12 n Thứ Tư n Ngày 5/8/2026 QUỐC TẾ Tại Nhà Trắng ngày 3/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố, Iran đã đề nghị đàm phán với sự hậu thuẫn của Ảrập Xêút, Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE) và Qatar. Theo Tổng thống Trump, tiến trình này sẽ diễn ra theo hai giai đoạn: Trước tiên là mở lại eo biển Hormuz, mở hoàn toàn vào ngày 4/8, sau đó mới chuyển sang thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ gọi đây là “cơ hội cuối cùng” để Tehran đạt được thỏa thuận, đồng thời cảnh báo Washington sẽ tiếp tục gia tăng sức ép nếu Iran không hợp tác. Tuy nhiên, phía Iran ngay lập tức bác bỏ các tuyên bố trên. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei khẳng định không có cuộc đàm phán nào với Mỹ và cũng không có kế hoạch tiếp đón phái đoàn Mỹ hay cử đại diện Iran tham gia đối thoại trong những ngày tới. Theo ông Baghaei, cuộc thảo luận duy nhất mà Tehran đang tiến hành là với Oman nhằm xây dựng một tuyến vận tải tạm thời qua eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh rằng, ngay cả khi đạt được thỏa thuận với Muscat, điều đó cũng không đồng nghĩa với việc eo biển sẽ được mở lại hoàn toàn. “THỎA THUẬN HOẶC ĐẦU HÀNG” Tổng thống Trump tiếp tục đăng trên mạng xã hội Truth Social, cáo buộc giới lãnh đạo Iran “đang lừa dối”, song vẫn khẳng định các cuộc đàm phán sẽ diễn ra trong “tương lai gần”. Ông cũng tuyên bố lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ sẽ được duy trì cho đến khi đạt được "một thỏa thuận hoặc sự đầu hàng hoàn toàn" của Iran. Trong khi đó, một nguồn tin cấp cao của Iran nói với Reuters, rằng hiện không có kế hoạch đàm phán nào được lên lịch. Nguồn tin nói rằng, Ngoại trưởng Abbas Araghchi, đang có chuyến thăm Iraq, sẽ không thể tham gia bất kỳ cuộc tiếp xúc nào trước cuối tuần này. CBS News dẫn lời các quan chức Mỹ cũng xác nhận rằng chưa có cuộc đàm phán chính thức mới nào được sắp xếp, bất chấp những phát biểu công khai của Tổng thống Trump. Theo các quan chức này, các kênh liên lạc gián tiếp giữa hai bên vẫn đang được duy trì thông qua bên trung gian. Phía Mỹ có sự tham gia của hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner và các thành viên khác trong nhóm đàm phán, trong khi phía Iran sử dụng các kênh trung gian để trao đổi thông điệp. Những tuyên bố không thống nhất từ hai phía khiến giới quan sát chưa thể xác định liệu Tổng thống Trump đang đề cập đến những cuộc đàm phán chính thức, các cuộc tiếp xúc gián tiếp hay chỉ là những nỗ lực chuẩn bị cho những cuộc đối thoại trong tương lai. CÁC BÊN TRUNG GIAN GIỮ KÊNH LIÊN LẠC LUÔN MỞ Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã điện đàm với những người đồng cấp Oman, Ảrập Xêút, Pakistan và Iraq, đồng thời trao đổi với Tổng tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir về tình hình khu vực và các nỗ lực ngoại giao. Pakistan đã mời ông Araghchi tới Islamabad, trong khi một số nguồn tin nói rằng, các nhà đàm phán chủ chốt của Iran có thể được mời tham gia những cuộc thảo luận tại đây. Islamabad và Doha hiện được xem là những địa điểm tiềm năng cho các cuộc đàm phán gián tiếp, dù chưa có lịch trình cụ thể. Thụy Sĩ cũng cho biết vẫn duy trì liên lạc với cả Washington và Tehran, đồng thời sẵn sàng hỗ trợ nếu được yêu cầu. Một số quan chức Iraq cũng tiết lộ Baghdad đang đóng vai trò chuyển thông điệp giữa hai bên. SỨC ÉP QUÂN SỰ Trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao tiếp diễn, Mỹ vẫn duy trì sức ép quân sự và kinh tế đối với Iran. Tổng thống Trump tuyên bố Hải quân Mỹ đang kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz và khẳng định “không gì có thể đến Iran nếu Washington không cho phép”. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã chuyển hướng 44 tàu thương mại, vô hiệu hóa hai tàu và lên kiểm tra hai tàu khác trong quá trình thực thi lệnh phong tỏa. Trong khi đó, Iran tiếp tục khẳng định nước này vẫn kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz và cho rằng các biện pháp quân sự cũng như lệnh phong tỏa của Mỹ phải chấm dứt trước khi có thể đạt được bất kỳ bước tiến đáng kể nào. Kỳ vọng về khả năng hạ nhiệt căng thẳng đã khiến giá dầu Brent giảm gần 7% trong phiên giao dịch ngày 3/8, sau khi Tổng thống Trump thông báo tạm dừng kế hoạch mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Tuy nhiên, rủi ro đối với hoạt động hàng hải vẫn hiện hữu. Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết, một tàu đã báo cáo về một vụ nổ trên vùng biển gần Oman; con tàu và toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn. QUỲNH NHƯ (theo Iran International) Triển vọng nối lại đối thoại giữa Mỹ và Iran tiếp tục bị phủ bóng bởi những tuyên bố trái ngược từ hai phía. Thông tin trái chiều phủ bóng tiến trình ngoại giao Mỹ-Iran 25 bang đệ đơn kiện chính quyền Tổng thống Trump vì chính sách thuế mới Tháng trước, Mỹ áp mức thuế quan hai chữ số với 59 quốc gia và Liên minh châu Âu, cáo buộc họ “không làm đủ” để ngăn chặn hàng nhập khẩu được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Các mức thuế quan mới có hiệu lực ngay khi mức thuế quan tạm thời mà chính quyền liên bang triển khai sau thất bại tại Tòa án Tối cao hết hạn. “Sau khi thua kiện tại Tòa án Tối cao, chính quyền một lần nữa lại cố gắng tăng thuế bất hợp pháp lên các gia đình và doanh nghiệp bằng một vòng thuế quan mới”, Tổng chưởng lý New York Letitia James tuyên bố. Tham gia cùng New York trong vụ kiện được công bố ngày 3/8 có các bang: Arizona, California, Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Kentucky, Massachusetts, Maryland, Maine, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, North Carolina, Oregon, Pennsylvania, Rhode Island, Virginia, Vermont, Washington và Wisconsin. Tổng thống Trump cho rằng thuế quan cao sẽ vực dậy ngành sản xuất của Mỹ. Năm ngoái, ông đảo ngược chính sách mà Mỹ áp dụng trong hàng thập kỷ về thuế quan thấp và thương mại tự do. Viện dẫn Đạo luật Quyền lực kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1977, ông đã áp đặt thuế quan hai chữ số với hàng nhập khẩu từ hầu hết mọi quốc gia, tuyên bố thâm hụt thương mại lâu dài của Mỹ tương đương với tình trạng khẩn cấp quốc gia. Tòa án Tối cao đã ra phán quyết, rằng IEEPA không cho phép áp thuế. Quyết định này buộc chính quyền phải hoàn trả tiền cho các nhà nhập khẩu đã trả thuế. Để đối phó, chính quyền Tổng thống Mỹ Trump chuyển sang áp thuế quan tạm thời 10% trên toàn thế giới, nhưng mức này hết hạn vào nửa đêm 24/7. Giờ đây, Mỹ chuyển đang sử dụng các loại thuế quan bền vững hơn theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 - cho phép Tổng thống áp thuế nhập khẩu và các biện pháp trừng phạt khác với các quốc gia mà Mỹ cho rằng đang tham gia vào các hoạt động thương mại không công bằng. Chính quyền đương nhiệm viện dẫn Điều 301 để áp đặt thuế quan với các quốc gia bị cho là liên quan đến “lao động cưỡng bức”, dao động từ 10-12,5%, và ảnh hưởng đến các quốc gia cung cấp 99% hàng nhập khẩu của Mỹ. Vụ kiện của 25 bang diễn ra sau hai vụ kiện khác mà các doanh nghiệp nhỏ đệ trình lên Tòa án Thương mại quốc tế vào tháng 7, cũng nhằm phản đối thuế quan theo Điều 301. Cả hai vụ kiện đó đều lập luận, rằng chính phủ không chứng minh đầy đủ vụ kiện chống lại từng nền kinh tế cụ thể hoặc không nêu rõ cách thức thuế quan sẽ loại bỏ hành vi cụ thể mà chúng đang bị áp dụng, như yêu cầu của Điều 301. Ông Barry Appleton, giáo sư luật và đồng giám đốc Trung tâm Luật Quốc tế của Trường Luật New York, cho biết đơn kiện xuất phát từ thực tế, rằng đây là lần thứ ba chính quyền áp thuế theo Điều 301, và tính chất “gần như sao chép y nguyên” như vậy có thể gây khó khăn cho việc bào chữa trước tòa. Tuy nhiên, ông Appleton cho biết, trong khi các đạo luật mà chính quyền đã sử dụng để áp thuế trước đây là những đạo luật mới và chưa từng được sử dụng cho mục đích đó, Điều 301 từng được viện dẫn. Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, ông đã viện dẫn Điều 301 để áp thuế với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, và điều này đã vượt qua các thách thức pháp lý. BÌNH GIANG (theo AP) Tổng thống Mỹ Donald Trump ẢNH: AP Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa bị 25 bang đệ đơn kiện vì các mức thuế quan mới nhất, gọi đó là cái cớ để thay thế thuế nhập khẩu mà Tòa án Tối cao đã bác bỏ hồi tháng 2. Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974 cho phép Tổng thống và Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) điều tra các hành vi thương mại không công bằng, áp thuế trừng phạt và giải quyết tranh chấp với các nước khác. Theo đó, cho phép USTR tự mở hoặc nhận đơn kiện để điều tra chính sách của nước ngoài vi phạm thỏa thuận quốc tế hoặc gây tổn hại đến thương mại Mỹ; cho phép áp thuế quan bổ sung, hạn ngạch, hoặc đình chỉ ưu đãi thương mại nếu phát hiện sai phạm. Một tàu chở dầu (chưa chất hàng lên boong) đi qua eo biển Hormuz ẢNH: ECONOMIC TIMES Đến nay, Tehran vẫn chưa xác nhận bất kỳ cuộc đàm phán chính thức nào với Washington, khiến triển vọng hạ nhiệt căng thẳng giữa hai bên vẫn còn nhiều bất định.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==