12 n Thứ Sáu n Ngày 6/2/2026 QUỐC TẾ CĂNG THẲNG LAN RỘ NG Trong nhiều năm, Ả-rập Xêút và UAE giải quyết những bất đồng và tranh chấp một cách lặng lẽ ở sau hậu trường. Nhưng giờ đây, dường như cách làm đó đã bị vứt bỏ, với những hệ quả lan rộng khắp khu vực và xa hơn nữa. Yemen thể hiện điều đó rõ hơn cả, nơi một nhóm ly khai được UAE hậu thuẫn đã triển khai một cuộc tấn công vào tháng 12/2015, nhằm giành quyền kiểm soát miền nam đất nước, nhưng cuối cù ng thất bại. Các quan chức Ả-rập Xê-út đã phản ứng mạnh mẽ, tuyên bố rằng họ sẽ là bên duy nhất chịu trách nhiệm cho tương lai của Yemen. “Đây không phải là bất đồng mang tính chiến thuật. Đó là sự chia rẽ chiến lược đối với ổn định Trung Đông”, ông H.A. Hellyer, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu quốc phòng hoàng gia (RUSI) ở London, nhận định. Giới phân tích cho rằng, căng thẳng đang lan sang các quốc gia khác trong khu vực, có thể làm trầm trọng thêm những cuộc xung đột và phá vỡ các liên minh mong manh. Thái tử kế vị Ả-rập Xê-út Mohammed bin Salman và lãnh đạo UAE Sheikh Mohammed bin Zayed từ lâu đã được Washington coi là đối tác tự nhiên. Năm 2015, hai nước này bắt tay nhau để tiến hành chiến dịch can thiệp quân sự vào Yemen, đẩy lùi lực lượng nổi dậy khi lực lượng này đã chiếm thủ đô. Đến những năm gần đây, Ả-rập Xê-út và UAE ngày càng chia rẽ vì chuyện ủng hộ các phe đối lập trong cuộc nội chiến Sudan, chính sách dầu mỏ khác nhau và bước vào cuộc cạnh tranh kinh tế gay gắt. Trước khi đối đầu tại Yemen, chính phủ Ả-rập Xê-út và UAE vẫn thể hiện tình huynh đệ ở bề ngoài. Nhưng chỉ trong vài tuần, hình ảnh xã giao ấy đã biến thành cuộc khẩu chiến gay gắt. Các bình luận viên và truyền thông nhà nước Ả-rập Xê-út công khai chỉ trích UAE, cáo buộc các nhà hoạch định chính sách ở Abu Dhabi gieo rắc hỗn loạn khắp khu vực khi hậu thuẫn các lực lượng vũ trang tại Yemen và Sudan. Họ cho rằng tham vọng của UAE trở nên quá đà và đã đến lúc “đưa quốc gia nhỏ bé này về đúng vị trí”. Ngược lại, giới tinh hoa UAE phàn nàn Ả-rập Xê-út đang hành xử như một “ông anh cả” hống hách. Tháng 1 vừa qua, cuộc chiến dư luận leo thang khi Ả-rập Xê-út tìm cách thu hút chú ý vào cáo buộc vi phạm nhân quyền của UAE, với chuyến đưa các nhà báo tới những cơ sở bị bỏ hoang ở Yemen mà giới chức địa phương cho biết từng là nhà tù bí mật do UAE điều hành. Những quan chức dẫn đoàn, đại diện cho Chính phủ Yemen và được Ả-rập Xê-út hậu thuẫn, nói rằng UAE đã giam giữ và tra tấn người Yemen tại các cơ sở này. Các cáo buộc này đã có từ vài năm trước. Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng UAE ra tuyên bố bác bỏ mạnh mẽ, cho rằng chúng “không dựa trên bất kỳ bằng chứng nào” và là một phần của “chiến dịch có tổ chức nhằm gây tổn hại danh tiếng của nhà nước UAE”. Trước đây, UAE trả lương cho một số chiến binh Yemen. Nhưng nay Ả-rập Xê-út cam kết sẽ chi trả lương cho toàn bộ nhân viên Chính phủ Yemen, cả dân sự lẫn quân sự. Theo hai quan chức Yemen nắm được kế hoạch, khoản cam kết tài chính này lên tới hơn 1 tỷ USD mỗi năm. Các quan chức UAE nhiều lần phủ nhận việc tài trợ hay trang bị cho các lực lượng dân quân trong khu vực, gồm cả ở Sudan. Họ chỉ gián tiếp đề cập đến rạn nứt với Ả-rập Xê-út. Trong cuộc họp báo ngày 26/1, Ngoại trưởng Ả-rập Xê-út nói rằng, mối quan hệ của vương quốc với UAE là “vô cùng quan trọng”, nhưng nhấn mạnh có “khác biệt quan điểm” tại Yemen, nhấn mạnh rằng UAE đã “quyết định rời khỏi” nước này. “Nếu đúng là như vậy, và UAE đã hoàn toàn rút khỏi vấn đề Yemen… thì sẽ là nền tảng để duy trì mối quan hệ Ả-rập Xê-út - UAE bền chặt”, Ngoại trưởng - Hoàng tử Faisal bin Farhan nói. Ông nhấn mạnh từ “nếu”, có vẻ để làm nổi bật sự thiếu tin cậy giữa hai chính phủ hiện nay. KHÔNG CÒN NIỀM TIN Đến nay, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa thể hiện họ đứng về phía nào. Cả hai quốc gia đều là đối tác then chốt và Tổ ng thố ng Trump cần họ ủng hộ chính sách Trung Đông của ông, và cả hai đều có quan hệ kinh doanh với gia đình ông. Theo các nhà phân tích, khi khủng hoảng ngày càng sâu, Ả-rập Xê-út đang hành động quyết liệt bất kể lợi ích của UAE. “Theo cách nhìn của Riyadh, niềm tin với Abu Dhabi đã cạn kiệt. Lời nói và sự trấn an không còn ý nghĩa”, ông Salman alAnsari, một nhà phân tích chính trị Ả-rập Xê-út, đánh giá. Các nhà phân tích cho rằng, nhiều khả năng điểm nóng tiếp theo sẽ là Sừng châu Phi - khu vực bất ổn nằm đối diện với bán đảo Ả-rập qua Biển Đỏ. Tại Sudan, hai nước ủng hộ các phe đối lập trong cuộc nội chiến tàn khốc: UAE hậu thuẫn Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF), còn Ả-rập Xê-út ủng hộ quân đội Sudan. Tại Somalia, Ả-rập Xê-út ủng hộ mạnh mẽ chính phủ trung ương, trong khi UAE gây dựng quan hệ sâu rộng với vùng ly khai Somaliland. Ngày 12/1, Somalia tuyên bố chấm dứt mọi thỏa thuận với UAE, cho rằng nước này có những “hành động thù địch và gây bất ổn”. Giới phân tích nhận định, ở bất cứ nơi nào hai cường quốc Vùng Vịnh này ủng hộ các phía đối lập, căng thẳng nhiều khả năng sẽ gia tăng. “Chúng tôi đang chuẩn bị cho tác động. Chúng tôi dự báo điều này sẽ làm leo thang chiến sự ở Sudan và tiếp tục chia rẽ Somalia”, ông Alan Boswell, Giám đốc dự án Sừng châu Phi của Tổ chức Khủng hoảng quốc tế, cho biết. Ở xa hơn, Ả-rập Xê-út được nói là đang cố gắng hoàn tất thỏa thuận phòng thủ chung 3 bên với Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ. Khi thông tin về hiệp ước này được đăng tải, nhà lãnh đạo UAE Sheikh Mohammed đã thực hiện chuyến công du chớp nhoáng tới Ấn Độ - đối thủ truyền kiếp của Pakistan, và phát tín hiệu muốn đạt được thỏa thuận phòng thủ chung tại đó. THU LOAN (theo NYT) Mâu thuẫn giữa Ả-rập Xê-út và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đang làm thay đổi cục diện xung đột và liên minh trên khắp Trung Đông và châu Phi. Khi hai "huynh đệ" Vùng Vịnh chuẩ n bị tương tà n Tổ ng thố ng UAE Sheikh Mohammed bin