6 n Thứ Ba n Ngày 4/8/2026 KHOA GIÁO KHÔNG CẦN HAI KỲ THI ĐỘC LẬP Theo PGS.TS Võ Văn Minh, trong một hệ thống giáo dục có hàng triệu học sinh học tập ở những điều kiện rất khác nhau giữa các vùng miền, Nhà nước cần có một chuẩn đánh giá chung, khách quan và đáng tin cậy để biết học sinh đã đạt được những gì sau 12 năm giáo dục phổ thông. Nếu không, sẽ rất khó có được một bức tranh đủ tin cậy về chất lượng giáo dục phổ thông trên phạm vi cả nước. Từ dữ liệu của kỳ thi, chúng ta có thể nhìn thấy chất lượng giáo dục ở từng địa phương, nhận diện những khoảng cách về cơ hội học tập, đánh giá tác động của chương trình giáo dục phổ thông. Đồng thời có cơ sở để điều chỉnh chính sách, chương trình, phương pháp dạy học và đào tạo giáo viên. PGS.TS Minh phân tích thêm, đánh giá tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học là hai mục tiêu khác nhau. Một bên là trách nhiệm của Nhà nước trong việc xác nhận học sinh đã đạt chuẩn đầu ra của giáo dục phổ thông, bên kia là quyền tự chủ của các trường đại học trong việc lựa chọn những thí sinh phù hợp với đặc thù ngành nghề và sứ mạng đào tạo. Tuy nhiên, khác mục tiêu không đồng nghĩa với phải tổ chức hai kỳ thi độc lập. “Điều chúng ta cần xây dựng là một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia có độ tin cậy cao, đủ sức phản ánh năng lực học sinh và tạo ra một mặt bằng đánh giá chung. Trên nền tảng đó, các trường đại học được quyền quyết định mức độ sử dụng kết quả kỳ thi, hoặc kết hợp thêm các phương thức đánh giá khác đối với những ngành đào tạo đặc thù. Đây cũng là xu hướng mà nhiều quốc gia đang lựa chọn: Nhà nước bảo đảm một chuẩn chung, còn các trường thực hiện quyền tự chủ trong tuyển sinh”, ông Minh nói. XÂY DỰNG “HẠ TẦNG KHẢO THÍ QUỐC GIA” PGS.TS Võ Văn Minh mô tả kỳ thi chuẩn hóa quốc gia trong tương lai có thể theo ba tầng. Tầng thứ nhất là chuẩn chung quốc gia. Nhà nước xây dựng một chuẩn đánh giá thống nhất, một ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, quy trình khảo thí khoa học và hệ thống dữ liệu đủ tin cậy. Tầng thứ hai là sự linh hoạt của người học. Có thể nghiên cứu lộ trình để kỳ thi được tổ chức linh hoạt hơn về thời gian, hình thức và cách thức dự thi, phù hợp với điều kiện thực tế và sự phát triển của công nghệ. Về lâu dài, có thể hướng tới các hình thức thi trên máy tính, tổ chức nhiều đợt hoặc theo từng môn, nhưng cần có lộ trình thận trọng, đặc biệt quan tâm đến sự chênh lệch điều kiện hạ tầng số giữa các vùng miền. Tầng thứ ba là quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học. Các trường đại học cần được quyền lựa chọn nguồn dữ liệu và phương thức tuyển sinh phù hợp với sứ mạng, ngành đào tạo và yêu cầu đầu vào của mình. Có ngành có thể sử dụng kết quả kỳ thi chuẩn hóa quốc gia; có ngành cần thêm bài thi năng khiếu, đánh giá năng lực hoặc phỏng vấn; có những ngành đặc thù cần những phương thức đánh giá riêng. “Tuy nhiên, nếu mỗi trường sử dụng một phương thức, một thang đo, một cách quy đổi khác nhau mà không có cơ chế bảo đảm tương đương, thì cuối cùng người chịu chi phí lớn nhất vẫn là học sinh và gia đình. Vì vậy, Nhà nước cần xây dựng một “hạ tầng khảo thí quốc gia” đủ mạnh để các trường có thể tự chủ nhưng vẫn vận hành trong một hệ sinh thái minh bạch, công bằng và có khả năng so sánh”, ông Minh phân tích thêm. Muốn có một kỳ thi chuẩn hóa đúng nghĩa thì phải đầu tư bài bản cho khoa học khảo thí: xây dựng ngân hàng câu hỏi có độ tin cậy cao; chuẩn hóa quy trình ra đề, thử nghiệm và phân tích câu hỏi; nghiên cứu độ khó, độ phân biệt; xây dựng các phương pháp quy đổi kết quả phù hợp; tăng cường phân tích dữ liệu và kiểm soát các bất thường. Cùng với đó, cần ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong toàn bộ chu trình khảo thí. Đặc biệt, kết quả kỳ thi không nên chỉ dừng lại ở điểm số của từng thí sinh. Nếu được quản trị tốt, dữ liệu có thể trở thành nguồn thông tin rất giá trị cho