16 THỜI SỰ n Thứ Tư n Ngày 14/1/2026 BÁO TIỀN PHONG CÓ MẶT HẰNG NGÀY TRÊN CÁC CHUYẾN BAY CỦA VIETNAM AIRLINES Cảnh báo tình trạng độc quyền tài nguyên số Một số ít doanh nghiệp công nghệ nắm quyền kiểm soát dòng chảy thông tin, hành vi tiêu dùng và dư luận xã hội. Các siêu công ty công nghệ không chỉ là thực thể kinh tế mà trở thành những trung tâm quyền lực mới. Chiều 13/1, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp Hội đồng Lý luận Trung ương tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và Chủ nghĩa xã hội công nghệ - lý luận và thực tiễn”. Phát biểu đề dẫn hội thảo, ông Nguyễn Xuân Thắng cho biết, sự phát triển khoa học công nghệ, internet kết nối, tự động hoá thông minh, công nghệ siêu lượng tử… đã làm “biến đổi căn bản chất lượng mới của lực lượng sản xuất, của phương thức tổ chức phân phối và làm thay đổi toàn diện cấu trúc quyền lực kinh tế - xã hội trên phạm vi toàn cầu”. Theo ông Thắng, sự vận động nêu trên đã hình thành 2 mô hình nổi bật mà giới nghiên cứu nhiều nước đề cập, là “chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số” và “chủ nghĩa xã hội công nghệ”. Ông Thắng nhấn mạnh, để thích ứng với bối cảnh mới, sẽ phải thay đổi quan hệ sản xuất, cấu trúc quan hệ sản xuất và vai trò của các chủ thể sản xuất. Trong kỷ nguyên số, lực lượng sản xuất đang đạt tới một trình độ mới, trong đó, tri thức, dữ liệu và thuật toán trở thành yếu tố quyết định về năng suất lao động và hiệu quả. Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành công cụ sản xuất phổ biến, trở thành yếu tố chi phối và thống trị trong nền kinh tế hiện đại. CHỦ NGHĨA TƯ BẢN KỸ THUẬT SỐ VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI CÔNG NGHỆ Ông Thắng cho rằng, sự phát triển của công nghệ số và AI là thành tựu phát triển chung của nhân loại, chúng ta phải thụ hưởng, tiếp nhận, thúc đẩy và sử dụng một cách hiệu quả, bởi đây là tài nguyên. Dành thời gian phân tích một số đặc trưng của 2 loại hình nêu trên, ông Thắng nhấn mạnh rằng, “chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số” và “chủ nghĩa xã hội công nghệ” có những điểm tương đồng trong việc xác lập các hình thức tổ chức sản xuất xã hội nhằm khai thác và phát huy tiềm năng lợi thế và giá trị của cách mạng công nghiệp mới. Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số phản ánh sự phát triển vượt bậc của công nghệ trong quá trình tích tụ và tập trung tư bản, xác lập quyền lực mới của các tập đoàn tư bản. Đặc trưng nổi bật là sự tư nhân hóa dữ liệu và tri thức, biến dữ liệu vốn được tạo ra từ sự xã hội hóa rộng lớn của hàng tỷ con người thành sở hữu riêng của các tập đoàn tư bản. Dữ liệu trở thành cơ sở để hình thành các rào cản kiểm soát thị trường, dẫn dắt các nền kinh tế và củng cố vị thế độc quyền của các tập đoàn. Ngược lại, chủ nghĩa xã hội công nghệ đặt trọng tâm coi dữ liệu, tri thức và công nghệ cốt lõi là tài nguyên và tài sản xã hội, được quản lý và khai thác vì lợi ích chung của cộng đồng. Bản chất của chủ nghĩa xã hội là vì con người, sử dụng công nghệ để giải phóng con người khỏi lao động nặng nhọc và để con người thụ hưởng thành quả phát triển với chi phí thấp hoặc miễn phí. Trong mô hình này, dữ liệu công dân được bảo vệ như một quyền cơ bản. Dữ liệu công được sử dụng để nâng cao chất lượng dịch vụ công, hoạch định chính sách và thúc đẩy phát triển bao trùm, thay vì trở thành công cụ tích lũy lợi nhuận. “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa không chỉ sửa chữa khuyết tật thị trường mà còn là chủ thể kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đầu tư vào hạ tầng số và cơ sở dữ liệu dùng chung. Phát triển công nghệ phải đi đôi với giáo dục, bảo đảm an sinh xã hội… hướng tới giảm thiểu tác động tiêu cực của công nghệ… để biến tiến bộ công nghệ thành động lực giải phóng con người khỏi lao động nặng nhọc thay vì đẩy họ vào tình trạng mất việc làm”, ông Thắng nói. Theo ông Thắng, chủ nghĩa xã hội công nghệ đặt ra yêu cầu cao về đạo đức, trách nhiệm xã hội và tính nhân văn. Công nghệ không thay thế con người mà được dẫn dắt bởi hệ giá trị xã hội chủ nghĩa, trong đó con người là trung tâm, là yếu tố quyết định, là mục tiêu và là chủ thể. Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số đặt lợi nhuận và tích lũy tư bản làm trung tâm, thì chủ nghĩa xã hội công nghệ đặt con người, công bằng và phát triển bền vững làm giá trị cốt lõi... “Đối với Việt Nam, việc nghiên cứu đối chiếu hai mô hình này có ý nghĩa quan trọng để hoàn thiện nhận thức, lý luận về đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Yêu cầu đặt ra là chủ động tiếp thu thành tựu công nghệ nhân loại nhưng phải kiên định mục tiêu phát triển con người, bao trùm và bền vững, không để ai bị bỏ lại phía sau và không để chuyển đổi số làm gia tăng bất bình đẳng…”, ông Thắng nói. TRƯỜNG PHONG Ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cảnh báo về tình trạng độc quyền tài nguyên số và độc quyền thuật toán. Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Xuân Thắng (đứng), phát biểu tại hội thảo ẢNH: VĂN ĐIỆP Ngân hàng Nhà nước vừa phát đi thông báo về định hướng điều hành tăng trưởng tín dụng năm 2026. Ngân hàng Nhà nước cho biết, sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp điều hành tín dụng phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, qua đó góp phần kiểm soát lạm phát, giữ ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng. Trong năm 2026, Ngân hàng Nhà nước dự kiến tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống ở mức khoảng 15%. Mức này có thể được điều chỉnh tăng hoặc giảm tùy theo tình hình thực tế, trên cơ sở đảm bảo kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và an toàn của hệ thống các tổ chức tín dụng. Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát chặt chẽ tốc độ tăng trưởng tín dụng đối với những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, trong đó có lĩnh vực bất động sản trong năm 2026. Định hướng này nhằm dẫn dòng vốn tín dụng vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng của nền kinh tế, đồng thời đảm bảo ổn định thanh khoản thị trường tiền tệ và an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng. Như vậy, Ngân hàng Nhà nước không áp dụng biện pháp hạn chế cho vay bất động sản, mà chỉ yêu cầu kiểm soát chặt chẽ tốc độ tăng trưởng tín dụng đối với lĩnh vực này. Trong năm 2026, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thực tế để điều hành tăng trưởng tín dụng chủ động và linh hoạt. Trao đổi với PV Tiền Phong, lãnh đạo một ngân hàng tư nhân cho biết, sau khi Ngân hàng Nhà nước thông tin về tăng trưởng tín dụng trong năm nay, ngân hàng cũng phanh lại việc tăng trưởng tín dụng và mở rộng sang các lĩnh vực khác thay vì chỉ trông vào tín dụng để tăng lợi nhuận. Riêng lĩnh vực bất động sản, ngân hàng hướng dòng tín dụng vào bất động sản công nghiệp và cá nhân người mua nhà ở thực với lãi suất ưu đãi. Trao đổi với PV Tiền Phong, chuyên gia tài chính Nguyễn Quang Huy cho biết việc điều tiết dòng vốn vào bất động sản không nên thực hiện theo cách “siết đồng loạt” như ngày xưa, mà cần được phân hóa rõ ràng theo từng phân khúc, vừa bảo đảm mục tiêu ổn định vĩ mô, vừa không làm gián đoạn đà tăng trưởng kinh tế. Theo ông Huy, những lĩnh vực mang tính đầu cơ cao, rủi ro lớn, sử dụng đòn bẩy tài chính mạnh cần được kiểm soát chặt chẽ hơn. Ngược lại, các phân khúc phục vụ nhu cầu ở thực, nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân, hay các dự án có hiệu quả kinh tế - xã hội rõ ràng cần được tiếp cận vốn với chi phí hợp lý. “Việc phân bổ tín dụng có chọn lọc không chỉ giúp hạn chế nguy cơ hình thành bong bóng tài sản, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế”, ông Huy nói. NGỌC MAI Nếu bị chi phối bởi lợi nhuận, AI có thể trở thành công cụ gia tăng bất bình đẳng và giám sát cực đoan, xói mòn quyền con người. Nhưng nếu được định hướng bởi các giá trị nhân văn, công bằng, bao trùm, AI có thể trở thành đòn bẩy quan trọng để nâng cao phúc lợi xã hội, cải thiện dịch vụ công, y tế, giáo dục và bảo vệ các nhóm yếu thế. Do đó, vai trò của công nghệ số và AI không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế mà ở khả năng phục vụ con người, tôn trọng phẩm giá con người và thúc đẩy phát triển bền vững. Cách nào kiểm soát dòng vốn đầu cơ thị trường bất động sản? Ngân hàng Nhà nước không siết tín dụng bất động sản năm 2026 Ngân hàng Nhà nước cho biết, không siết cho vay bất động sản năm 2026. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng, cần phải phân bổ tín dụng cho từng phân khúc bất động sản để kiểm soát dòng vốn đầu cơ làm méo mó thị trường.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==