Thông tin về một thỏa thuận khung được đưa ra khi Tổng thống Trump rút lại lời đe dọa áp thuế đối với châu Âu và loại trừ khả năng giành quyền kiểm soát Greenland bằng vũ lực. Sự thay đổi lập trường của ông Trump kích hoạt làn sóng phục hồi trên thị trường châu Âu và đưa các chỉ số chính của Phố Wall trở lại mức cao kỷ lục, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về mức độ thiệt hại mà những tranh cãi này đã gây ra cho quan hệ xuyên Đại Tây Dương và niềm tin kinh doanh. Chi tiết của các thỏa thuận vẫn chưa được công bố, và Đan Mạch khẳng định chủ quyền của họ đối với hòn đảo này không phải là vấn đề để thảo luận. Người đứng đầu chính quyền Greenland - JensFrederik Nielsen - hoan nghênh những bình luận của ông Trump nhưng cho biết có nhiều khía cạnh vẫn chưa rõ ràng. "Tôi không biết trong thỏa thuận đó có điều gì về đất nước tôi", ông nói với các phóng viên tại Nuuk. "Chúng tôi sẵn sàng thảo luận nhiều vấn đề và sẵn sàng đàm phán để thiết lập quan hệ đối tác tốt hơn. Nhưng chủ quyền là lằn ranh đỏ", ông trả lời khi được hỏi về các báo cáo rằng Tổng thống Trump đang tìm cách kiểm soát các khu vực xung quanh các căn cứ quân sự của Mỹ ở Greenland như một phần của thỏa thuận. “Chúng ta không thể vượt qua lằn ranh đỏ. Chúng ta phải tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ, luật pháp quốc tế và chủ quyền”. Phát biểu với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One khi trở về từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ), Tổng thống Trump cho biết một thỏa thuận mới đang được đàm phán, sẽ "hào phóng hơn nhiều đối với Mỹ, hào phóng hơn rất nhiều". Ông né tránh các câu hỏi về chủ quyền, nhưng nhấn mạnh: "Chúng ta phải có khả năng làm chính xác những gì chúng ta muốn làm". Trước đó, ông Trump nói với Fox Business Network rằng thỏa thuận này về cơ bản sẽ mang lại "quyền tiếp cận hoàn toàn" cho Mỹ. Tổng thống Trump cũng nói rằng có thể có một thỏa thuận đáp ứng mong muốn của ông về hệ thống phòng thủ tên lửa "Vòm Vàng" và quyền tiếp cận các khoáng sản quan trọng, trong khi ngăn chặn những gì ông cho là tham vọng của Nga và Trung Quốc ở Bắc Cực. Tuy nhiên, Tổng thư ký NATO Mark Rutte nói rằng, việc khai thác khoáng sản không được thảo luận trong cuộc gặp của ông với Tổng thống Trump. Một nguồn thạo tin nói với Reuters, rằng ông Rutte và ông Trump đã nhất trí tại Davos về các cuộc đàm phán tiếp theo giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland để cập nhật thỏa thuận năm 1951 quy định quyền tiếp cận và hiện diện quân sự của Mỹ trên hòn đảo Bắc Cực này. Thỏa thuận năm 1951 thiết lập quyền của Mỹ trong việc xây dựng các căn cứ quân sự ở Greenland và tự do di chuyển trong lãnh thổ Greenland. Điều này vẫn đúng miễn là Đan Mạch và Greenland được thông báo về các hành động của Mỹ. Washington có một căn cứ tại Pituffik ở phía bắc Greenland. Khung thỏa thuận cũng kêu gọi cấm các khoản đầu tư của Trung Quốc và Nga vào Greenland, nguồn tin cho biết. ĐAN MẠCH NÓI TÌNH HÌNH VẪN CÒN KHÓ KHĂN Quyết tâm của ông Trump nhằm giành quyền kiểm soát Greenland từ tay Đan Mạch - một thành viên NATO khác - đã đe dọa phá vỡ liên minh vốn là nền tảng an ninh của phương Tây kể từ khi kết thúc Thế chiến II. Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) - Kaja Kallas - cho rằng quan hệ giữa khối này và Mỹ đã "bị giáng một đòn mạnh" trong tuần qua. Bà nói rằng, "những bất đồng giữa các đồng minh, như châu Âu và Mỹ, chỉ có lợi cho đối thủ của chúng ta”. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho biết chưa có cuộc đàm phán nào với NATO về chủ quyền của Greenland. "Đây vẫn là một tình huống khó khăn và nghiêm trọng, nhưng cũng đã có tiến bộ ở chỗ chúng ta đã đạt được những gì cần thiết. Cụ thể là chúng ta có thể thảo luận về cách thức thúc đẩy an ninh chung ở khu vực Bắc Cực", bà nói. Phát biểu sau đó trước thềm hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp của các nhà lãnh đạo EU, bà Frederiksen kêu gọi "sự hiện diện thường trực của NATO tại khu vực Bắc Cực, bao gồm cả khu vực xung quanh Greenland”. Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb cho biết ông hy vọng các đồng minh có thể cùng nhau lập kế hoạch tăng cường an ninh Bắc Cực trước hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara vào tháng 7. Thủ tướng Anh Keir Starmer nói với Tổng thư ký NATO Rutte hôm 22/1, rằng Anh sẵn sàng đóng vai trò đầy đủ của mình trong việc đảm bảo an ninh ở Bắc Cực. Chủ tịch Nghị viện châu Âu cho biết, EU có thể sẽ nối lại đàm phán về một thỏa thuận thương mại với Mỹ sau khi ông Trump rút lại lời đe dọa áp thuế. Tuy nhiên, các nhà ngoại giao nói với Reuters rằng, các nhà lãnh đạo EU sẽ xem xét lại quan hệ với Mỹ, vì vụ việc Greenland đã làm lung lay nghiêm trọng niềm tin vào mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương. n WHO bày tỏ lấy làm tiếc về quyết định và kêu gọi Mỹ cân nhắc lại việc rút lui, nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác toàn cầu để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Phát ngôn viên Liên Hiệp Quốc nhấn mạnh rằng dịch bệnh không có biên giới, nên hợp tác quốc tế là cần thiết, Al Jazeera đưa tin. Nhiều lãnh đạo và ngoại trưởng các nước và tổ chức đa phương đã bày tỏ quan ngại, xem đây là bước đi có thể làm suy yếu hợp tác quốc tế. Trung Quốc khẳng định sẽ tiếp tục ủng hộ WHO và tăng cường hợp tác y tế công cộng toàn cầu, phản đối việc làm suy yếu tổ chức này. Các chuyên gia y tế công cộng và tổ chức chuyên môn, như Hội Bệnh truyền nhiễm của Mỹ gọi quyết định rút khỏi WHO là thiếu tầm nhìn, không dựa vào khoa học, có thể làm suy yếu khả năng đối phó dịch bệnh chung toàn cầu. Họ cảnh báo việc Mỹ rời WHO sẽ gây khó khăn trong việc chia sẻ dữ liệu bệnh dịch, phối hợp theo dõi virus như cúm, dẫn tới rủi ro lớn hơn cho an ninh y tế toàn cầu, theo IDSociety. Các chuyên gia quốc tế cảnh báo, việc rút khỏi WHO làm suy yếu nỗ lực toàn cầu chống dịch, và mất đi ảnh hưởng của Mỹ trong các diễn đàn y tế quốc tế, AP đưa tin. Nhiều