KHÔNG MUỐN CÓ THÊM “ĐÁM CHÁY” Ả-rập Xê-út được nói là đã quyết liệt thuyết phục Mỹ kiềm chế không tấn công Iran, trong khi Qatar và Oman tích cực kết nối các quan chức Iran và Mỹ. Các quan chức cho biết, 3 nước này đã tăng tốc vận động ngoại giao sau khi xuất hiện thông tin hôm 14/1 rằng liên lạc giữa Washington và Tehran bị gián đoạn, làm dấy lên lo ngại sắp xảy ra một cuộc tấn công. “Họ đều lo ngại vì các kênh truyền thống (giữa Mỹ và Iran) không còn được sử dụng, nhất là từ phía Mỹ”, bà Anna Jacobs Khalaf, nhà phân tích về vùng Vịnh và là nghiên cứu viên tại Viện Các quốc gia Ả-rập vùng Vịnh, nhận định. “Các quan chức GCC (Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh) không biết ý định của Mỹ là gì”, ông Muhanad Seloom, phó giáo sư nghiên cứu an ninh tại Viện Nghiên cứu sau đại học Doha, cho biết. Căng thẳng leo thang từ khi Tổng thống Trump nhiều lần đe dọa hành động quân sự với Iran liên quan đến làn sóng biểu tình khiến hàng ngàn người thiệt mạng. Ông Trump nhắn nhủ tới người dân Iran rằng “sự trợ giúp đang tới”, khiến cả khu vực chuẩn bị tinh thần cho nguy cơ leo thang. Các nước Ả-rập vùng Vịnh lo ngại một cuộc tấn công quân sự vào Iran có thể đẩy giá dầu tăng vọt, phá vỡ hình ảnh điểm đến an toàn cho kinh doanh, và dẫn tới việc Iran trả đũa vào các căn cứ quân sự Mỹ ở khu vực. Điều này từng xảy ra. Năm 2019, lực lượng Houthi thân Iran đã tấn công các cơ sở dầu mỏ của Ả-rập Xê-út, khiến sản lượng dầu của nước này sụt giảm trong một thời gian. Tháng 6 năm ngoái, Tehran tấn công căn cứ không quân Al Udeid của Qatar, nơi lực lượng Mỹ đồn trú, sau khi Mỹ ném bom các cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran. Dù cuộc tấn công của Mỹ và Iran trong cuộc chiến 12 ngày năm ngoái làm suy yếu năng lực quân sự của Iran, Cộng hòa Hồi giáo vẫn sở hữu kho vũ khí đủ để gây tổn hại đáng kể cho lợi ích của Mỹ ở khu vực. “Iran có tên lửa đạn đạo, tên lửa siêu vượt âm và các nhóm dân quân xung quanh, vì vậy họ sẽ tấn công nếu họ có lý do để làm vậy”, ông Seloom nhận định. Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters hôm 14/1 rằng Tehran đã cảnh báo các nước trong khu vực, từ Ả-rập Xê-út đến UAE và Thổ Nhĩ Kỳ, rằng các căn cứ của Mỹ tại những nước này sẽ bị tấn công nếu Mỹ ra đòn với Iran. Sau đó, một phần nhân sự đã được rút khỏi căn cứ Al Udeid. Phát biểu với báo chí tại Nhà Trắng cùng ngày, Tổng thống Trump cho biết ông đã nhận được thông tin cho thấy bạo lực ở Iran đã giảm bớt. Một số người coi đây là tín hiệu hạ nhiệt, nhưng Tổng thống Mỹ vẫn không loại trừ khả năng hành động quân sự. Mỗi thành viên của GCC có lịch sử khác nhau với Iran, nhưng tất cả đều lo ngại nguy cơ nổ ra chiến tranh và ai sẽ lấp khoảng trống quyền lực nếu xảy ra biến cố lớn. Sự sụp đổ của Iraq sau cuộc xâm lược do Mỹ dẫn đầu năm 2003 và những hỗn loạn kéo theo, bao gồm cuộc nội chiến đẫm máu, sự trỗi dậy của al-Qaeda và sau đó là IS, là kịch bản mà