngành (Bộ Tài chính) cho biết, Thông tư 04/2023/TT-BTC về hướng dẫn quản lý, thu chi tài chính cho công tác tổ chức lễ hội, tiếp nhận, quản lý tiền công đức là cơ sở pháp lý duy nhất quy định cụ thể việc ghi chép, mở sổ sách theo dõi tiền công đức. Năm 2025, Bộ Tài chính đã tổ chức nhiều đoàn công tác, khảo sát thực tế tại các địa phương nhằm ghi nhận ý kiến, phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình quản lý và ghi chép tiền công đức. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, Bộ Tài chính chưa có kế hoạch sửa đổi hay bổ sung các quy định liên quan. Do đó, trong mùa lễ hội năm 2026, các ban quản lý di tích, cơ sở thờ tự và đơn vị tổ chức lễ hội vẫn phải tiếp tục thực hiện việc mở sổ, ghi chép, quản lý tiền công đức theo đúng quy định tại Thông tư 04. Trong quá trình triển khai, nếu địa phương hoặc đơn vị quản lý phát sinh vướng mắc, có thể chủ động phản ánh để Bộ Tài chính ghi nhận, tổng hợp làm cơ sở nghiên cứu khi tiến hành sửa đổi Thông tư 04. Một số kiến nghị liên quan đến cách thức tổ chức, quản lý cụ thể thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương, cần được xem xét, xử lý kịp thời nhằm đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả trong quản lý nguồn tiền công đức. Thực tế cho thấy, trong năm 2025, một số địa phương gửi báo cáo về tình hình quản lý, sử dụng tiền công đức, phản ánh những bất cập trong quá trình thực hiện. Đây được xem là nguồn thông tin thực tiễn quan trọng để cơ quan quản lý nhà nước đánh giá toàn diện việc thực thi chính sách, đồng thời làm cơ sở hoàn thiện quy định trong tương lai, đảm bảo công khai, minh bạch tài chính, hạn chế tiêu cực. QUỲNH NGA Rà soát quy định quản lý, ghi chép tiền công đức Việc quản lý, ghi chép tiền công đức tiếp tục thực hiện theo Thông tư 04. Bộ Tài chính đang tổng hợp ý kiến địa phương làm cơ sở hoàn thiện quy định trong thời gian tới. Trong suốt dịp Tết, thành phố tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa - lễ hội mang đậm hồn Tết cổ truyền như: hội chợ Xuân 2026, lễ hội Tết dân gian An Hải, không gian Tết cổ truyền, phiên chợ ngày Tết - rước mã khai xuân, Tết Việt 2026… Các hoạt động gói bánh chưng, xin chữ ông đồ, trò chơi dân gian, biểu diễn nghệ thuật truyền thống được tổ chức tại nhiều không gian khác nhau, giúp du khách không chỉ “xem Tết” mà thực sự sống trong không khí Tết Việt. Bên cạnh đó, chương trình nghệ thuật mừng xuân, biểu diễn tuồng, bài chòi, hô hát dân gian, âm nhạc đường phố tại nhiều không gian công cộng. Một trong những điểm nhấn giàu cảm xúc trong dịp Tết năm nay là chương trình bắn pháo hoa đêm giao thừa, được tổ chức đồng loạt tại nhiều điểm trên toàn địa bàn thành phố. Không chỉ tập trung trong những ngày đầu năm, Đà Nẵng kéo dài mùa lễ hội xuyên suốt tháng 2 và đầu tháng 3, với các lễ hội sôi động như: lễ hội Ánh sáng và Di sản tại Đảo Ký Ức Hội An, lễ hội Hoa Tulip tại Sun World Ba Na Hills, lễ hội Thần Tài tại Núi Thần Tài, Tết Nguyên Tiêu. Đặc biệt, để thu hút du khách, Đà Nẵng chú trọng các lễ hội: cúng Cầu bông Trà Quế, đua ghe đầu năm, ngày hội bắp nếp… Trung tâm Xúc tiến du lịch Đà Nẵng cho hay, dịp Tết, nhiều khu, điểm du lịch, bảo tàng và di tích văn hóa trên địa bàn mở cửa xuyên suốt để phục vụ nhu cầu tham quan, trải nghiệm. Thành phố sẽ đón hơn 1.500 chuyến