ý kiến cho rằng, thiếu vai trò dẫn dắt của Mỹ có thể tạo “lỗ hổng” trong kiểm soát bệnh truyền nhiễm và thúc đẩy các quốc gia khác mở rộng ảnh hưởng. Tuyên bố chung của Ngoại trưởng và Bộ trưởng Y tế & Dịch vụ Nhân sinh Mỹ viết: “Hôm nay, Mỹ đã rút khỏi WHO, qua đó tự giải phóng mình khỏi những ràng buộc của tổ chức này, đúng như cam kết của Tổng thống Donald Trump trong ngày đầu tiên nhậm chức khi ký Sắc lệnh Hành pháp số 14155. Quyết định này nhằm đáp lại những thất bại của WHO trong đại dịch COVID-19 và hướng tới việc khắc phục những tổn hại mà các thất bại đó đã gây ra cho người dân Mỹ. Lời hứa đã được đưa ra, và lời hứa đã được thực hiện”. Theo Tuyên bố chung, giống như nhiều tổ chức quốc tế khác, WHO đã từ bỏ sứ mệnh cốt lõi của mình và nhiều lần hành động đi ngược lại lợi ích của Mỹ. “Mặc dù Mỹ là một trong những quốc gia sáng lập và là nước đóng góp tài chính lớn nhất cho WHO, tổ chức này vẫn theo đuổi một chương trình nghị sự mang tính chính trị hóa, quan liêu, bị chi phối bởi các quốc gia thù địch với lợi ích của Mỹ. Qua đó, WHO đã cản trở việc chia sẻ kịp thời và chính xác những thông tin quan trọng lẽ ra có thể cứu sống người dân Mỹ, rồi che giấu các thất bại đó dưới danh nghĩa hành động “vì lợi ích của sức khỏe cộng đồng”, Tuyên bố chung viết. Theo Tuyên bố chung, Mỹ sẽ tiếp tục dẫn dắt thế giới trong lĩnh vực y tế công cộng, cứu sống hàng triệu người và bảo vệ người dân trong nước bằng cách ngăn chặn các mối đe dọa bệnh truyền nhiễm xâm nhập vào lãnh thổ, đồng thời thúc đẩy an ninh y tế toàn cầu thông qua các quan hệ đối tác trực tiếp, song phương và dựa trên kết quả cụ thể. “Chúng tôi sẽ tiếp tục hợp tác với các quốc gia và các cơ quan y tế đáng tin cậy để chia sẻ thông lệ tốt nhất, tăng cường năng lực sẵn sàng ứng phó và bảo vệ cộng đồng thông qua một mô hình tập trung hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn”, Tuyên bố chung viết. THÁI AN 24-25/1/2026 www.tienphong.vn QUỐC TẾ TỔNG THỐNG MỸ DONALD TRUMP TUYÊN BỐ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC THỎA THUẬN VỚI NATO VỀ VIỆC MỸ SẼ CÓ QUYỀN TIẾP CẬN HOÀN TOÀN VÀ VĨNH VIỄN VỚI ĐẢO GREENLAND - HÒN ĐẢO TỰ TRỊ THUỘC ĐAN MẠCH. NGÀY 22/1 (GIỜ MỸ), NGOẠI TRƯỞNG VÀ BỘ TRƯỞNG Y TẾ & DỊCH VỤ NHÂN SINH MỸ RA TUYÊN BỐ CHUNG “CHẤM DỨT TƯ CÁCH THÀNH VIÊN CỦA MỸ TẠI TỔ CHỨC Y TẾ THẾ GIỚI (WHO)”. NGAY LẬP TỨC, NHIỀU NƯỚC LÊN TIẾNG VỀ ĐỘNG THÁI NÀY CỦA MỸ. 19 MINH HẠNH (theo Reuters) ÔNG TRUMP NÓI MỸ SẼ CÓ QUYỀN tiếp cận hoàn toàn Greenland Mỹ rút khỏi WHO, nhiều nước phản ứng Nhân viên của WHO tham gia chiến dịch tiêm chủng phòng bại liệt tại Pakistan năm 2025 ẢNH: WHO PAKISTAN Lễ ký thỏa thuận thành lập Hội đồng Hòa bình do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng diễn ra ngày 22/1 tại Davos (Thụy Sĩ), với sự tham gia của các đại diện từ khoảng 20 quốc gia. Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thư ký NATO Mark Rutte gặp nhau tại Davos ẢNH: REUTERS
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==