14 n Thứ Tư n Ngày 21/1/2026 ÁP LỰC KHÔNG ĐÁNG CÓ Không ít phụ huynh thừa nhận, áp lực không chỉ đến từ điểm số mà còn từ bài toán lựa chọn nguyện vọng sao cho “an toàn”, trong một kì tuyển sinh vốn được đánh giá là khắc nghiệt bậc nhất cả nước. Chị Nguyễn Như Bình (phường Yên Sở, Hà Nội) cho biết, con gái đang học lớp 9 Trường THCS Chu Văn An vừa nhận kết quả thi hết học kì I. Ba môn Toán, Ngữ văn, tiếng Anh đều không đạt như kì vọng. Trong buổi họp phụ huynh gần đây, chị đã trao đổi kĩ với giáo viên chủ nhiệm để xây dựng lộ trình ôn tập và tính toán phương án đăng kí nguyện vọng trong tháng 3. Gia đình chị Bình cũng đã tính đến phương án rẽ hướng, nếu con không trúng tuyển nguyện vọng 1. Theo đó, từ năm 2026, mô hình trung học nghề được triển khai, cho phép học sinh vừa học chương trình THPT để lấy bằng tốt nghiệp, vừa học các học phần đào tạo nghề. “Với năng lực của con, đây là lựa chọn phù hợp và thực tế”, chị Bình nói. Trong khi đó, anh Trần Ngọc Hùng (phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) lại lo lắng theo một cách khác. Con trai anh đang học Trường THCS Trưng Vương, phường Cửa Nam, Hà Nội, đặt mục tiêu vào THPT Việt Đức. Tuy nhiên, so sánh với điểm chuẩn năm 2025, kết quả học tập hiện tại của con vẫn “chấp chới”. “Chưa biết môn thi thứ ba là gì, chỉ còn một học kì để bứt phá, nên việc lựa chọn nguyện vọng thực sự rất áp lực. Ở khu vực nội thành, điểm chuẩn các trường không chênh lệch nhiều. Trượt nguyện vọng 1 gần như đồng nghĩa mất cơ hội ở nguyện vọng 2”, anh Hùng phân tích. Khi đó, học sinh buộc phải xét tuyển nguyện vọng 3 vào những trường xa nhà, thậm chí thuộc khu vực tuyển sinh khác. Năm nay, áp lực ấy càng gia tăng khi địa giới hành chính có sự điều chỉnh. Việc phân chia khu vực tuyển sinh của Sở GD&ĐT Hà Nội trở thành mối quan tâm đặc biệt của nhiều phụ huynh, nhất là ở những xã, phường từng nằm giáp ranh giữa các khu vực thi. Trước năm 2025, một phần xã Khánh Hà, Duyên Thái (huyện Thường Tín cũ) thuộc khu vực tuyển sinh Thường Tín-Phú Xuyên. Từ năm nay, khu vực này được sáp nhập về xã Ngọc Hồi (huyện Thanh Trì cũ), thuộc khu vực tuyển sinh Hoàng Mai -Thanh Trì. Sự thay đổi tưởng chừng chỉ mang tính hành chính, nhưng kéo theo khác biệt lớn về mức độ cạnh tranh và điểm chuẩn giữa các khu vực. Dù ngành giáo dục Hà Nội cho phép điều chỉnh khu vực đăng kí xét tuyển linh hoạt, thực tế vẫn tạo áp lực tâm lí không nhỏ cho thí sinh, nhất là khi trong cùng một lớp học có học sinh thuộc hai khu vực xét tuyển khác nhau. Trong khi Hà Nội vẫn chưa công bố môn thi thứ ba, nhiều địa phương đã sớm “chốt” phương án, giúp học sinh chủ động xây dựng kế hoạch học tập. TPHCM, Đà Nẵng, Nghệ An, Thanh Hóa, Huế tiếp tục lựa chọn tổ hợp Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Theo quy định của Bộ GD&ĐT, ngoài Toán và