5 n Thứ Hai n Ngày 26/1/2026 XÃ HỘI Lấp lỗ hổng quản lý, nhiều công cụ để chế tài HÀNG NHÁI ONLINE LỘ DIỆN ĐƯỜNG DÂY HÀNG GIẢ TRĂM TỶ Ngày 23/1, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TPHCM (Phòng PC03) khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Duy Hiển (64 tuổi), Ngô Mỹ Hoành (53 tuổi) và Võ Văn Nghề (33 tuổi, cùng ngụ TPHCM) về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh”. Theo điều tra, các đối tượng tổ chức sản xuất nhiều loại “thuốc Đông y” chưa được cấp phép, tự đặt tên thuốc, dựng tên doanh nghiệp (DN) và địa chỉ sản xuất tại Singapore, Trung Quốc, Hồng Kông (Trung Quốc)… để in trên bao bì, tạo cảm giác là hàng nhập khẩu, gây khó khăn cho việc truy xuất nguồn gốc. Đáng chú ý, các sản phẩm này còn chứa hoạt chất betamethasone - một chất kháng viêm thuộc nhóm tân dược, không được phép sử dụng trong thuốc Đông y. Cũng tại TPHCM, Phòng Cảnh sát kinh tế đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Võ Thị Ngọc Ngân (Ngân 98) để điều tra về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm”. Ngân điều hành Công ty TNHH TM-DV ZuBu và hộ kinh doanh ZuBu Shop. Hàng hóa được gia công tại Hà Nội, sau đó đưa vào kho tại TPHCM, tiêu thụ qua Facebook, TikTok và đường dây nóng. Theo dữ liệu từ đơn vị giao hàng, doanh thu trong giai đoạn 2023-2024 lên tới hàng trăm tỷ đồng. Trước đó, cơ quan chức năng cũng đã bắt Lê Văn Hải - chủ kênh TikTok “Gia đình Hải Sen”, thành viên sáng lập Công ty TNHH Hải Bé về tội “Buôn bán hàng giả là thực phẩm”. Từ năm 2024, DN này bán hàng qua TikTok Shop, Facebook, Shopee với hơn 800.000 sản phẩm; riêng “Siro ăn ngon Hải Bé” đã tiêu thụ hơn 100.000 hộp. DOANH NGHIỆP CHÂN CHÍNH ĐIÊU ĐỨNG Theo ông Nguyễn Phương Sơn, Giám đốc Đối ngoại Amway Việt Nam, DN chỉ phân phối sản phẩm thông qua hệ thống trung tâm chính thức và một website duy nhất, không ủy quyền cho bất kỳ cá nhân hay đại lý nào bán hàng trên các sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, hàng nghìn sản phẩm mang thương hiệu Amway vẫn xuất hiện công khai trên các nền tảng trực tuyến. “Trong năm qua, dù đã nỗ lực gỡ bỏ hàng trăm link vi phạm nhưng con số này không thấm vào đâu so với gần 8.000 sản phẩm vi phạm mà DN tự rà soát được. Quy trình báo cáo thủ công hiện nay khiến DN hụt hơi trong cuộc đuổi bắt với các đối tượng gian lận”, ông Sơn nói. Theo ông Sơn, việc mua bán qua các sàn trung gian không có hóa đơn chính thức khiến người tiêu dùng bị tước bỏ các quyền lợi bảo vệ cơ bản. Đồng thời, việc sử dụng trái phép nhãn hiệu đã được bảo hộ toàn cầu để quảng bá sai sự thật còn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và vi phạm quy định về quảng cáo. Ông Nguyễn Thuận Đạt, Giám đốc Điều hành Công ty TNHH Thời trang và Mỹ phẩm Duy Anh (DAFC - thành viên Tập đoàn IPPG), cho rằng, gian lận thương mại online đang trở thành thách thức lớn đối với DN, đặc biệt ở các ngành hàng giá trị cao. Hàng giả, hàng nhái và hàng xách tay không được kiểm soát có thể khiến doanh thu của DN chân chính giảm ở mức hai chữ số. LẤP “LỖ HỔNG” QUẢN LÝ Thượng tá Hồ Thọ Hải (Phòng PA05, Công an TPHCM) nhận định, TPHCM là địa phương dẫn đầu về quy mô thương mại điện tử, đồng thời cũng là địa bàn bị lợi dụng để sản xuất, kinh doanh hàng giả, thực phẩm kém chất lượng trên không gian mạng. Theo Thượng tá Hải, pháp luật không có vùng cấm, không có ngoại lệ; mọi cá nhân vi phạm, kể cả người nổi tiếng hay KOL tham gia quảng cáo, kinh doanh thực phẩm sai quy định đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Các nền tảng số cũng cần chủ động rà soát, gỡ bỏ nội dung vi phạm và phối hợp cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi có yêu cầu. Từ góc độ quản lý nhà nước, bà Lê Thị Hà, Trưởng Phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, cho biết, chỉ trong một năm đã phát hiện 47.800 sản phẩm có dấu hiệu hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; hơn 13.700 gian hàng vi phạm bị yêu cầu gỡ bỏ. Tuy nhiên, bà Tạ Dịu Thương, Trưởng ban Pháp chế - Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam, cho rằng, việc