Zayed (phả i) và Thái tử Ả rậ p Xêú t Mohammed bin Salman Ả NH: GULF INTERNATIONAL FORUM Sự rạn nứt giữa Ả-rập Xê-út và UAE, hai quốc gia láng giềng hùng mạnh, nhiều dầu mỏ và có ảnh hưởng lớn ở khu vực, có thể gây rung chuyển thị trường và khoét sâu thêm các cuộc chiến. “Việc duy trì môi trường thương mại quốc tế cởi mở, bao trùm và mang lại lợi ích chung cho tất cả các quốc gia là lợi ích chung của toàn thế giới”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 5/2. Ngày 4/2, Mỹ công bố sáng kiến mới nhằm huy động các đồng minh và đối tác tham gia một khối thương mại về khoáng sản chiến lược, trong đó áp dụng mức giá sàn để ổn định thị trường. Nỗ lực này diễn ra trong bối cảnh Washington đang tìm cách đối phó với sự thống trị của Trung Quốc trên thị trường nguyên liệu có ý nghĩa sống còn đối với ngành công nghệ và quốc phòng. Kế hoạch này đã được thảo luận tại Hội nghị Bộ trưởng về khoáng sản chiến lược ở Washington trong tuần này, với sự tham dự của đại diện từ 54 quốc gia, Liên minh châu Âu và các quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Sau sự kiện, Washington thông báo đã ký các thỏa thuận song phương về khoáng sản chiến lược với 11 quốc gia, sau khi ký 10 thỏa thuận tương tự trong 5 tháng qua. Mỹ cũng đã đàm phán thỏa thuận tương tự với 17 quốc gia khác. Mục tiêu của những thỏa thuận này là giải quyết vấn đề trở ngại về giá cả, thúc đẩy phát triển ngành, tạo ra các thị trường công bằng hơn và mở rộng khả năng tiếp cận nguồn tài chính trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người chủ trì hội nghị ngày 4/2, công bố việc thành lập Diễn đàn Hợp tác địa chiến lược tài nguyên (FORGE). Đây là khuôn khổ hợp tác mới để điều phối chính sách và các dự án về khoáng sản chiến lược. Ngoại trưởng Rubio cảnh báo về những rủi ro khi khoáng sản chiến lược đang tập trung ở “một quốc gia duy nhất” - ám chỉ Trung Quốc, từ khía cạnh đòn bẩy địa - chính trị cũng như nguy cơ gián đoạn do đại dịch hoặc bất ổn. Đầu tuần này, Tổng thống Donald Trump công bố Dự án Hầ m chứ a, một quỹ dự trữ trị giá 12 tỷ USD nhằm bình ổn giá cả và hỗ trợ các nhà sản xuất. Kho dự trữ này sẽ bao gồm các khoáng sản chiến lược như đất hiếm, lithium, đồng… BÌNH GIANG (theo Reuters, CNBC) Trung Quốc chỉ trích Mỹ lập khối khoáng sản chiến lược Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm qua tuyên bố nước này phản đối bất kỳ quốc gia nào làm suy yếu trật tự kinh tế và thương mại quốc tế bằng việc áp đặt quy tắc qua nhóm riêng. Tuyên bố được người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc đưa ra sau khi Mỹ công bố kế hoạch thành lập một khối thương mại trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược, với sự tham gia của nhiều quốc gia. Trung Quốc là nhà cung cấp và chế biến đất hiếm lớn nhất thế giới - lĩnh vực trở thành điểm mấu chốt gây tranh cãi trong cuộc xung đột thương mại Mỹ -Trung Ả NH: ISTOCK
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==