Ngữ văn, môn thi thứ ba phải được điều chỉnh theo chu kì 3 năm và công bố muộn nhất vào ngày 31/3 hằng năm. Tuy nhiên, với một kì thi có mức độ cạnh tranh cao như Hà Nội, việc công bố càng sớm càng giúp giảm áp lực tâm lí cho học sinh và phụ huynh. VÌ SAO CHƯA BỎ KÌ THI TUYỂN SINH LỚP 10? Thống kê cho thấy, tỉ lệ trúng tuyển vào các trường THPT công lập tại Hà Nội nhiều năm qua chỉ quanh mức 60%. Điều đó đồng nghĩa, mỗi năm có hàng chục nghìn học sinh không có suất học công lập. Thực tế, ở một số địa phương như Hà Nội, kì thi vào lớp 10 còn được đánh giá khốc liệt hơn cả tuyển sinh đại học. Nhiều ý kiến cho rằng, để giảm phụ thuộc vào một kì thi mang tính sàng lọc, việc phổ cập giáo dục THPT, mở rộng quy mô trường lớp là điều kiện tiên quyết. Tuy nhiên, thiếu trường đang là điểm nghẽn lớn nhất của giáo dục Thủ đô. Gần 30.000 học sinh không có chỗ vào lớp 10 công lập, không phải là câu chuyện mới của năm 2025, mà đã kéo dài nhiều năm, xuất phát từ việc các nghị quyết, chỉ tiêu xây dựng trường công lập, đặc biệt trường THPT, chưa được thực hiện đầy đủ. Theo quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng, với mỗi khu vực có 20.000 dân cần ít nhất một trường THPT. Với quy mô dân số khoảng 8,7 triệu người, Hà Nội cần tối thiểu 435 trường THPT. Thế nhưng hiện nay, Thủ đô mới có trên 120 trường THPT công lập, hơn 100 trường tư thục, gần 30 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên và một số trường quốc tế. Như vậy, Hà Nội vẫn thiếu hơn 150 trường THPT so với nhu cầu. Quận Hoàng Mai cũ là địa bàn thiếu trường nghiêm trọng nhất, với khoảng 18 trường. Tiếp đó là các quận Hà Đông, Đống Đa, Ba Đình, Bắc Từ Liêm, Long Biên. Trong bối cảnh đó, việc bỏ kì thi tuyển sinh lớp 10-mong mỏi của nhiều phụ huynh-vẫn là bài toán khó. Khi khoảng 30% học sinh chưa có cơ hội học THPT công lập, kì thi vẫn được xem là “van điều tiết” chưa thể thay thế. Chị Nguyễn Thị Mai (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội), có con đang học lớp 8 Trường THCS Nguyễn Du, mong muốn thành phố sớm bỏ kì thi để giảm áp lực, hạn chế tình trạng luyện thi tràn lan, tiết kiệm chi phí và thời gian cho gia đình. Tuy nhiên, chị cũng bày tỏ lo ngại về tính công bằng nếu xét tuyển không đi kèm cơ chế kiểm soát chặt chẽ. “Bài học xét học bạ trong tuyển sinh đại học vẫn còn đó. Xét tuyển vào lớp 10 bằng học bạ từng được Hà Nội áp dụng, nhưng chỉ hiệu quả trong một vài năm đầu, sau đó học bạ đẹp trở nên phổ biến, không phản ánh đúng năng lực”, chị Mai nói. NGHIÊM HUÊ Học sinh Hà Nội thi tuyển sinh lớp 10 năm 2025 ẢNH: ĐỨC NGUYỄN Học sinh thấp thỏm chờ môn thi thứ ba Những ngày này, học sinh lớp 9 trên toàn thành phố Hà Nội thấp thỏm chờ quyết định về môn thi thứ ba trong kì thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027. Dù kì thi chính thức