gỡ bỏ một vài đường link vi phạm chỉ như “muối bỏ bể”, bởi khi một đường link bị xóa đi, các đối tượng gian lận có thể ngay lập tức khởi tạo hàng chục, hàng trăm đường link khác để tiếp tục đẩy hàng lên sàn. Tốc độ sinh sôi của các gian hàng vi phạm nhanh đến mức các phương pháp hậu kiểm thủ công không bao giờ có thể đuổi kịp. Điều này đặt ra một yêu cầu cấp bách về việc phải thay đổi hoàn toàn cách thức quản lý từ hậu kiểm sang kiểm soát ngay tại cửa ngõ của sàn. Ở góc độ quản lý an toàn thực phẩm, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, đánh giá, thị trường thực phẩm chức năng trên không gian mạng đang trở nên “náo loạn” với tình trạng quảng cáo thổi phồng công dụng, mạo danh người nổi tiếng và lãnh đạo ngành y tế. Khi bị phát hiện, nhiều chủ nhãn hàng nhanh chóng xóa dấu vết hoặc né tránh trách nhiệm. Theo Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, công tác quản lý thương mại điện tử hiện gặp nhiều khó khăn do môi trường mạng luôn biến động, thông tin ẩn hiện, khó thu thập chứng cứ. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa ngành Y tế (quản lý nhãn hàng) và ngành Công Thương (quản lý sàn thương mại điện tử) đôi khi chưa thật sự đồng bộ, trong khi chế tài xử phạt hiện hành vẫn chưa đủ sức răn đe so với mức lợi nhuận “khủng” từ hoạt động vi phạm. Luật sư Nguyễn Thanh Hải lưu ý, pháp luật đã có quy định về trách nhiệm của sàn thương mại điện tử. Trường hợp sàn không kiểm soát người bán, không có cơ chế phát hiện và gỡ bỏ hàng vi phạm, hoặc hưởng lợi bất chính, có thể bị xem xét trách nhiệm pháp lý, thậm chí trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, vào thời điểm cuối năm, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp, quy mô lớn hơn, phạm vi rộng hơn và thủ đoạn tinh vi hơn, đặc biệt là trên các nền tảng thương mại điện tử và không gian mạng. Trong bối cảnh đó, việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7 được xem là bước đi quan trọng, thể hiện quyết tâm hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quản lý hoạt động mua bán trực tuyến, phòng chống gian lận thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. NHIỀU CÔNG CỤ ĐỂ CHẾ TÀI Ở góc độ sàn thương mại điện tử, Lazada cho biết, khi phát hiện hàng giả, hàng kém chất lượng, nền tảng sẽ ngừng kích hoạt sản phẩm, khóa gian hàng của nhà bán vi phạm. Lazada còn triển khai chương trình Bảo vệ Sở hữu trí tuệ cho phép chủ thương hiệu báo cáo để gỡ bỏ nhanh các sản phẩm nghi vấn. Người tiêu dùng có thể phản ánh qua hotline, chat hỗ trợ hoặc gửi khiếu nại; đồng thời được bảo vệ bằng các chính sách đồng kiểm, hoàn trả dễ dàng. Với TikTok Shop, khi nghi ngờ hàng giả, hàng nhái, nền tảng có quyền cung cấp thông tin tài khoản, hành vi của nhà bán cho cơ quan chức năng. Các biện pháp xử lý gồm gỡ bỏ sản phẩm, nội dung vi phạm; chấm dứt tài khoản; tịch thu tiền đặt cọc của nhà bán. Trong khi đó, Shopee triển khai chức năng “Tố cáo sản phẩm vi phạm” để người tiêu dùng báo cáo. Chủ thương hiệu cũng có thể chủ động phản ánh qua Cổng thông tin Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nhằm bảo vệ bản quyền và duy trì môi trường kinh doanh minh bạch. PHƯƠNG VY Việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) được xem là bước đi quan trọng, thể hiện quyết tâm hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quản lý hoạt động mua bán trực tuyến, phòng chống gian lận thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Từ thuốc chữa bệnh, thuốc đông y đến thực phẩm chức năng, hàng giả đang len lỏi, bủa vây các sàn thương mại điện tử với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Dù lực lượng chức năng liên tục khởi tố, bắt giữ, doanh nghiệp chân chính vẫn “đuối sức” trong cuộc rượt đuổi với các gian hàng vi phạm, còn người tiêu dùng vẫn đối mặt nguy cơ mất an toàn. Lực lượng quản lý thị trường TPHCM kiểm tra một kho hàng mũ bảo hiểm chuyên kinh doanh qua mạng Mỹ phẩm Mailisa dù đã bị cơ quan chức năng thu hồi vẫn được bày bán công khai trên mạng ẢNH: U.P
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==