các nước Ả-rập vùng Vịnh không muốn lặp lại ở quốc gia hơn 90 triệu dân, sở hữu kho vũ khí lớn và mạng lưới đồng minh rộng khắp khu vực, dù đã suy yếu. “Tất cả đều lo ngại về kịch bản hỗn loạn, bất định và khả năng các lực lượng cực đoan hơn lên nắm quyền”, bà Khalaf nói. Trong những năm qua, Qatar, Kuwait và Oman đã nỗ lực chung sống với người láng giềng ở bờ bắc vịnh Ba Tư, trong khi Doha chung với Tehran mỏ khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới. Dubai của UAE có một cảng trung chuyển quan trọng trong thương mại với Iran và hai bên duy trì quan hệ kinh tế chặt chẽ. Vì vậy, UAE sẽ thiệt hại lớn nếu Iran bất ổn hoặc bị tấn công. Tuy nhiên, trong tuần qua, các quan chức UAE vẫn im lặng, trong bối cảnh nước này đang xích lại gần Israel và có lập trường khác về vấn đề Sudan và Yemen. Ả-rập Xê-út và Iran vốn là đối thủ lớn, nhưng những năm gần đây đã chuyển sang mối quan hệ thực dụng, duy trì kênh liên lạc và ngăn chặn leo thang. Riyadh đặc biệt lo ngại khu vực sẽ bất ổn hơn khi vương quốc đang nỗ lực triển khai kế hoạch cải cách kinh tế đầy tham vọng, nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ và thúc đẩy du lịch. Những mục tiêu đó đòi hỏi sự ổn định trong nước và toàn khu vực. “Ả-rập Xê-út hoàn toàn không thoải mái với việc thay đổi chế độ ở bất kỳ đâu. Đó là điều cực đoan, rủi ro và kết cục khó lường”, bà Khalaf nói. “Mục tiêu của chúng tôi là đạt được ổn định và yên bình để có thể dồn nguồn lực xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn cho người dân”, Bộ trưởng Nhà nước phụ trách đối ngoại Ả-rập Xê-út Adel Al-Jubeir phát biểu ngày 15/1. Nhà phân tích chính trị Khaled Batarfi ở Ả-rập Xê-út cho rằng, Riyadh cũng muốn thấy Iran thay đổi, nhưng phải diễn ra dần dần, theo hướng kiềm chế chương trình hạt nhân và tên lửa, cũng như bớt đối đầu với Mỹ. “Một sự thay đổi đột ngột về lãnh đạo sẽ không tốt cho bất kỳ ai. Cả khu vực đang cháy và chúng tôi không cần thêm một đám cháy nữa ngay trước cửa nhà”, ông Batarfi nói với Al Jazeera. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan liên tục điện đàm và gặp gỡ các lãnh đạo khu vực, trong đó có cả quan chức Iran. Ông đang nỗ lực tránh nguy cơ leo thang quân sự. “Chúng tôi không muốn có sự can thiệp ở đây”, ông phát biểu tại cuộc họp báo ở Istanbul ngày 15/1. CÓ THỂ ĐANG CÂU GIỜ Trong khi đó, các cố vấn nói với Tổng thống Trump rằng một chiến dịch ném bom quy mô lớn sẽ khó tạo ra thay đổi đáng kể ở Tehran, còn các đòn đánh nhẹ hơn có thể chỉ giúp nâng tinh thần người biểu tình nhưng không làm thay đổi đáng kể tình hình. Dù có vẻ hạ giọng và chưa đưa ra quyết định cuối cùng, ông Trump yêu cầu bố trí sẵn các khí tài quân sự trong trường hợp ông hạ lệnh. Lầu Năm Góc tuyên bố sẽ điều động nhóm tác chiến tàu sân bay của Mỹ từ Biển Đông đến khu vực thuộc phạm vi chịu trách nhiệm của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, bao gồm Trung Đông. Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln, bao gồm ít nhất một tàu ngầm tấn công, dự kiến có mặt tại Trung Đông sau khoảng 1 tuần từ khi nhận lệnh. Các quan chức Mỹ và khu vực cho rằng, ông Trump có thể đang kéo dài thời gian để điều động khí tài quân sự đến Trung Đông. Một quan chức Qatar nói rằng, Mỹ có thể cần từ 5 - 7 ngày để chuẩn bị cho một chiến dịch tấn công toàn diện. n Trần Chí bị dẫn độ từ Campuchia về Trung Quốc vào tuần trước. Trước đó, đối tượng này bị Mỹ truy tố với các cáo buộc lừa đảo và rửa tiền, điều hành mạng lưới lừa đảo trên mạng trị giá hàng tỷ đô la từ Campuchia. Bắc Kinh gọi Trần Chí là “kẻ cầm đầu một tổ chức tội phạm lớn xuyên biên giới liên quan đến cờ bạc và lừa đảo”. Theo thông báo đưa ra ngày 15/1, Bộ Công an Trung Quốc kêu gọi các đồng phạm của trùm lừa đảo tự nguyện ra đầu thú để có thể hưởng khoan hồng. Những đối tượng đang bỏ trốn nếu ra đầu thú trước ngày 15/2 và “thành khẩn khai báo hành vi phạm tội” có thể được giảm mức án. Ngược lại, những đối tượng từ chối ra đầu thú sẽ bị truy bắt tới cùng. Bộ Công an Trung Quốc khuyên các đối tượng “trân trọng cơ hội”. Trần Chí là người lập ra tập đoàn Prince Group tại Campuchia. Doanh nghiệp này cũng đang nằm trong diện bị giới chức điều tra. Theo các công tố viên Mỹ, Trần Chí đã chỉ đạo các khu sử dụng lao động cưỡng bức trên khắp Campuchia, nơi nạn nhân của tình trạng buôn bán người bị giam giữ trong các cơ sở giống nhà tù, bao quanh là tường cao và dây thép gai. BÌNH GIANG (theo CNA) 17-18/1/2026 www.tienphong.vn QUỐC TẾ CÁC NƯỚC Ả-RẬP VÙNG VỊNH ĐANG THEO DÕI TÌNH HÌNH IRAN VỚI TÂM TRẠNG LO LẮNG KHÔNG YÊN, KHI QUỐC GIA NÀY BỊ CUỐN VÀO LÀN SÓNG BIỂU TÌNH KHẮP CẢ NƯỚC VÀ TỔNG THỐNG MỸ DONALD TRUMP ĐE DỌA HÀNH ĐỘNG QUÂN SỰ. TRUNG QUỐC CAM KẾT SẼ KHOAN HỒNG CHO CÁC ĐỒNG PHẠM CỦA TRÙM LỪA ĐẢO TRẦN CHÍ (CHEN ZHI) NẾU HỌ RA ĐẦU THÚ TRƯỚC NGÀY 15/2 VÀ THÀNH KHẨN KHAI BÁO. 19 THU LOAN (theo Al Jazeera, NYT, Reuters) Tình hình Iran nóng lên, vùng Vịnh lo ngại leo thang Trung Quốc kêu gọi đồng phạm trùm lừa đảo Trần Chí ra đầu thú KHUYẾN CÁO CÔNG DÂN VIỆT NAM VỀ TÌNH HÌNH IRAN Bộ Ngoại giao vừa khuyến cáo công dân Việt Nam không đến Iran vào thời điểm hiện tại nếu không có việc cần thiết. Đối với những công dân Việt Nam đang ở Iran, Bộ Ngoại giao khuyến cáo cần thường xuyên theo dõi thông tin, chấp hành nghiêm quy định của chính quyền sở tại về đi lại và cảnh báo của Bộ Ngoại giao. Để nhận được sự hỗ trợ, Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao đề nghị công dân liên hệ đường dây nóng Bảo hộ công dân: Đại sứ quán Việt Nam tại Iran: +98 933 965 8252 (gọi trực tiếp); +98 933 460 9074 (Whatsapp, Viber); Tổng đài Bảo hộ công dân của Cục Lãnh sự, Bộ Ngoại giao: +84 981 84 84 84; Email: baohocongdan@gmail.com. Một người ôm ảnh chân dung Đại giáo chủ Iran Ali Khamenei trong lễ tang nhóm nhân viên an ninh thiệt mạng ẢNH: AP
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==