7 n Thứ Hai n Ngày 19/1/2026 NGHIÊN CỨU GẮN VỚI NHU CẦU THỰC TIỄN ĐẤT NƯỚC Là một trí thức trẻ, TS. Trịnh Văn Chiến - giảng viên Đại học Bách khoa Hà Nội, Quả Cầu Vàng 2023, tự đặt cho mình trách nhiệm vượt ra khỏi khuôn khổ chuyên môn để gắn hoạt động nghiên cứu với các vấn đề lớn, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước. Theo anh, đội ngũ trí thức trẻ phải chủ động tham gia và từng bước đảm nhận vai trò chủ trì các nhiệm vụ nghiên cứu trong những lĩnh vực ưu tiên mà Đảng đã xác định, như công nghệ lõi, công nghệ nền tảng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển bền vững và nâng cao năng lực tự chủ quốc gia... Đây không chỉ là những lĩnh vực mang tính kỹ thuật thuần túy, mà là các trụ cột chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh, khả năng thích ứng và sức chống chịu của nền kinh tế trong bối cảnh biến động toàn cầu. Từ đó, tư duy triển khai nghiên cứu cần được chuyển mạnh từ tiếp cận thiên về học thuật sang tiếp cận vấn đề phát triển, trong đó các đề tài, dự án khoa học được hình thành xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của đất nước, yêu cầu của quản lý nhà nước, sản xuất - kinh doanh và đời sống xã hội. Ngay từ khâu xác định mục tiêu, nội dung nghiên cứu phải tính đến khả năng ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa hoặc tích hợp vào quá trình xây dựng và thực thi chính sách công, thay vì chỉ dừng lại ở việc tạo ra các kết quả công bố khoa học. Việc thiết kế các nhiệm vụ nghiên cứu theo tinh thần Nghị quyết đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa nghiên cứu - đào tạo - đổi mới sáng tạo - sản xuất, thúc đẩy các mô hình hợp tác đa ngành, đa lĩnh vực và gắn kết giữa viện, trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Trong các lĩnh vực như chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, trí thức trẻ cần đóng vai trò cầu nối, đưa tri thức khoa học và công nghệ mới vào giải quyết các bài toán cụ thể về quản trị, hạ tầng, môi trường và phát triển bền vững, qua đó tạo ra giá trị gia tăng thực chất cho nền kinh tế và xã hội. Khi trí thức trẻ tham gia nghiên cứu với vai trò chủ thể sáng tạo, gắn chặt trách nhiệm khoa học với yêu cầu phát triển đất nước, thì các nhiệm vụ khoa học - công nghệ sẽ trở thành công cụ trực tiếp để hiện thực hóa Nghị quyết, góp phần đưa các mục tiêu chiến lược của Đảng từ văn bản vào thực tiễn phát triển, tạo nền tảng tri thức vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong giai đoạn mới. “GIẢI” NGHỊ QUYẾT BẰNG CÔNG NGHỆ, MÔ HÌNH THỰC TIỄN Trong tiến trình hiện thực hóa các nghị quyết trụ cột của Đảng, sự hiện diện và đóng góp của nhà khoa học trẻ không chỉ mang ý nghĩa về cơ cấu hay đại diện, mà còn góp phần làm giàu thêm chiều sâu văn hóa và phương thức vận hành của nền khoa học quốc gia. Với cách tiếp cận nghiên cứu thận trọng, TS. Đặng Thị Lệ Hằng - Phó trưởng Phòng Công nghệ Vật liệu Y sinh, Viện Công nghệ tiên tiến, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho rằng, tư duy hệ thống và khả năng kết nối liên ngành của nhà khoa học đang đóng vai trò then chốt trong chuyển hóa các mục tiêu chiến lược của Đảng thành các giải pháp khoa học có tính bền vững và lâu dài. Trong các vấn đề lớn như chuyển đổi xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển bền vững và an sinh xã hội, đóng góp của nhà khoa học thể hiện rõ vai trò bổ sung và hoàn thiện cho tư duy phát triển toàn diện mà Đảng ta đã xác lập trong các nghị quyết lớn. Từ thực tiễn đó, TS. Hằng đề xuất cần xây dựng một hệ sinh thái khoa học - công nghệ có chiều sâu nhân văn, ổn định và có khả năng thích ứng cao, đúng với tinh thần phát triển bền vững, bao trùm và lấy con người làm trung tâm mà Đảng ta kiên trì theo đuổi. Yêu cầu đặt ra không chỉ là bổ sung nguồn lực hay hoàn thiện cơ chế, mà là nâng cao năng lực chuyển hóa nghị quyết của Đảng thành hành động khoa học cụ thể. Nhà khoa học trẻ cần được xác lập vai trò chủ thể kiến tạo, tham gia trực tiếp vào việc “dịch” mục tiêu chiến lược thành các bài toán khoa học, giải pháp công nghệ và mô hình triển khai phù hợp với thực tiễn phát triển. Cùng đó, việc phát huy vai trò dẫn dắt tri thức của nhà khoa học trẻ trong xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần tạo đồng thuận và lan tỏa tinh thần nghị quyết bằng lập luận khoa học, qua đó xây dựng văn hóa thực thi nghị quyết dựa trên tri thức, trách nhiệm và đạo đức khoa học. HỘI TỤ TRÍ THỨC TRẺ VÌ CHIẾN LƯỢC QUỐC GIA DÀI HẠN TS. Phạm Anh Tuấn hiện công tác tại Viện công nghệ Hoàng gia KTH (Thụy Điển) - nhà khoa học với hơn 50 công bố khoa học nghiên cứu địa kỹ thuật, năng lượng địa nhiệt. Anh là 1 trong 10 nhà khoa học trẻ nhận Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2025. Anh mong muốn có một