bay, bình quân khoảng 175 chuyến/ngày, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Hiện công suất phòng tại nhiều khách sạn 4-5 sao đã đạt mức 80- 90. THANH HIỀN Hành trình Tết chạm về nguyên bản Tết Nguyên đán Bính Ngọ, Đà Nẵng chuẩn bị không gian lễ hội đa chiều cùng những điểm nhấn giàu cảm xúc để người dân và du khách vui xuân, du xuân, trong hành trình chạm vào văn hóa, lịch sử và nhịp sống nguyên bản của miền Trung. Ông đồ, tranh thư pháp thu hút du khách dịp Tết ẢNH: THANH HIỀN CHUYỆN HÔM NAY Song tâm thế của người dự hội ít nhiều biến chuyển trước sự “can dự” của công nghệ, AI vào đời sống tinh thần. Nghi thức tiễn ông Công ông Táo chầu trời, dựng cây nêu ngày Tết đánh dấu mốc cho sự dịch chuyển rất gần tới mùa lễ hội đầu xuân. Hàng chục lễ hội quy mô quốc gia, cấp vùng ở khu vực phía Bắc đã rộ thông tin về sự đổi mới. Không có chuyện làm mới giá trị cốt lõi làm nên bản sắc văn hóa, mà đó là sự thôi thúc đổi mới khâu tổ chức để gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng. Bán vé online, camera thông minh, ứng dụng AI đo lưu lượng, điều tiết giao thông là những minh chứng sinh động nhất cho sự hiện diện tất yếu của công nghệ trong đời sống tinh thần, kể cả những giá trị đã được truyền đời hàng nghìn năm qua. Công nghệ chỉ giữ vai trò hỗ trợ, không thể thay thế phần hồn của lễ hội. Giao thông thuận lợi, truyền thông bùng nổ đã đưa lễ hội trở thành mùa cao điểm của du lịch, đặc biệt là du lịch tâm linh trong những năm gần đây. Song hành với sự tăng trưởng lượt khách mỗi mùa lễ hội là nỗi lo thương mại hóa, biến tướng, lệch chuẩn trong thực hành tín ngưỡng, phong tục. Ranh giới giữa sản phẩm du lịch phục vụ nhu cầu chính đáng của số đông và việc chạy theo lợi ích kinh tế càng trở nên mong manh hơn, đòi hỏi sự quản trị tốt hơn. Ký ức tập thể được khơi gợi và bồi đắp qua mỗi mùa hội, đồng thời phải đối diện với sự biến đổi, thậm chí đảo chiều ngay từ bên trong đời sống lễ hội. Người trẩy hội đông đảo bậc nhất hiện nay lại chính lớp trẻ lớn lên cùng công nghệ với những “động cơ” và tâm thế ngày càng khác biệt với quan niệm và thực hành di sản của ông cha. Thực tế đặt ra câu hỏi: Làm thế nào để lễ hội, di sản không bị giản lược thành “phông nền check-in”? Tương tự, trí tuệ nhân tạo không nên chịu định kiến xem như mối đe dọa, thay vào đó là xu thế tất yếu và công cụ quản trị hữu ích cho cộng đồng. Bất chấp không gian, quy mô lễ hội hay tâm thế trẩy hội có biến động ra sao, văn minh lễ hội vẫn là một trong những thước đo trong đời sống đương đại. Văn minh lễ hội có thể được biểu hiện từ những việc rất nhỏ như biết xếp hàng, không chen lấn, biết tôn trọng cộng đồng cho tới những điều quan trọng, sâu sắc hơn như hiểu biết tường tận về từng vị thánh được phụng thờ, trân trọng từng nghi lễ mang đậm tính thiêng độc đáo, biết cúi đầu biết ơn tiền nhân. Trẩy hội thời công nghệ lên ngôi vì thế trở thành câu chuyện của sự chọn lọc. Chọn lắng lại để trở về với những giá trị cốt lõi. Là lựa chọn ứng xử văn minh trong không gian hàng vạn người như nêm để giữ vững tính thiêng. Và rộng hơn nữa, đó là cách mỗi người đối thoại với quá khứ và không lạc bước trong bối cảnh cả nước đang bước rất nhanh vào giai đoạn phát triển mới. T.T Trẩy hội thời AI TIẾP THEO TRANG 1
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==