việc nghiên cứu chất lượng giáo dục, hoạch định chính sách, cải tiến chương trình và nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên. THANH HIỀN Chia sẻ với Tiền Phong, PGS.TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng), nhìn nhận, câu hỏi đặt ra hiện nay không chỉ là có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học hay không, mà còn làm thế nào để vừa bảo đảm chất lượng đánh giá, vừa phát huy quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học, đồng thời giảm áp lực cho người học và xã hội. Khác mục tiêu không đồng nghĩa cần hai kỳ thi Miền Tây giảm hàng nghìn đầu mối trường công Thí sinh Đà Nẵng tham gia kỳ thi Tốt nghiệp THPT năm 2026 ẢNH: THANH HIỀN Tại Đồng Tháp, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tỉnh cho biết, đang triển khai phương án sắp xếp hệ thống trường phổ thông công lập, từ cấp mầm non tới trung học phổ thông (THPT). Theo đó, tỉnh dự kiến giảm từ 1.075 trường xuống còn 375 trường, tương đương mức giảm hơn 65% (giảm 700 trường), còn lại 102 trường mầm non; 125 trường tiểu học và liên cấp tiểu học - trung học cơ sở (THCS); 53 trường THCS; 78 trường THPT và liên cấp THCS - THPT. Đồng Tháp sắp xếp trường công theo nguyên tắc mỗi xã/ phường giữ 1 trường mầm non, 1 trường tiểu học và 1 trường THCS hoặc trường liên cấp. Các trường hoạt động theo mô hình trường chính gắn với các phân hiệu, điểm trường, bảo đảm điều kiện học tập của học sinh được duy trì ổn định. Tỉnh Đồng Tháp giữ nguyên các trường chuyên biệt, phổ thông dân tộc nội trú và các trường THPT đã đạt đủ quy mô. Đối với các trường THPT có quy mô dưới 30 lớp, địa phương tiến hành sáp nhập với trường THCS trên cùng địa bàn để hình thành trường liên cấp THCS - THPT. Hiện ngành giáo dục Đồng Tháp đang phối hợp với Sở Nội vụ và các địa phương hoàn thành việc sắp xếp trước ngày 15/8, kịp thời ổn định tổ chức cho năm học mới 2026 - 2027. Tại TP Cần Thơ, Sở GD&ĐT cho hay, toàn Thành phố có 1.153 trường mầm non tới THPT công lập, dự kiến sẽ sắp xếp, giảm 525 đầu mối (giảm hơn 45%), còn lại 628 trường. Trong đó, sáp nhập 25 trường THCS vào 25 trường THPT thành trường liên cấp; sáp nhập 8 trường THPT thành 4 trường; sáp nhập 14 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên còn 4 trung tâm. Riêng khối trường mầm non, tiểu học, THCS thuộc cấp xã quản lý dự kiến giảm từ 1.045 trường còn 534 trường (giảm 511 trường). Tại Vĩnh Long, Sở GD&ĐT dự kiến phương án sẽ giảm từ 1.258 trường xuống còn 694 trường (giảm 564 trường, gần 45%). Tại An Giang, Sở GD&ĐT cho biết, tỉnh dự kiến sắp xếp còn 564 trường mầm non, phổ thông công lập, giảm 612 trường so với thời điểm 1/7/2025 (giảm hơn 52% đầu mối). Theo phương án này, tỉnh còn lại 137 trường mầm non, 120 trường tiểu học - THCS và 87 trường liên cấp, đi kèm với 1.184 phân hiệu/điểm phụ. Tỉnh An Giang giữ nguyên 3 trường chuyên và 1 trường chuyên biệt dành cho trẻ em khuyết tật. Sáp nhập 9 trường phổ thông dân tộc nội trú thành 2 trường nội trú liên cấp THCS-THPT. HÒA HỘI Trước thềm năm học mới, các tỉnh thành như Đồng Tháp, Cần Thơ, Vĩnh Long, An Giang đã đưa ra phương án sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục công lập, dự kiến giảm hàng nghìn đầu mối trường từ cấp mầm non tới trung học phổ thông. “Trong bối cảnh hiện nay, khi các trường đại học ngày càng được trao quyền tự chủ tuyển sinh, thì một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia càng có ý nghĩa. Nó tạo ra một mặt bằng tham chiếu chung để các cơ sở giáo dục đại học có thể sử dụng khi cần thiết, thay vì mỗi trường phải tự xây dựng một kỳ thi riêng và học sinh phải tham gia quá nhiều kỳ thi. Như vậy, tôi cho rằng tự chủ tuyển sinh đại học và duy trì kỳ thi tốt nghiệp THPT không phải là hai lựa chọn loại trừ nhau”. PGS.TS VÕ VĂN MINH, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) Học sinh THPT tại Đồng Tháp
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==