chiến lược quốc gia dài hạn, nhất quán và thực chất về phát hiện, sử dụng và bồi dưỡng trí thức trẻ, trong đó niềm tin, môi trường làm việc và cơ hội phát triển được coi là ba trụ cột quan trọng nhất. Cụ thể, đó là xây dựng cơ chế “phát hiện - kết nối sớm” trí thức trẻ một cách thực chất, đặc biệt là trí thức Việt Nam ở nước ngoài, thông qua các mạng lưới học thuật và đổi mới sáng tạo quốc gia. Việc phát hiện cần dựa trên năng lực sáng tạo, đóng góp khoa học - xã hội cụ thể và tinh thần dấn thân, thay vì nặng về thủ tục hành chính. Hiện, nhiều trí thức trẻ Việt Nam làm việc và khẳng định vị thế tại các trung tâm học thuật hàng đầu thế giới, nhưng vẫn thiếu những kênh kết nối hiệu quả để họ được lắng nghe và đóng góp cho đất nước. Cần mạnh dạn giao cho trí thức trẻ vai trò chủ trì hoặc đồng chủ trì các nhiệm vụ nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và tư vấn chính sách. Khi được giao việc lớn, họ không chỉ phát triển nhanh hơn mà còn hình thành tinh thần trách nhiệm, dấn thân và gắn bó lâu dài với đất nước. “Tôi tin rằng, nếu Đảng và Nhà nước đặt niềm tin vào trí thức trẻ, tạo dựng môi trường minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và coi trọng giá trị tri thức, thì trí thức trẻ Việt Nam sẽ chủ động trở về, dấn thân và đồng hành cùng đất nước trong những chặng đường phát triển quan trọng sắp tới”, TS. Phạm Anh Tuấn nói. Là một trí thức trẻ, anh Tuấn luôn tự nhắc mình rằng trách nhiệm của người làm khoa học không chỉ dừng lại ở phòng thí nghiệm hay các bài báo học thuật, mà còn ở cách tri thức được sử dụng để phục vụ đất nước và con người. Trách nhiệm lên tiếng bằng tri thức khoa học trước những vấn đề lớn của đất nước, như biến đổi khí hậu, thiên tai, phát triển bền vững và an toàn hạ tầng. Trí thức trẻ cần có bản lĩnh tham gia phản biện chính sách một cách xây dựng, dựa trên bằng chứng khoa học, để góp phần giúp các quyết định phát triển trở nên đúng đắn và dài hạn hơn. CHÂU LINH GIỚI TRẺ Các nhà khoa học trẻ nhận Giải thưởng khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2025 LẦN THỨ XIV CỦA ĐẢNG Dấn thân, đồng hành với sự phát triển của đất nước “Tôi tin rằng, khi trí thức trẻ ý thức rõ trách nhiệm của mình trước những vấn đề lớn của đất nước, khi dám bước ra khỏi “vùng an toàn” của chuyên môn hẹp, họ sẽ không chỉ là những người làm chuyên môn giỏi, mà còn trở thành những công dân có trách nhiệm, những người dẫn dắt xã hội bằng tri thức và bằng chính hành động của mình, qua đó góp phần tạo nên những thay đổi tích cực và bền vững cho đất nước”. TS PHẠM ANH TUẤN, Viện công nghệ Hoàng gia KTH (Thụy Điển) nghiệp không chỉ để làm giàu cho bản thân mà còn nhằm tạo ra giá trị bền vững cho cộng đồng và xã hội. Để thanh niên có thể đóng góp mạnh mẽ hơn cho sự phát triển của đất nước, chị Ân kiến nghị, cần tiếp tục có những chính sách hỗ trợ thiết thực cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp chế biến và công nghệ. Cùng đó, tăng cường kết nối giữa Nhà nước - doanh nghiệp - thanh niên nhằm hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững; đồng thời đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, kỹ năng quản trị và năng lực hội nhập quốc tế cho thế hệ trẻ. Từ chính hành trình khởi nghiệp của mình, chị Ân cho biết, đã lựa chọn lĩnh vực nông nghiệp chế biến - xuất khẩu. Xuất phát từ một mô hình nhỏ, đến nay doanh nghiệp từng bước xây dựng được chuỗi giá trị tuần hoàn, hình thành hệ sinh thái nấm ăn khép kín từ sản xuất, liên kết nuôi trồng, sơ chế, chế biến đến phân phối trong và ngoài nước. Mô hình này không chỉ tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương mà còn góp phần đưa nông sản Việt Nam tiếp cận các thị trường khó tính ở nước ngoài. Trong thời gian tới, chị Ân cho biết, doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh đầu tư cho chuyển đổi số trong quản trị và sản xuất; phát triển sản phẩm theo hướng xanh - bền vững, minh bạch truy xuất nguồn gốc; đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu. Mục tiêu là nghiên cứu, chế biến thêm nhiều dòng sản phẩm ăn liền, xây dựng mô hình nông nghiệp bền vững có khả năng nhân rộng, từng bước trở thành một “mắt xích” đưa nông nghiệp Việt Nam vươn xa. “Tôi tin rằng, với niềm tin vào Đảng, sự đồng hành của Nhà nước và khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ, thanh niên Việt Nam sẽ thực sự trở thành lực lượng xung kích, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới”, chị Phạm Thị Ân nhấn mạnh. LƯU TRINH (ghi) Từ thực tiễn hoạt động nghiên cứu, đào tạo và kết nối quốc tế, nhiều trí thức trẻ tiêu biểu đã có những kiến nghị, cam kết, thể hiện khát vọng được dấn thân, được tin tưởng và được trao cơ hội cống hiến cho đất nước.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==