còn vài tháng nữa mới diễn ra, không khí ôn tập đang nóng lên từng ngày. Thiếu trường THPT công lập đang là nút thắt lớn nhất khiến Hà Nội chưa thể “mở khóa” áp lực tuyển sinh lớp 10 và cũng chưa thể tính đến việc bỏ kì thi sàng lọc. Khi điểm nghẽn này chưa được tháo gỡ, việc duy trì kì thi tuyển sinh lớp 10 ở Hà Nội vẫn là lựa chọn bất đắc dĩ nhằm phân bổ chỗ học. KHOA GIÁO Tuy nhiên, ngày 16/1, Sở GD& tỉnh Sơn La cho biết, qua việc lấy ý kiến các nhà trường và phụ huynh học sinh, mặc dù đa số đồng tình với chủ trương đổi mới hình thức thi theo hướng đánh giá năng lực, nhưng nhiều ý kiến cho rằng việc áp dụng bài thi tổ hợp ngay trong kì tuyển sinh lớp 10 sắp tới là chưa phù hợp. Lãnh đạo Sở GD&ĐT tỉnh Sơn La cũng nhìn nhận, để triển khai bài thi tổ hợp hiệu quả cần có lộ trình cụ thể, đủ thời gian để các nhà trường, giáo viên và học sinh làm quen với hình thức thi mới; đồng thời chuẩn bị đầy đủ về tâm lí, kiến thức và phương pháp dạy học. Việc áp dụng quá gấp gáp có thể tạo áp lực lớn, gây quá tải cho học sinh, nhất là những em đang trong giai đoạn nước rút chuẩn bị cho kì thi tuyển sinh lớp 10 năm nay. Trên cơ sở đó, Sở GD&ĐT tỉnh Sơn La quyết định chưa tham mưu UBND tỉnh lựa chọn môn thi thứ ba theo hình thức bài thi tổ hợp trong kì tuyển sinh lớp 10 sắp tới. Quyết định này nhận được sự đồng thuận cao từ phụ huynh có con chuẩn bị thi vào lớp 10. Anh Mùi Văn Ty, xã Tà Hốc, tỉnh Sơn La, có con đang học lớp 9 Trường THCS Tà Hốc cho biết, khi mới nghe thông tin dự kiến áp dụng bài thi tổ hợp gồm Tiếng Anh, Khoa học tự nhiên và Lịch sửĐịa lí, anh và nhiều phụ huynh khác không khỏi lo lắng. Theo anh Ty, chủ trương thi tổ hợp có thể giúp hạn chế học lệch, học tủ, nhưng nếu triển khai trong thời gian quá ngắn sẽ tạo gánh nặng lớn cho học sinh khi các em gần như phải học tất cả các môn để chuẩn bị cho kì thi. Cùng quan điểm, anh Cà Văn Đoàn, phụ huynh có con học lớp tại một trường THCS chất lượng cao của tỉnh Sơn La cho rằng, nếu thực hiện thi tổ hợp, ngành giáo dục cần xây dựng lộ trình rõ ràng, dài hơi; ít nhất phải chuẩn bị và thông báo cho phụ huynh, học sinh trước khoảng 3 năm để học sinh có đủ thời gian học tập, ôn luyện sâu và thích ứng với hình thức thi mới. VIẾT HÀ Sơn La chưa triển khai bài thi tổ hợp trong tuyển sinh lớp 10 Ngày 5/1, Sở GD&ĐT tỉnh Sơn La đã ban hành công văn về việc chuẩn bị triển khai xây dựng kế hoạch tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026-2027. Tại công văn này, Sở dự kiến lựa chọn bài thi thứ ba trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 là tổ hợp, gồm ba môn: Tiếng Anh, Khoa học tự nhiên và Lịch sử-Địa lí. Học sinh THCS tỉnh Sơn La làm thủ tục tham gia kỳ thi vào lớp 10 năm học 2025 ẢNH: GIA HOÀNG TUYỂN SINH LỚP 10 Ở HÀ NỘI:
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==