LÀ CON GIÁP ĐẸP, GỢI NHIỀU CẢM HỨNG Ngựa là một trong số ít con giáp gợi cảm hứng dạt dào cho họa sĩ Việt Nam. Có những họa sĩ chọn ngựa làm con đường trong sáng tạo nghệ thuật như Lê Trí Dũng - biệt danh “lão chăn ngựa” trong làng hội họa. Có những người không chuyên chú theo dòng tranh ngựa nhưng vẽ khá nhiều và tạo ấn tượng riêng như họa sĩ Nguyễn Đoan Ninh. Họa sĩ Đỗ Đức lại say mê vẽ ngựa vùng cao bởi ông gắn bó với đề tài miền núi. Nhiều họa sĩ không đợi đến Tết Ngựa mới vẽ. Vì ngựa là con vật gần gũi, thân thương với người Việt không chỉ trong lao động sản xuất. Trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, ngựa giúp vận chuyển vũ khí, lương thực, quân nhu ở những địa hình, hoàn cảnh làm khó xe cơ giới. Ngựa cũng xuất hiện rất nhiều và ấn tượng trong phim ảnh, trong văn chương và trong mỹ thuật… Tranh ngựa tưng bừng trên thị trường hội họa Tết Bính Ngọ là điều dễ đoán. Ngay cả những họa sĩ ít vẽ con giống hoặc chưa từng vẽ ngựa, năm nay cũng được đánh thức cảm hứng. Họa sĩ Trần Hồng Đức chia sẻ sẽ vẽ ngựa để chơi Tết này. Họa sĩ Phạm An Hải từng vẽ ngựa ở những năm trước. Chào đón Tết Bính Ngọ, anh xúc cảm vẽ liền vài chục bức. Một trong những tên tuổi ăn khách của dòng trừu tượng nói về tranh ngựa của mình: “Tôi không dùng hình tượng dân gian như nhiều họa sĩ khác. Tôi đưa vào đó mảng miếng theo tinh thần đồ họa nhiều hơn”. Nhưng anh vẫn kế thừa và khai thác vốn văn hóa dân tộc giàu có một cách sáng tạo. Màu sắc trong tranh ngựa của anh được khơi nguồn từ dân gian, ở đó thấp thoáng màu áo tứ thân của chèo, màu sắc của lễ hội, của đình chùa... “Con ngựa là con giáp điển hình và khá đẹp. Nó có tư thế đẹp, trang trí cho nó cũng dễ đẹp mà lại rất gần gũi với con người và Phật giáo”, họa sĩ Phạm An Hải đánh giá. Họa sĩ của dòng trừu tượng đưa văn hóa phương Đông vào tranh ngựa như quy luật tương sinh tương khắc hay thiên can địa chi. Anh tâm sự: “Tôi cảm nhận con ngựa dù là hành hỏa nhưng nó không bị quá nóng, mà mát mẻ hơn. Cho nên có những bức tranh ngựa tôi vẽ trên tinh thần mạng mộc, vì mộc sinh hỏa, để gửi gắm ước nguyện về một năm mới đầy sinh khí”. CON NGỰA CỦA XÚC CẢM Cố nhà văn Kim Lân đặt tên người con thứ 6 của mình là Từ Ninh vì ông “nghiền” Tam quốc, Thủy hử. Từ Ninh là tên một nhân vật trong tác phẩm lớn được xếp vào hàng tứ đại danh tác của Trung Quốc - Thủy hử. Họa sĩ Từ Ninh không phủ nhận ngựa trong tranh anh có bóng dáng ngựa trong những tác phẩm văn học cổ đại lừng danh của Trung Quốc. Nhưng tạo nên phần hồn trong tranh ngựa Từ Ninh chính là tâm trạng của họa sĩ. Anh nói: “Họa sĩ vẽ bất cứ cái gì cũng gửi gắm tâm trạng nhưng với tôi con ngựa dễ gửi gắm tâm trạng hơn, thể hiện cá nhân nghệ sĩ mạnh hơn”. Có người vẽ con ngựa tung vó, thể hiện ý chí, khát vọng nhưng có những người lại thích vẽ những con ngựa bình yên, thong dong. Từ Ninh thuộc trường hợp thứ hai. “Con ngựa tung vó không hợp với tạng của tôi, tôi ưa sự bình lặng, thanh thản”, anh chia sẻ. Anh không vẽ nhiều, chỉ vẽ khoảng dăm, bảy bức tranh ngựa chào đón năm mới và đặt cho nó những cái tên lạ, chẳng hạn Cỏ non. Không dùng chữ “xuân” để đặt tên tranh Tết nhưng người Việt nào chẳng thuộc câu thơ trong truyện Kiều miêu tả cảnh sắc mùa xuân: “Cỏ non xanh rợn chân trời/Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”. Tết Bính Ngọ, họa sĩ Đào Hải Phong cũng cảm hứng vẽ ngựa nhưng anh đi theo lối riêng, khác biệt. Ngựa chỉ là một điểm nhấn trong tranh của Đào Hải Phong. Anh là họa sĩ của nhà, của cây, của bóng trăng, con thuyền… hòa quyện giữa thực và mơ. Họa sĩ bày tỏ: “Tranh phải có sự chủ quan và phong cách của tác giả. Mỗi họa sĩ có cách nhìn đề tài theo phong cách của mình. Tôi không theo đuổi chủ đề con giống thông thường vì cách nghĩ này cố họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm đã mở đường và ảnh hưởng đến các thế hệ họa sĩ sau. Tôi không muốn thêm vào nên chọn góc nhìn khác. Ngựa chỉ là cái cớ để vẽ theo chủ quan của tôi”. Chọn ngựa của họa sĩ Đào Hải Phong nghĩa là khách đã rước một bức tranh phong cảnh về nhà, không chỉ để chơi trong Tết Ngựa. Dĩ nhiên, để sở hữu một tác phẩm như vậy, người chơi phải “chi” một khoản không nhỏ, không giống như tranh con giống thông thường với kích thước nhỏ xinh. Một trong những họa sĩ “đến hẹn lại lên” với tranh con giống chính là Tào Linh. Anh cho biết: “Tôi vẽ ngựa từ tháng 11 dương năm trước. Chẳng dè năm nay Tết Nguyên đán muộn quá nên ngựa ra thị trường sớm”. Họa sĩ yêu thích phong cách tối giản trong hội họa nhận thấy nhiều họa sĩ cùng vẽ ngựa song không sợ sự trùng lặp trong sáng tạo vì mỗi người khai thác một khía cạnh khác nhau. “Người vẽ kiểu thủy mặc, người vẽ như xích thố trong Tam quốc, có người lại vẽ ngựa giấy, người khác lại vẽ ngựa cổng đình… Riêng tôi thì hầu như chỉ vẽ đầu ngựa. Tôi coi như vẽ khuôn mặt người”, anh nói. Tranh con giống của họa sĩ Tào Linh được lòng khách. Cách đây gần hai tháng, đã có những nhà sưu tập khoe tranh ngựa của Tào Linh. Họa sĩ thấy may mắn vì còn có nhiều người đợi tranh con giáp của mình. “Cứ đến cuối năm tôi lại được nhắc vẽ tranh con giống. Đó chính là cảm hứng lớn nhất của tôi”, anh chia sẻ. Mỗi năm họa sĩ Tào Linh vẽ khoảng 40-50 bức con giáp và cứ đến Tết là hết. Năm nay, anh vẽ 45 bức. Một nhà sưu tập hé lộ, chị gõ cửa Tào Linh cách đây vài ngày nhưng không “săn” được bức ngựa nào vì đã hết. Tào Linh bật mí đã đặt thêm toan, chuẩn bị vẽ thêm một đàn ngựa nhỏ phục vụ người chơi, chỉ lo không kịp làm khung. Tranh ngựa của họa sĩ Phạm An Hải cũng gần như đã có chủ, anh không chỉ bán mà còn làm quà tặng người thân, bè bạn. Tranh ngựa của Từ Ninh cũng đã về tay nhà sưu tập và bảo tàng tư nhân… Nhưng tranh ngựa trên thị trường của các tác giả vẫn còn rất sôi động. Tham gia những hội, nhóm online riêng tư của họa sĩ và nhà sưu tập, khách có thể “săn” được những bức tranh ngựa ưng ý và phù hợp túi tiền. Tranh ngựa đa dạng về mức giá. Có những bức cả trăm triệu đồng của những tác giả tên tuổi, có những bức chỉ đôi, ba triệu đồng, thậm chí thấp hơn của những họa sĩ chưa có danh. n www.tienphong.vn VĂN HÓA 6 31/1-1/2/2026 TRANH NGỰA TƯNG BỪNG ĐUA CHEN TRÊN THỊ TRƯỜNG HỘI HỌA VIỆT. TỪ HỌA SĨ TRẺ, CHƯA CÓ DANH, ĐẾN HỌA SĨ TÊN TUỔI ĐỀU THỬ SỨC VỚI TRANH NGỰA. KHÁN GIẢ VỪA ĐƯỢC THƯỞNG LÃM, VỪA CÓ CƠ HỘI SỞ HỮU NHỮNG TÁC PHẨM HỘI HỌA CHÀO ĐÓN NĂM MỚI VỚI NGẬP TRÀN HY VỌNG. NÔNG HỒNG DIỆU NHIỀ U TRIỂ N LÃ M MỸ THUẬ T VỀ NGỰ A Nhiều triển lãm mỹ thuật về ngựa đã và đang diễn ra. Tầng 2 của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Hà Nộ i) đang diễn ra triển lãm Mã hóa quy tụ những tác giả gạo cội và trẻ trung: Đào Hải Phong, Trần Hồng Đức, Hoàng Phương Liên, Trần Nhật Thăng, Bình Nhi, Lê Ngọc Thuận, Lê Minh Trí, Nguyễn Minh, Nguyễn Phan Thảo Đan, Lê Thiết Cương… Tầng 1 của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đang có triển lãm Ngựa trong nghệ thuật tạo hình. Đáng nói, Mã hóa, Ngựa trong nghệ thuật tạo hình có thời gian triển lãm khá dài, đủ để người xem thong dong thưởng thức. Mã hóa diễn ra từ 29/1-5/2. Ngựa trong nghệ thuật tạo hình diễn ra từ 30/1-1/3. Thánh Mã, triển lãm đặc biệt với số lượng tranh ngựa đồ sộ của người vẽ tranh ngựa nổi tiếng Lê Trí Dũng, đang diễn ra tại 115 Nguyễn Thái Học (Hà Nội). Họa sĩ tiết lộ, đơn vị tổ chức đã lọc ra 108 bức trong 1.000 bức ngựa của “lão chăn ngựa” để làm triển lãm này. Rộn ràng TẾT BÍNH NGỌ tranh ngựa Tranh ngựa của Từ Ninh Tranh ngựa của Tào Linh Tranh ngựa của Phạm An Hải Tranh ngựa của Hoàng Phương Liên
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==